Hoạt động của các phòng khám tư nhân tại các tỉnh, thành phố lớn ở Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tải cho hệ thống y tế công lập.

Số lượng phòng khám đa khoa và chuyên khoa tư nhân tăng nhanh tại các đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng,... thu hút lượng lớn người dân đến khám ngoại trú, giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối. Bên cạnh những ưu điểm và lợi ích, các phòng khám tư nhân vẫn có nhiều vấn đề bất cập.

Một số phòng khám vẫn tiềm ẩn nguy cơ lách luật về phạm vi chuyên môn, chứng chỉ hành nghề hoặc quảng cáo quá công dụng. Một số đánh giá khảo sát cho thấy không ít cơ sở chưa đảm bảo các tiêu chí về điều kiện cơ sở vật chất; không tuân thủ các quy chế chuyên môn theo quy định. Nguyễn nhân có thể là công tác tác kiểm tra giám sát chưa thường xuyên và người chịu trách nhiệm chuyên môn chấp hành chưa đầy đủ các quy định của pháp luật về hành nghề.

Lâu này vẫn thường xuyên xảy ra các vụ việc vi phạm các quy định trong công tác khám bệnh, chữa bệnh tại một số cơ sở y tế, gây ảnh hưởng đến quyền lợi, sự an toàn của người bệnh, tạo bức xúc trong dư luận xã hội và ảnh hưởng tới uy tín của ngành y tế.

Hàng loạt kiểu vi phạm

Vừa qua, Sở Y tế Nghệ An xử phạt hành vi vi phạm hành chính đối với Phòng khám Y học cổ truyền Tâm Đức 6 thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại dịch vụ Y tế Tâm Anh (phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An) với nhiều hành vi vi phạm.

Qua kiểm tra, Phòng khám này được xác định có 6 hành vi vi phạm hành chính, bao gồm: Người hành nghề không đăng ký hành nghề khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật; Người hành nghề chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh không có mặt tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong thời gian cơ sở đăng ký hoạt động mà không ủy quyền cho người khác theo quy định của pháp luật; Sử dụng người hành nghề không có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; Cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh tại địa điểm không được ghi trong Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh; Thực hiện không đầy đủ các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; Không lập, quản lý, lưu trữ đầy đủ hồ sơ về thiết bị y tế.

Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an thành phố Hải Phòng đã khởi tố 19 bị can tại phòng khám Phượng Đỏ (đường Nguyễn Văn Linh, phường An Biên) về tội cưỡng đoạt tài sản và trốn thuế. Trong quá trình làm thủ thuật khám chữa bệnh, nhóm đối tượng là bác sĩ, nhân viên y tế dùng các thủ đoạn khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái đau đớn thể chất. Khi bệnh nhân hoang mang, lo sợ về tình trạng bệnh, các đối tượng cưỡng ép họ chuyển sang làm các gói “thủ thuật cao cấp”, với giá cao gấp nhiều lần chi phí ban đầu mà bệnh nhân đã chọn. Trong đó có 5 bị can quốc tịch Trung Quốc.

Tháng 8 vừa qua, tại xã Mỹ Đức (Hà Nội) 3 cơ sở nha khoa bị xử lý vì vi phạm các quy định của pháp luật về hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. 3 cơ sở nha khoa không có giấy phép hoạt động gồm: Nha khoa Thái Nam, Nha khoa Hà Nội và Nha khoa Hải Đăng.

Sở Y tế TP. Cần Thơ cũng vừa cho kiểm tra đột xuất và đã đình chỉ hoạt động của Phòng khám Đa khoa Ngọc Thạch, trên đường Lê Hồng Phong, phường Thới An Đông (TP. Cần Thơ). Qua kiểm tra phát hiện Phòng khám Đa khoa Ngọc Thạch có sai phạm trong thực hiện công tác chuyên môn khám sức khỏe cho người dân. Sở Y tế thu hồi công bố cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện khám sức khỏe theo Thông tư số 14/2013/TT-BYT của Bộ Y tế. Phòng khám từng tự công bố đủ điều kiện khám sức khỏe. Tuy nhiên, đến thời điểm kiểm tra, cơ sở chưa cập nhật công bố đủ điều kiện thực hiện khám sức khỏe theo Nghị định số 96/2023/NĐ-CP. Về nhân sự, cơ sở chưa cập nhật kịp thời danh sách đăng ký hành nghề khi có thay đổi theo quy định.

Trước đó, vào tháng 7, Công an tỉnh Nghệ An đã đấu tranh, triệt xóa đường dây núp bóng hoạt động khám, chữa bệnh tại Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An, khởi tố 10 bị can về tội "Lừa dối khách hàng". Theo cơ quan điều tra, các đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn "vẽ bệnh", thổi phồng tình trạng sức khỏe nhằm buộc người bệnh chi trả các gói điều trị với chi phí cao gấp nhiều lần giá trị thực. Cơ quan điều tra xác định có hàng nghìn lượt người đến khám, điều trị tại phòng khám, với tổng số tiền thanh toán lên tới hàng chục tỷ đồng.

Tăng cường quản lý nhà nước với phòng khám tư nhân

Sau các vụ việc, Sở Y tế Nghệ An sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh và các cơ quan, đơn vị liên quan trong công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, tập trung vào các cơ sở có nguy cơ vi phạm, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.

Sở Y tế Nghệ An khuyến cáo người dân khi có nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh cần lựa chọn các cơ sở được cấp phép hoạt động, tìm hiểu thông tin về người hành nghề và phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở trước khi sử dụng dịch vụ...

