Chị Thanh Hiền hỏi: Tôi vừa làm thủ tục đăng ký khai sinh cho con dưới 6 tuổi. Nếu tôi có nhu cầu cấp thẻ căn cước cho con thì có thể đăng ký luôn trong quá trình làm thủ tục khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế hay vẫn phải thực hiện một thủ tục riêng?

Vừa qua, quy định mới về thủ tục hành chính liên thông điện tử đối với trẻ em dưới 6 tuổi chính thức được áp dụng. Đáng chú ý, cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp có thể đề nghị cấp thẻ căn cước cho trẻ ngay trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế.

Thêm một thủ tục được thực hiện cùng lúc với đăng ký khai sinh

Trước đây, khi trẻ được sinh ra, cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp phải thực hiện các thủ tục liên quan đến khai sinh, cư trú, bảo hiểm y tế và căn cước theo từng quy trình nhất định. Việc phải thực hiện nhiều thủ tục ở những thời điểm khác nhau có thể khiến gia đình mất thêm thời gian, đặc biệt đối với những trường hợp ở xa cơ quan hành chính hoặc có điều kiện đi lại khó khăn.

Quy định mới đã tiếp tục mở rộng phạm vi của cơ chế liên thông thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Theo đó, khi thực hiện thủ tục liên thông đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi, cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp có thể đồng thời đề nghị cấp thẻ căn cước cho trẻ nếu có nhu cầu.

Điều này có nghĩa là việc cấp căn cước cho trẻ không còn nhất thiết phải được thực hiện như một thủ tục tách biệt sau đó. Khi thực hiện hồ sơ liên thông, người dân có thể lựa chọn đăng ký thêm nhu cầu cấp thẻ căn cước cho con.

Đây là điểm đáng chú ý bởi nó không chỉ bổ sung thêm một tiện ích hành chính mà còn thể hiện xu hướng tích hợp nhiều thủ tục có cùng thông tin đầu vào vào một quy trình duy nhất, qua đó giảm bớt công việc mà người dân phải tự thực hiện.

Thông tin của trẻ được kết nối giữa nhiều hệ thống

Một trong những vấn đề thường gây mất thời gian trong giải quyết thủ tục hành chính là người dân phải nhiều lần cung cấp những thông tin đã từng được cơ quan Nhà nước tiếp nhận.

Với cơ chế liên thông mới, dữ liệu liên quan đến trẻ được kết nối, trao đổi giữa các hệ thống quản lý hộ tịch, cư trú, căn cước và bảo hiểm y tế. Về nguyên tắc, khi dữ liệu đã được hình thành và được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, việc khai thác, chia sẻ thông tin giữa các hệ thống sẽ góp phần hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại cùng một loại thông tin.

Đáng chú ý, thông tin về giấy khai sinh và thẻ bảo hiểm y tế của trẻ có thể được tích hợp, khai thác cùng thông tin căn cước và tài khoản định danh điện tử theo quy định. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành hệ thống dữ liệu dân cư thống nhất, trong đó các thông tin cơ bản của một cá nhân được quản lý và sử dụng xuyên suốt thay vì tồn tại rời rạc ở nhiều cơ quan.

Người dân hưởng lợi trực tiếp từ việc giảm thủ tục

Nhìn từ góc độ người dân, giá trị rõ nhất của quy định mới nằm ở việc giảm số lần phải đi lại và thực hiện hồ sơ.

Một phụ huynh có con nhỏ cho biết: “Khi làm thủ tục cho trẻ mới sinh, gia đình thường phải lo rất nhiều việc cùng lúc. Nếu các thủ tục có thể thực hiện liên thông và đăng ký căn cước cho con ngay trong cùng quy trình thì sẽ thuận tiện hơn rất nhiều, nhất là với những gia đình ở xa trung tâm hành chính.”

Ý kiến này cũng cho thấy một khía cạnh đáng chú ý của cải cách hành chính: hiệu quả của pháp luật không chỉ được thể hiện ở việc quy định có đầy đủ hay không, mà còn ở mức độ thuận tiện khi người dân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình trên thực tế.

Khi các thủ tục được kết nối, người dân có thêm lựa chọn thực hiện hồ sơ trên môi trường điện tử, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào việc phải trực tiếp đến nhiều cơ quan để hoàn tất từng thủ tục riêng lẻ.

