Anh Minh Vũ hỏi: Tôi đã tham gia sơ tuyển nghĩa vụ quân sự và được xác định chưa đáp ứng một tiêu chí về thể lực. Tuy nhiên, sau đó tôi vẫn nhận được giấy gọi khám sức khỏe. Tôi muốn biết trường hợp của mình có bắt buộc phải đi khám hay nếu không đồng ý với kết luận sức khỏe thì tôi có quyền đề nghị giám định lại không? 

Theo Điều 7 Thông tư 105/2023/TT-BQP của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 106/2025/TT-BQP, Trạm Y tế cấp xã có trách nhiệm thực hiện sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự và hoàn chỉnh thông tin sức khỏe của công dân vào phiếu sơ tuyển.

Đáng chú ý, kết quả sơ tuyển không chỉ nhằm đánh giá ban đầu về thể lực, sức khỏe mà còn là căn cứ để lập danh sách công dân mắc các bệnh thuộc danh mục miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự theo Mục III Phụ lục I của Thông tư 105/2023/TT-BQP.

Từ kết quả này, Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp xã căn cứ chỉ tiêu nhập ngũ được giao để quyết định số lượng công dân gọi khám sức khỏe. Số lượng được gọi khám phải phù hợp với yêu cầu tuyển quân nhưng tổng số không được vượt quá 4 công dân khám trên một chỉ tiêu nhập ngũ.

Như vậy, công dân mắc bệnh thuộc danh mục miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự sẽ không được gọi khám sức khỏe. Trong khi đó, các công dân khác thực hiện theo giấy gọi khám sức khỏe của Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp xã, kể cả trường hợp tại bước sơ tuyển được xác định chưa đáp ứng điều kiện về thể lực.

Quy định này cho thấy việc sơ tuyển giữ vai trò sàng lọc ban đầu, nhưng không phải mọi trường hợp chưa đạt một tiêu chí sức khỏe tại bước sơ tuyển đều đương nhiên được loại khỏi quy trình tuyển quân. Việc gọi khám còn phụ thuộc vào kết quả sơ tuyển, chỉ tiêu được giao và quyết định của Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp xã.

Trường hợp không thuộc diện được gọi khám nhưng vẫn có nguyện vọng thực hiện nghĩa vụ quân sự, công dân có thể viết đơn đề nghị Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp xã xem xét, giải quyết. Bộ Quốc phòng khuyến khích và ủng hộ nguyện vọng này.

Ở chiều ngược lại, nếu đã được gọi khám nhưng không đồng ý với kết luận sức khỏe của Hội đồng khám sức khỏe khu vực, công dân cũng có cơ chế để đề nghị xem xét lại.

Cụ thể, theo Điều 10 Thông tư 105/2023/TT-BQP, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 106/2025/TT-BQP, công dân gửi đơn đề nghị giám định đến Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp xã theo Mẫu đơn số 8 Phụ lục V của Thông tư.

Sau khi tiếp nhận, Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp xã có trách nhiệm hoàn chỉnh hồ sơ và gửi đề nghị giám định đến Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh.

Trong thời hạn 15 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh phải đưa ra kết luận giám định sức khỏe đối với công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự, đồng thời gửi hồ sơ và kết quả giám định về Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp xã.

Đặc biệt, kết luận của Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh được xác định là kết luận cuối cùng về khiếu nại sức khỏe của công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Như vậy, pháp luật hiện hành vừa có cơ chế sàng lọc từ khâu sơ tuyển, vừa bảo đảm quyền đề nghị xem xét đối với những trường hợp công dân có nguyện vọng nhập ngũ hoặc không đồng thuận với kết luận sức khỏe.

Điều này cũng giúp hạn chế việc hiểu rằng chỉ cần không đạt một tiêu chí thể lực tại vòng sơ tuyển thì công dân chắc chắn không được gọi khám. Trên thực tế, cần phân biệt giữa bệnh thuộc danh mục miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự với những trường hợp chưa đáp ứng một tiêu chí sức khỏe tại bước sơ tuyển. Hai trường hợp này có hệ quả pháp lý khác nhau.

Vì vậy, khi nhận giấy gọi khám sức khỏe hoặc cho rằng kết luận sức khỏe chưa phản ánh đúng tình trạng của mình, công dân nên thực hiện đúng trình tự được quy định thay vì tự ý bỏ khám hoặc cho rằng kết quả sơ tuyển đã là kết luận cuối cùng về khả năng thực hiện nghĩa vụ quân sự.