Sở Y tế Hải Phòng cho biết sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu trong việc quản lý hoạt động của các cơ sở y, dược tư nhân. Tuy nhiên, công tác quản lý cũng gặp nhiều khó khăn về nhân lực phụ trách lĩnh vực y tế ở cơ sở trong giai đoạn chính quyền hai cấp hiện nay. Sở cho biết sẽ tiếp tục quan tâm, giao chuyên viên của Sở hỗ trợ từ xa, hướng dẫn cán bộ phụ trách lĩnh vực y tế cấp xã thực hiện nhiệm vụ và tham mưu cho chính quyền địa phương các nội dung lĩnh vực y tế, phát huy vai trò trong quản lý cơ sở y, dược tư nhân trên địa bàn.

Việc đẩy mạnh  quản lý hoạt động hành nghề các cơ sở y, dược tư nhân nhưng các cơ sở vẫn tái diễn vi phạm cho thấy bên cạnh siết chặt quản lý hoạt động, cần mạnh tay hơn trong xử lý các cơ sở vi phạm.

Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) vừa qua đã có công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh ngoài công lập về việc tăng cường kiểm tra hoạt động khám bệnh, chữa bệnh ngoài công lập trên địa bàn. 

Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tổ chức các đoàn kiểm tra đột xuất toàn diện đối với cơ sở khám chữa bệnh tư nhân, xử lý nghiêm hành vi lạm dụng các chỉ định cận lâm sàng, "vẽ bệnh, moi tiền".

Theo Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, qua công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra và phản ánh của báo chí, người dân, không ít cơ sở khám chữa bệnh tư nhân, đặc biệt là các phòng khám đa khoa tiếp tục vi phạm quy định pháp luật.

Nhằm chấn chỉnh kỷ cương, đảm bảo an toàn và quyền lợi của người bệnh, Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương tăng cường công tác kiểm tra. Đặc biệt, tổ chức các đoàn kiểm tra đột xuất toàn diện đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư nhân trên địa bàn quản lý, lưu ý các cơ sở thường xuyên có đơn thư phản ánh, kiến nghị của người dân.

Kiên quyết xử nghiêm những vi phạm trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh; áp dụng các hình phạt bổ sung như: tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động, chứng chỉ hành nghề đối với các cơ sở, cá nhân vi phạm Luật Khám bệnh, chữa bệnh, hành nghề quá phạm vi chuyên môn được cấp phép, lạm dụng các chỉ định cận lâm sàng, "vẽ bệnh, moi tiền", đe dọa đến tính mạng người bệnh.

Trường hợp phát hiện cơ sở, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, khẩn trương chuyển cơ quan Công an để điều tra, xử lý theo quy định.

Đồng thời, công khai danh sách các cơ sở y tế vi phạm, các cơ sở bị đình chỉ hoạt động hoặc bị thu hồi giấy phép, để người dân biết, lựa chọn cơ sở y tế an toàn và tham gia giám sát.

Xử lý hành chính đến hình sự phòng khám vi phạm

Theo quy định của pháp luật hiện hành, các phòng khám có hành vi vi phạm (trong lĩnh vực y tế, khám chữa bệnh) có thể bị xử lý theo các hình thức chính gồm xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính và các nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (như Nghị định 117/2020/NĐ-CP), các hình thức xử phạt bao gồm:

Cảnh cáo: Áp dụng cho các hành vi vi phạm ít nghiêm trọng, lần đầu.

Phạt tiền: Mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân vi phạm có thể lên đến 100 triệu đồng và đối với tổ chức (phòng khám) lên đến 200 triệu đồng.

Tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động khám, chữa bệnh hoặc chứng chỉ hành nghề có thời hạn (từ 1 tháng đến 24 tháng), hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn của phòng khám.

Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính (như thuốc, trang thiết bị y tế không rõ nguồn gốc).

Trường hợp hành vi vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh gây hậu quả nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe của người bệnh (gây thương tích nặng, tử vong) do cẩu thả, tay nghề kém hoặc không tuân thủ quy định chuyên môn, cá nhân vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo Điều 315 Bộ luật Hình sự với mức hình phạt tù từ 1 năm đến 15 năm.

Điều 38 Nghị định 117/2020/NĐ-CP được sửa đổi bổ sung bởi khoản 8 Điều 2 Nghị định 124/2021/NĐ-CP quy định mức xử phạt hành vi vi phạm quy định về hành nghề và sử dụng chứng chỉ hành nghề của người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh:

Điều 38. Vi phạm quy định về hành nghề và sử dụng chứng chỉ hành nghề của người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh 4. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: a) Người hành nghề đăng ký hành nghề cùng một thời gian tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác nhau; người hành nghề thực hiện hành nghề không đúng thời gian đăng ký đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc hành nghề không đúng điều động, phân công của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật;

b) Không cấp giấy xác nhận quá trình thực hành cho người thực hành sau khi đã hoàn thành quá trình thực hành theo quy định của pháp luật; c) Cấp giấy xác nhận quá trình thực hành không đúng nội dung; không đúng sự thật; không phù hợp với văn bằng chuyên môn của người đăng ký hành nghề; d) Phân công người hướng dẫn thực hành không đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. đ) Người hành nghề không đăng ký hành nghề khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật..

Điều 39 về Vi phạm quy định về điều kiện hoạt động và sử dụng giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh quy định rõ: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: a) Sử dụng người hành nghề không có chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh hoặc đang trong thời gian bị thu hồi chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; ....

Tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác hiện nay đang được quy định tại Điều 315 Bộ luật Hình sự như sau:

“1. Người nào vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 259 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

c) Gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

a) Làm chết 02 người;

b) Gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Làm chết 03 người trở lên;

b) Gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;

c) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.

4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”