Cấp căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi: người dân cần hiểu đúng

Việc pháp luật cho phép đề nghị cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi cũng đặt ra yêu cầu người dân cần hiểu đúng bản chất của quy định.

Trước hết, cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi không đồng nghĩa với việc mọi trẻ đều bắt buộc phải có thẻ căn cước. Quy định mới tạo điều kiện để cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp đề nghị cấp thẻ khi có nhu cầu và thực hiện việc này thuận tiện hơn trong quy trình liên thông.

Mặt khác, cha mẹ cần phân biệt giữa giấy khai sinh, thông tin cư trú, thẻ bảo hiểm y tế và thẻ căn cước. Đây là những thông tin, giấy tờ có chức năng khác nhau, nhưng có thể được kết nối, tích hợp trong hệ thống dữ liệu theo quy định pháp luật.

Do đó, khi thực hiện thủ tục, người dân cần đọc kỹ hướng dẫn, kiểm tra thông tin của trẻ và bảo đảm thông tin kê khai chính xác. Việc chuyển sang môi trường điện tử giúp thủ tục nhanh hơn nhưng đồng thời cũng đòi hỏi người dân có ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, đặc biệt là thông tin định danh của trẻ em.

Chuyển đổi số không chỉ là đưa thủ tục lên mạng

Việc sửa đổi cơ chế liên thông lần này có thể nhìn rộng hơn trong tiến trình cải cách hành chính và chuyển đổi số của Nhà nước.

Nếu chỉ đơn thuần chuyển một mẫu đơn giấy sang biểu mẫu điện tử thì người dân có thể vẫn phải thực hiện nhiều công đoạn như trước. Giá trị lớn hơn của chuyển đổi số nằm ở việc thiết kế lại quy trình, để những cơ quan có liên quan có thể chủ động trao đổi dữ liệu với nhau và người dân không phải đóng vai trò “chuyển hồ sơ” giữa các cơ quan.

Chẳng hạn, một gia đình khi đăng ký khai sinh cho con đồng thời phát sinh nhu cầu đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế và căn cước. Nếu từng thủ tục được xử lý độc lập, người dân phải dành thêm thời gian để hoàn thành từng khâu. Ngược lại, khi các hệ thống được kết nối, một phần thông tin có thể được sử dụng xuyên suốt quy trình, từ đó giảm các thao tác không cần thiết.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ, trong đó cơ quan Nhà nước từng bước chủ động phối hợp và chia sẻ dữ liệu, thay vì đặt gánh nặng thực hiện thủ tục lên người dân.

Người dân cần chủ động để hưởng lợi từ chính sách mới

Dù cơ chế liên thông điện tử giúp đơn giản hóa thủ tục, người dân vẫn cần chủ động tìm hiểu quy định và sử dụng đúng các kênh dịch vụ công chính thức.

Đối với cha mẹ có con dưới 6 tuổi, khi thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh liên thông, có thể tìm hiểu và lựa chọn việc đề nghị cấp thẻ căn cước cho trẻ nếu có nhu cầu. Trong quá trình kê khai, cần kiểm tra kỹ thông tin cá nhân của trẻ và thực hiện xác thực theo hướng dẫn.

Đồng thời, người dân cần thận trọng trước các trường hợp giả danh cán bộ Nhà nước để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mã xác thực hoặc thực hiện giao dịch không rõ mục đích. Việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến cần được thực hiện thông qua các kênh chính thống nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu.

Về lâu dài, khi dữ liệu dân cư, hộ tịch, cư trú, bảo hiểm và căn cước được kết nối ngày càng đồng bộ, người dân sẽ không chỉ được hưởng lợi từ một thủ tục cụ thể mà còn từ một phương thức giải quyết thủ tục hành chính mới: ít giấy tờ hơn, ít đi lại hơn và giảm những thông tin phải kê khai lặp lại.

Quy định mới về cấp căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi vì vậy không đơn thuần là bổ sung thêm một lựa chọn cho cha mẹ. Quan trọng hơn, đây là một bước tiếp tục hoàn thiện cơ chế liên thông dữ liệu, hướng tới mục tiêu để người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục trong một quy trình thuận tiện, minh bạch và phù hợp với môi trường số.