Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 338/2026 sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến chế độ trợ cấp một lần đối với sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng khi thôi phục vụ trong Quân đội. Đáng chú ý, mức trợ cấp dành cho sĩ quan nghỉ hưu trước hạn tuổi được điều chỉnh tăng đáng kể, đồng thời bổ sung thêm một số trường hợp được hưởng chính sách khi tổ chức bộ máy được sắp xếp, cơ cấu lại.

Nghỉ hưu trước hạn tuổi có thể được nhận 5 tháng lương cho mỗi năm

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở chính sách dành cho sĩ quan nghỉ hưu trước hạn tuổi cao nhất theo cấp bậc quân hàm.

Theo quy định mới, sĩ quan thuộc diện dôi dư do thay đổi tổ chức, biểu tổ chức, biên chế theo quyết định của cấp có thẩm quyền; hoặc đã hết hạn tuổi giữ chức vụ chỉ huy, quản lý nhưng Quân đội không còn nhu cầu bố trí, sử dụng, nếu nghỉ hưu trước hạn tuổi thì được hưởng trợ cấp một lần bằng 5 tháng tiền lương cho mỗi năm nghỉ hưu trước hạn tuổi.

Không chỉ giới hạn ở trường hợp dôi dư, chính sách mới còn mở rộng tới sĩ quan không thuộc nhóm trên nhưng phải thôi giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý do sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ cấu lại hoặc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ.

Nếu được bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý thấp hơn nhưng có nguyện vọng nghỉ hưu sớm và được cấp có thẩm quyền chấp thuận, sĩ quan cũng được áp dụng mức trợ cấp 5 tháng tiền lương cho mỗi năm nghỉ hưu trước hạn tuổi.

Bên cạnh đó, sĩ quan được cấp có thẩm quyền kết luận không còn đủ tiêu chuẩn về sức khỏe để tiếp tục phục vụ Quân đội trong năm liền kề trước hoặc trong năm xét nghỉ hưu trước hạn tuổi cũng thuộc diện được hưởng chính sách này.

Điểm đáng chú ý là khoản trợ cấp được tính theo tiền lương hiện hưởng, thay vì mức 3 tháng tiền lương bình quân làm căn cứ như quy định trước đây. Đây là thay đổi có tác động trực tiếp đến quyền lợi của người nghỉ hưu trước tuổi.

Không bị trừ tỷ lệ lương hưu vì nghỉ trước tuổi

Việc nghỉ hưu trước hạn tuổi theo các trường hợp được quy định không đồng nghĩa với việc sĩ quan phải chấp nhận giảm tỷ lệ lương hưu.

Theo chính sách mới, sĩ quan nghỉ hưu trước hạn tuổi cao nhất theo cấp bậc quân hàm không bị trừ tỷ lệ lương hưu do nghỉ hưu trước hạn tuổi. Người nghỉ hưu vẫn được hưởng các chế độ BHXH và chế độ ưu đãi người có công với cách mạng nếu thuộc diện được hưởng.

Ngoài khoản trợ cấp theo số năm nghỉ hưu trước tuổi, sĩ quan còn có thể được nhận trợ cấp một lần căn cứ vào thời gian công tác có đóng BHXH bắt buộc.

Cụ thể, người có từ đủ 20 năm công tác đóng BHXH bắt buộc được tính trợ cấp 5 tháng tiền lương cho 20 năm đầu. Từ năm thứ 21 trở đi, mỗi năm được tính thêm 0,5 tháng tiền lương.

Đối với trường hợp có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm công tác đóng BHXH bắt buộc, mức trợ cấp được xác định là 5 tháng tiền lương.

Như vậy, chính sách mới tạo ra một cơ chế gồm nhiều lớp quyền lợi: vừa hỗ trợ người nghỉ hưu sớm, vừa bảo đảm quyền hưởng BHXH và các chế độ liên quan theo quy định.

Thay đổi tổ chức bộ máy, chính sách cũng được điều chỉnh theo

Việc nâng mức trợ cấp không chỉ mang ý nghĩa về tài chính đối với từng sĩ quan mà còn phản ánh cách chính sách được điều chỉnh để phù hợp với quá trình sắp xếp tổ chức trong Quân đội.

Trong quá trình tinh gọn bộ máy, cơ cấu lại lực lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, việc một bộ phận sĩ quan thôi giữ chức vụ hoặc nghỉ hưu trước hạn tuổi có thể phát sinh từ yêu cầu tổ chức chứ không hoàn toàn xuất phát từ nguyện vọng cá nhân.

