Theo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 105/2020/NĐ-CP về chính sách phát triển giáo dục mầm non đang được Bộ GD-ĐT gửi Bộ Tư pháp thẩm định, nhóm trẻ em là con người lao động tại các khu vực tập trung đông công nhân sẽ được mở rộng diện tiếp cận chính sách hỗ trợ.

Cụ thể, trẻ đang theo học tại các cơ sở giáo dục mầm non dân lập, tư thục được đề xuất hưởng hỗ trợ nếu có cha, mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp đang làm việc tại khu công nghiệp hoặc nơi có nhiều lao động và được doanh nghiệp ký hợp đồng lao động theo quy định.

Mức hỗ trợ dự kiến là 160.000 đồng/trẻ/tháng, tính theo số tháng trẻ học thực tế nhưng không quá 9 tháng trong một năm học.

Điểm đáng chú ý là dự thảo bổ sung nhóm trẻ là con của người lao động làm việc tại cụm công nghiệp. Việc mở rộng này nhằm tạo sự thống nhất với chính sách được quy định tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP, đồng thời phản ánh thực tế phân bố ngày càng đa dạng của các khu vực sản xuất, kinh doanh và tập trung lao động.

Theo đề xuất, mức hỗ trợ cụ thể sẽ do UBND cấp tỉnh xây dựng trên cơ sở khả năng cân đối ngân sách địa phương, sau đó trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định.

Nhìn rộng hơn, khoản hỗ trợ 160.000 đồng mỗi tháng có thể không phải là con số lớn nếu đặt cạnh tổng chi phí nuôi dạy một trẻ nhỏ. Tuy nhiên, với những gia đình công nhân có thu nhập phụ thuộc chủ yếu vào tiền lương, việc giảm một phần chi phí học tập, chăm sóc trẻ có ý nghĩa trực tiếp. Đặc biệt, đối với lao động làm việc theo ca hoặc tại các khu vực sản xuất tập trung, nhu cầu gửi con tại các cơ sở mầm non ngoài công lập thường gắn chặt với điều kiện việc làm và thời gian làm việc của cha mẹ.

Cơ sở mầm non có ít nhất 30% trẻ là con công nhân được đề xuất hỗ trợ

Không chỉ hướng tới trẻ em, dự thảo còn đặt ra chính sách hỗ trợ trực tiếp đối với các cơ sở giáo dục mầm non độc lập thuộc loại hình dân lập, tư thục tại nơi có nhiều lao động.

Theo đó, những cơ sở có ít nhất 30% số trẻ là con của người lao động đang làm việc tại khu công nghiệp hoặc địa bàn có nhiều lao động sẽ thuộc diện được xem xét hỗ trợ.

Khoản hỗ trợ được đề xuất thực hiện một lần để trang bị cơ sở vật chất, bao gồm đồ dùng, đồ chơi, thiết bị dạy học và kinh phí sửa chữa cơ sở vật chất phục vụ trực tiếp hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ. Mức hỗ trợ tối thiểu được dự kiến là 20 triệu đồng/cơ sở.

Cách thiết kế chính sách này cho thấy dự thảo không chỉ nhìn vào bài toán hỗ trợ cho từng gia đình mà còn đặt vấn đề về điều kiện cung ứng dịch vụ giáo dục mầm non tại những địa bàn tập trung đông người lao động.

Bởi trên thực tế, nếu chỉ hỗ trợ một phần học phí hoặc chi phí học tập cho trẻ nhưng cơ sở mầm non thiếu phòng học, đồ chơi, thiết bị hoặc điều kiện chăm sóc, thì chính sách hỗ trợ cũng khó giải quyết trọn vẹn bài toán giữ trẻ an toàn, ổn định cho gia đình công nhân.

Ở chiều ngược lại, việc xác định một cơ sở có từ 30% trẻ là con người lao động trở lên cũng đặt ra yêu cầu về cơ chế thống kê, xác nhận và kiểm tra. Đây là nhóm tiêu chí có thể biến động theo từng năm học, bởi số lượng trẻ nhập học, chuyển trường hoặc thay đổi nơi làm việc của cha mẹ không cố định.

Chính quyền địa phương giữ vai trò xác định địa bàn và phân bổ kinh phí

Theo dự thảo, UBND cấp tỉnh sẽ xác định các xã có nhiều lao động làm căn cứ triển khai chính sách.

Hằng năm, UBND cấp xã có trách nhiệm lập danh sách các cơ sở đủ điều kiện, tổng hợp nhu cầu kinh phí và gửi cơ quan tài chính cấp tỉnh hoặc cơ quan được ủy quyền để tham mưu bố trí ngân sách.

Sau khi kinh phí được phê duyệt, UBND cấp xã xây dựng phương án hỗ trợ và kiểm tra việc sử dụng nguồn kinh phí nhằm bảo đảm đúng mục đích, đúng đối tượng.

Cách phân cấp này giúp chính sách có thể bám sát đặc điểm từng địa phương. Một xã nằm cạnh khu công nghiệp lớn sẽ có nhu cầu hoàn toàn khác với địa bàn không có nhiều doanh nghiệp sử dụng lao động. Vì vậy, việc để địa phương xác định nơi có nhiều lao động và chủ động cân đối nguồn lực có thể tạo dư địa để chính sách được triển khai phù hợp thực tế.

Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc đáng kể vào cách xác định đối tượng và khả năng bố trí ngân sách. Chính sách hỗ trợ chỉ thực sự phát huy tác dụng khi thủ tục xác nhận đối tượng đủ rõ, việc lập danh sách không gây thêm gánh nặng hành chính cho người lao động và cơ sở mầm non, đồng thời nguồn kinh phí được phân bổ đúng thời điểm.

Đáng chú ý, việc dự kiến tính hỗ trợ theo số tháng học thực tế, tối đa 9 tháng/năm học cũng cho thấy chính sách được thiết kế theo thời gian cung cấp dịch vụ giáo dục thay vì hỗ trợ cào bằng theo cả năm. Đây là điểm cần được hướng dẫn cụ thể để tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện, nhất là với những trường hợp trẻ nhập học, nghỉ học hoặc chuyển cơ sở giữa năm.

Nếu được ban hành, chính sách mới không chỉ là câu chuyện hỗ trợ thêm 160.000 đồng mỗi tháng cho một trẻ. Ở góc độ rộng hơn, đây là một mắt xích trong bài toán bảo đảm dịch vụ giáo dục mầm non tại các địa bàn tập trung công nhân, nơi nhu cầu gửi trẻ thường tăng cùng với tốc độ phát triển sản xuất.

Khi chính sách hỗ trợ đồng thời đến trẻ em và cơ sở mầm non, mục tiêu đặt ra không chỉ là giảm một phần chi phí cho gia đình mà còn hướng tới việc duy trì mạng lưới cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ đủ điều kiện. Đây cũng là yếu tố có thể tác động tới khả năng yên tâm làm việc, ổn định việc làm của người lao động có con nhỏ.