Cháu Hải Lan hỏi: Cháu là học sinh THPT, hiện đang theo học tại một trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và là con của thương binh. Cháu được biết con thương binh thuộc diện được miễn học phí theo Nghị định 238/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, gia đình cháu hiện có hoàn cảnh khó khăn và cháu muốn biết ngoài chính sách miễn học phí, cháu có được hưởng thêm chính sách hỗ trợ chi phí học tập hay không? Trường hợp cháu không thuộc hộ nghèo, không phải người khuyết tật và không thuộc các địa bàn đặc biệt khó khăn thì cháu có được nhận khoản hỗ trợ này không? 

Theo khoản 2 Điều 15 Nghị định 238/2025/NĐ-CP, các đối tượng theo quy định tại Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng nếu đang theo học tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân thuộc diện được miễn học phí.

Như vậy, học sinh, sinh viên là con thương binh thuộc diện được hưởng ưu đãi theo pháp luật về người có công và đang theo học tại cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân có thể được miễn học phí theo quy định.

Điểm đáng chú ý là chính sách này được xác định theo đối tượng người học, không phải cứ là con thương binh thì mặc nhiên được hưởng mọi hình thức hỗ trợ liên quan đến chi phí học tập.

Con thương binh được miễn học phí nhưng chưa chắc được hỗ trợ chi phí học tập

Nghị định 238/2025/NĐ-CP quy định riêng về các nhóm được hỗ trợ chi phí học tập tại Điều 17. Trong đó, chính sách tập trung vào những trường hợp như trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, học viên học chương trình giáo dục phổ thông tại cơ sở giáo dục thường xuyên mồ côi cả cha lẫn mẹ; người khuyết tật; người thuộc hộ nghèo hoặc một số trường hợp có nơi thường trú, học tập tại địa bàn đặc biệt khó khăn.

Đáng chú ý, Điều 17 không quy định con thương binh là một nhóm đối tượng độc lập được hỗ trợ chi phí học tập.

Do đó, một học sinh hoặc sinh viên là con thương binh nhưng không đồng thời thuộc một trong các trường hợp được quy định tại Điều 17 thì không thuộc diện được hỗ trợ chi phí học tập theo chính sách này.

Cách quy định trên cho thấy pháp luật đang tách bạch hai cơ chế. Miễn học phí là chính sách nhằm giảm hoặc loại bỏ khoản học phí mà người học phải đóng cho cơ sở giáo dục. Trong khi đó, hỗ trợ chi phí học tập hướng đến một số nhóm người học có hoàn cảnh hoặc điều kiện đặc thù được Nhà nước xác định.

Vì vậy, việc thuộc diện miễn học phí không tự động dẫn đến quyền được nhận thêm khoản hỗ trợ chi phí học tập.

Hồ sơ miễn học phí cần giấy xác nhận

Đối với người học thuộc diện miễn học phí theo khoản 2 Điều 15 Nghị định 238/2025/NĐ-CP, khoản 3 và khoản 4 Điều 18 quy định về hồ sơ, thủ tục và trình tự thực hiện trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học.

Theo đó, người học thuộc nhóm đối tượng này cần có giấy xác nhận của cơ quan quản lý đối với người có công và gửi cho cơ sở giáo dục theo một trong các hình thức: nộp trực tiếp, qua đường bưu điện hoặc qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

Quy định về giấy xác nhận có ý nghĩa quan trọng bởi chính sách ưu đãi không chỉ được xác định trên cơ sở lời khai của người học. Cơ sở giáo dục cần có căn cứ để xác định chính xác người học thuộc nhóm đối tượng được miễn học phí.

Về thực tế, người học là con thương binh nên chủ động chuẩn bị giấy tờ chứng minh thuộc diện ưu đãi người có công và thực hiện thủ tục với cơ sở giáo dục theo quy định. Việc phân định rõ hồ sơ miễn học phí với hồ sơ hỗ trợ chi phí học tập cũng giúp hạn chế tình trạng người học nộp nhầm hồ sơ hoặc kỳ vọng vào một chính sách mà mình không thuộc diện hưởng.

Không nên hiểu “con thương binh” là đương nhiên được hưởng mọi chính sách giáo dục

Ở góc độ chính sách, việc Nhà nước dành cơ chế miễn học phí cho đối tượng thuộc diện ưu đãi người có công thể hiện sự ghi nhận đối với những đóng góp, hy sinh của người có công và gia đình họ.

Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ chi phí học tập được thiết kế theo một logic khác: tập trung vào những người học có hoàn cảnh kinh tế, điều kiện học tập hoặc địa bàn sinh sống đặc thù. Vì vậy, pháp luật không mặc nhiên mở rộng chính sách này cho tất cả con thương binh.

Điều này cũng đặt ra một nguyên tắc quan trọng khi thực hiện chính sách an sinh trong giáo dục: cần xác định đúng từng chính sách, đúng nhóm đối tượng và đúng điều kiện hưởng, thay vì chỉ căn cứ vào một đặc điểm của người học để suy ra toàn bộ quyền lợi.

Theo đó, nếu là con thương binh, người học trước hết cần xác định mình có thuộc diện ưu đãi người có công để được miễn học phí hay không. Sau đó, nếu đồng thời thuộc một trong các nhóm được quy định tại Điều 17 Nghị định 238/2025/NĐ-CP, người học mới có cơ sở xem xét chính sách hỗ trợ chi phí học tập tương ứng.

Sự phân định này tuy có vẻ là một chi tiết thủ tục nhưng lại có ý nghĩa thực tế lớn, bởi miễn học phí và hỗ trợ chi phí học tập là hai chính sách khác nhau, không thể đánh đồng quyền được miễn khoản phải nộp với quyền được nhận khoản hỗ trợ.