Do đó, việc nâng mức hỗ trợ từ 3 tháng lên 5 tháng tiền lương cho mỗi năm nghỉ trước hạn tuổi có thể được xem là cơ chế bù đắp đáng kể hơn đối với những người rời vị trí công tác sớm. Đặc biệt, việc tính theo tiền lương hiện hưởng giúp khoản trợ cấp bám sát hơn với thu nhập thực tế tại thời điểm nghỉ.

Tuy nhiên, chính sách cũng đi kèm yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc giải quyết chế độ. Nếu thực hiện không đúng quy định, khoản trợ cấp đã chi trả phải được thu hồi, nộp ngân sách nhà nước và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân liên quan có thể được xem xét.

Trợ cấp phục viên cũng được nâng lên

Không chỉ nhóm nghỉ hưu trước tuổi được điều chỉnh quyền lợi, chính sách đối với sĩ quan phục viên cũng có thay đổi đáng chú ý.

Theo quy định mới, sĩ quan thôi phục vụ tại ngũ nhưng không đủ điều kiện nghỉ hưu, nghỉ theo chế độ bệnh binh và cũng không thể chuyển ngành thì được giải quyết phục viên.

Ngoài các chế độ BHXH và chính sách khác nếu có, người phục viên được hưởng trợ cấp tạo việc làm bằng 3 tháng tiền lương hiện hưởng. Đồng thời, họ được hỗ trợ đào tạo nghề hoặc giới thiệu việc làm thông qua các tổ chức giới thiệu việc làm của cơ quan nhà nước, địa phương và các tổ chức kinh tế - xã hội.

Mức trợ cấp phục viên một lần cũng được nâng lên. Với mỗi năm công tác có đóng BHXH bắt buộc, sĩ quan được trợ cấp bằng 1,5 tháng tiền lương.

So với trước đây, đây là bước điều chỉnh đáng kể. Trợ cấp tạo việc làm được chuyển từ mức 6 tháng tiền lương cơ sở sang 3 tháng tiền lương hiện hưởng, trong khi trợ cấp phục viên theo thời gian đóng BHXH tăng từ 1 tháng lên 1,5 tháng tiền lương cho mỗi năm công tác.

Tăng hỗ trợ để quá trình chuyển tiếp bớt khó khăn

Nhìn rộng hơn, những thay đổi tại Nghị định 338/2026 không đơn thuần là việc điều chỉnh một vài con số trong chính sách trợ cấp. Đằng sau đó là yêu cầu giải quyết bài toán chuyển tiếp đối với đội ngũ quân nhân trong bối cảnh tổ chức, biên chế và cơ cấu nhân sự có sự thay đổi.

Đối với người nghỉ hưu trước tuổi, khoản trợ cấp cao hơn giúp giảm bớt tác động tài chính khi thời gian làm việc bị rút ngắn. Với sĩ quan phục viên, hỗ trợ tạo việc làm và đào tạo nghề có ý nghĩa đặc biệt bởi họ phải chuyển từ môi trường quân đội sang thị trường lao động dân sự.

Ở góc độ quản lý, chính sách này cũng góp phần tạo thêm sự chủ động cho quá trình sắp xếp nhân sự. Khi quyền lợi của người thuộc diện nghỉ trước hạn tuổi hoặc phục viên được bảo đảm rõ ràng, việc tổ chức lại lực lượng có thể giảm bớt những xáo trộn không cần thiết và tạo điều kiện để quá trình cơ cấu lại diễn ra minh bạch hơn.

Theo Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, hạn tuổi cao nhất phục vụ tại ngũ được xác định theo từng cấp bậc quân hàm, từ 50 tuổi đối với cấp úy đến 60 tuổi đối với cấp tướng. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng cơ chế trợ cấp phù hợp cho những trường hợp nghỉ trước hạn tuổi có ý nghĩa quan trọng, nhất là khi quyết định nghỉ sớm gắn với yêu cầu tổ chức hoặc những điều kiện đặc thù của lực lượng.

Việc nâng mức trợ cấp, mở rộng các trường hợp được hưởng và bổ sung cơ chế hỗ trợ việc làm cho sĩ quan phục viên cho thấy chính sách đang hướng tới mục tiêu cân bằng giữa yêu cầu kiện toàn tổ chức với bảo đảm quyền lợi của người đã có thời gian công tác, cống hiến trong Quân đội.