Anh Hải Nam hỏi: Tôi đang là sinh viên đại học hệ chính quy và vẫn trong thời gian của khóa đào tạo. Nếu địa phương gọi khám, tuyển chọn nghĩa vụ quân sự, tôi có được tạm hoãn gọi nhập ngũ không và cần làm thủ tục gì để được xem xét? 

Theo điểm g khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy hoặc cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo thuộc diện được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Quy định này hiện vẫn được áp dụng.

Đang học mới thuộc diện tạm hoãn

Cụ thể, pháp luật xác định rõ hai nhóm đối tượng học tập được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Một là công dân đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông. Hai là người đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy tại cơ sở giáo dục đại học hoặc trình độ cao đẳng hệ chính quy tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Điểm đáng lưu ý là việc tạm hoãn đối với sinh viên được giới hạn trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo. Vì vậy, không phải cứ tiếp tục đi học hoặc học thêm một chương trình mới thì đương nhiên tiếp tục được tạm hoãn. Trường hợp học quá thời gian của khóa đào tạo, việc xác định còn thuộc diện tạm hoãn hay không phải căn cứ vào điều kiện thực tế và quy định pháp luật.

Quy định này cũng cho thấy cần phân biệt giữa tạm hoãn gọi nhập ngũ và miễn gọi nhập ngũ. Người đang học thuộc diện nêu trên chỉ được tạm hoãn trong thời gian đáp ứng điều kiện. Khi không còn lý do tạm hoãn, công dân có thể được gọi nhập ngũ theo quy định. Điều 41 cũng quy định công dân thuộc diện tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ nếu tình nguyện thì được xem xét tuyển chọn và gọi nhập ngũ.

Công dân cần làm gì khi thuộc diện tạm hoãn?

Về thủ tục, công dân thuộc diện tạm hoãn cần chủ động cung cấp giấy tờ chứng minh tình trạng học tập cho cơ quan quân sự có thẩm quyền tại địa phương. Theo nội dung hướng dẫn được nêu, công dân có thể nộp đơn đề nghị tạm hoãn nghĩa vụ quân sự kèm giấy tờ liên quan qua Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nơi cư trú để được tổng hợp, xem xét.

Tuy nhiên, việc có đơn đề nghị không đồng nghĩa với việc công dân đương nhiên được tạm hoãn. Hồ sơ phải được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, đối chiếu với điều kiện luật định trước khi quyết định. Đây là điểm người dân cần lưu ý để tránh tâm lý cho rằng chỉ cần đang là sinh viên hoặc có giấy xác nhận đang học thì chắc chắn không phải thực hiện các bước liên quan đến tuyển quân.

Tạm hoãn không có nghĩa là “được miễn” nghĩa vụ quân sự

Về bản chất, chính sách tạm hoãn đối với học sinh, sinh viên nhằm bảo đảm người đang trong quá trình học tập được tiếp tục hoàn thành chương trình trong thời gian thuộc diện luật định. Trong khi đó, nghĩa vụ quân sự vẫn là nghĩa vụ của công dân; khi lý do tạm hoãn không còn, công dân vẫn có thể được xem xét gọi nhập ngũ nếu đáp ứng các tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định.

Do đó, học sinh, sinh viên cần đặc biệt lưu ý thời điểm kết thúc khóa học, thay đổi chương trình hoặc trình độ đào tạo. Việc chuyển sang một chương trình, trình độ khác không mặc nhiên kéo dài thời gian tạm hoãn. Cách hiểu đúng quy định sẽ giúp người dân vừa bảo đảm quyền học tập, vừa thực hiện đầy đủ trách nhiệm của công dân theo pháp luật về nghĩa vụ quân sự.

Ngoài trường hợp đang học, Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự còn quy định nhiều nhóm công dân khác được tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ, dựa trên các căn cứ như sức khỏe, hoàn cảnh gia đình, thân nhân đang phục vụ tại ngũ và một số trường hợp đặc thù khác. Vì vậy, khi nhận được thông tin hoặc lệnh liên quan đến tuyển quân, công dân nên đối chiếu đúng căn cứ pháp luật và thực hiện thủ tục với cơ quan quân sự địa phương, thay vì tự xác định mình thuộc diện tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ.