Anh Hoàng Hải hỏi: Tôi có một xe ô tô 7 chỗ đăng ký sử dụng cho mục đích cá nhân. Thời gian gần đây, để có thêm thu nhập, tôi thường đăng bài trên mạng xã hội nhận ghép khách đi cùng chiều, mỗi người trả một khoản tiền để chia sẻ chi phí xăng xe. Thỉnh thoảng, tôi cũng nhận đặt chỗ trước và chở khách theo lịch hẹn. Tôi không đăng ký kinh doanh vận tải và cho rằng đây chỉ là việc đi tiện đường nên không vi phạm. Xin hỏi, từ ngày 15/8, nếu tiếp tục chở khách theo hình thức này thì tôi có bị xử phạt hay không? Mức phạt và các chế tài áp dụng trong trường hợp của tôi là gì?

Tình huống bạn đọc nêu phản ánh đúng thực tế khi nhiều người hiện nay sử dụng xe cá nhân để nhận chở khách nhằm có thêm thu nhập mà chưa rõ ranh giới giữa việc đi chung xe và hoạt động kinh doanh vận tải. Với những quy định mới sẽ có hiệu lực từ ngày 15/8, trường hợp này cần được đối chiếu với các quy định của pháp luật để xác định có vi phạm hay không. Cụ thể như sau:

Từ ngày 15/8, nhiều hành vi lợi dụng xe cá nhân hoặc xe hợp đồng để kinh doanh vận tải hành khách không đúng quy định sẽ bị xử lý nghiêm theo các quy định mới tại Nghị định 238/2026/NĐ-CP. Đáng chú ý, lần đầu tiên hành vi sử dụng ô tô không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng vẫn chở khách thu tiền được quy định thành một vi phạm độc lập với mức xử phạt cụ thể. Đồng thời, các đơn vị kinh doanh vận tải bằng xe hợp đồng cũng sẽ đối mặt với chế tài cao hơn nếu biến loại hình này thành hoạt động vận tải tuyến cố định trá hình.

Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/8. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung nhiều chế tài nhằm siết chặt hoạt động kinh doanh vận tải hành khách, nhất là các hình thức vận tải "núp bóng" xe cá nhân hoặc xe hợp đồng.

Xe cá nhân chở khách thu tiền sẽ bị xử phạt

Theo quy định mới, người điều khiển ô tô không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng vẫn chở người có thu tiền sẽ bị xử phạt từ 12 đến 14 triệu đồng. Quy định này cũng áp dụng đối với trường hợp người điều khiển nhận đặt chỗ hoặc ký hợp đồng để vận chuyển hành khách dù phương tiện không thuộc diện được phép kinh doanh vận tải.

Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn bị trừ 6 điểm trên giấy phép lái xe, qua đó tăng tính răn đe đối với hành vi sử dụng xe cá nhân để hoạt động như xe dịch vụ.

Đây là điểm mới đáng chú ý bởi trước đây, Nghị định 168/2024/NĐ-CP chưa quy định riêng một chế tài dành cho hành vi này. Trên thực tế, thời gian qua xuất hiện không ít trường hợp xe cá nhân hoạt động dưới hình thức "xe ghép", "xe tiện chuyến", nhận khách qua mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin, thu tiền trực tiếp nhưng không đáp ứng các điều kiện kinh doanh vận tải theo quy định của pháp luật.

Việc bổ sung chế tài riêng được xem là bước hoàn thiện khung pháp lý nhằm xử lý tình trạng kinh doanh vận tải trá hình, bảo đảm sự công bằng giữa các loại hình vận tải cũng như tăng cường an toàn cho hành khách.

Xe hợp đồng bán vé, nhận khách ngoài hợp đồng có thể bị phạt đến 24 triệu đồng

Không chỉ siết quản lý đối với xe cá nhân, Nghị định 238/2026 cũng bổ sung quy định xử phạt đối với hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng khi doanh nghiệp hoặc đơn vị kinh doanh vận tải thực hiện không đúng bản chất của loại hình này.

Theo đó, cá nhân kinh doanh vận tải có hành vi xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách ngoài hợp đồng đã ký, bán vé hoặc thu tiền ngoài hợp đồng, hoặc tổ chức hành trình cố định để phục vụ nhiều hành khách khác nhau sẽ bị phạt từ 10 đến 12 triệu đồng.

Đối với tổ chức kinh doanh vận tải hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ vận tải, mức xử phạt đối với cùng hành vi sẽ từ 20 đến 24 triệu đồng.

Quy định mới nhằm ngăn chặn tình trạng xe hợp đồng hoạt động như xe tuyến cố định nhưng không thực hiện đầy đủ các điều kiện pháp lý tương ứng. Thực tế, nhiều phương tiện dù đăng ký dưới hình thức xe hợp đồng nhưng lại thường xuyên bán vé lẻ, nhận khách dọc đường hoặc chạy theo lịch trình cố định, gây cạnh tranh không lành mạnh với các doanh nghiệp vận tải tuyến cố định và làm phát sinh nhiều khó khăn trong công tác quản lý.

Siết chặt để lập lại trật tự trong hoạt động vận tải

Việc bổ sung các hành vi xử phạt lần này cho thấy cơ quan quản lý đang hướng đến việc khắc phục những khoảng trống của quy định hiện hành, đặc biệt đối với các mô hình kinh doanh vận tải phát sinh từ nhu cầu thực tế nhưng chưa tuân thủ đúng khuôn khổ pháp luật.

Đối với người dân, nếu sử dụng xe cá nhân để chở người có thu tiền, nhận khách theo chuyến hoặc tổ chức vận chuyển thường xuyên nhằm mục đích sinh lợi thì cần cân nhắc thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký kinh doanh vận tải theo quy định. Tương tự, các doanh nghiệp khai thác xe hợp đồng cũng cần bảo đảm hoạt động đúng bản chất của loại hình vận tải đã được cấp phép, tránh biến xe hợp đồng thành tuyến cố định trá hình.

Việc tăng mức xử phạt không chỉ nhằm răn đe các hành vi vi phạm mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh vận tải minh bạch, bảo đảm quyền lợi của hành khách và tạo sự cạnh tranh bình đẳng giữa các loại hình vận tải. Khi các quy định được thực thi nghiêm túc, thị trường vận tải sẽ vận hành ổn định hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong thời gian tới.