Thận trọng nhưng không trì hoãn

Thanh Hóa hiện có 1.285 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý. Trong tổng số 166 xã, phường, có 95 địa phương có nhiều cơ sở dôi dư cần tập trung xử lý; 42 xã, phường có ít cơ sở hoặc không phát sinh vướng mắc lớn và 29 xã, phường không có cơ sở dôi dư.

Quy mô này cho thấy, đây không còn là công việc xử lý một số trụ sở cũ sau sáp nhập, mà là một chương trình quản trị tài sản công trên phạm vi toàn tỉnh. Khối lượng công việc lớn, thời gian thực hiện gấp, trong khi nhiều trụ sở, khu đất và tài sản công được hình thành, quản lý qua nhiều thời kỳ, nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau, khiến quá trình rà soát, xác định hiện trạng gặp không ít khó khăn.

Với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, thời gian qua, cán bộ Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Thanh Hóa đã bám sát địa bàn, trực tiếp xuống từng khu đất, từng công trình để kiểm tra, đối chiếu hồ sơ, phân loại tài sản và đề xuất phương án xử lý bảo đảm tiến độ đề ra.

Ông Phạm Xuân Trường (Trưởng phòng Quản lý và Khai thác quỹ đất, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Thanh Hóa) cho biết, một trong những khó khăn lớn nhất trong quá trình kiểm tra, rà soát là nhiều tài sản có nguồn gốc hình thành từ rất lâu. Qua nhiều năm, tài sản được giao cho nhiều cơ quan, đơn vị quản lý, sử dụng khác nhau nên hồ sơ pháp lý, thông tin về tài sản và hiện trạng thực tế có thời điểm chưa đồng nhất.

Có những công trình rất khó xác định chính xác thời điểm đưa vào sử dụng; có trường hợp khi kiểm tra, công trình đã xuống cấp nghiêm trọng, hư hỏng hoặc không còn nguyên trạng như thời điểm bàn giao. Việc xác định giá trị còn lại của tài sản vì vậy cũng gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi phải rà soát, đối chiếu quá trình quản lý, sử dụng qua nhiều năm và qua nhiều đơn vị.

Thực tế kiểm tra cũng cho thấy không ít trường hợp hiện trạng khu đất đã thay đổi so với hồ sơ lưu trữ. Hình thửa trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không hoàn toàn trùng khớp với thực địa; ranh giới sử dụng đất có biến động; một số khu đất có dấu hiệu bị lấn chiếm hoặc không còn nhận diện rõ hình thửa theo hồ sơ cũ.

Những vấn đề này đòi hỏi cán bộ chuyên môn phải kiểm tra kỹ từng vị trí, phối hợp với các cơ quan liên quan để xác định chính xác hiện trạng và cơ sở pháp lý trước khi đề xuất phương án xử lý.

Đằng sau những con số, danh mục và báo cáo là khối lượng công việc thực địa rất lớn. Cán bộ Trung tâm phải trực tiếp đến từng địa bàn, kiểm tra từng khu đất, từng công trình; đối chiếu hồ sơ với hiện trạng, xác định tài sản nào còn khả năng khai thác, tài sản nào đã xuống cấp, tài sản nào không còn phù hợp với mục đích sử dụng hiện tại.

Việc kiểm tra, phân loại, sắp xếp và đề xuất xử lý trụ sở, tài sản gắn liền với đất được Trung tâm xác định là nhiệm vụ mới, khối lượng lớn, liên quan đến nhiều vấn đề tồn tại qua lịch sử quản lý tài sản. Vì vậy, Trung tâm thực hiện theo phương châm rà soát đến đâu, làm rõ đến đó; lập hồ sơ cụ thể đối với từng khu đất, từng tài sản, từng hạng mục và tổng hợp, báo cáo Sở Tài chính, UBND tỉnh xem xét, quyết định phương án xử lý phù hợp.

Đối với những khu đất đủ điều kiện khai thác ngắn hạn, Trung tâm nghiên cứu xây dựng phương án cho thuê theo quy định; đối với những khu đất thuộc diện đấu giá quyền sử dụng đất, đơn vị tập trung hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để đưa vào kế hoạch đấu giá. Song song với đó, Trung tâm tăng cường phối hợp với các sở, ngành, địa phương và đơn vị chuyên môn để tháo gỡ từng khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Theo ông Trường, những cơ sở đủ điều kiện sẽ được hoàn thiện trích đo, xác định lại ranh giới, xây dựng phương án và thực hiện các bước cần thiết để đưa ra khai thác. Thông tin về các cơ sở cho thuê dự kiến được công khai trên hệ thống thông tin điện tử và tại các địa phương, trong đó cần làm rõ những thông tin cơ bản để tổ chức, cá nhân có nhu cầu có thể tiếp cận.

Đối với những công trình xuống cấp, việc sửa chữa, cải tạo phải nằm trong giới hạn pháp luật cho phép. Cũng theo phương án được trao đổi, bên thuê có thể sửa chữa, cải tạo bên trong phục vụ nhu cầu sử dụng nhưng không được tự ý làm thay đổi kết cấu cơ bản của công trình như khung, cột, móng.

Với yêu cầu tiến độ cao, thời gian qua, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Thanh Hóa đã tận dụng tối đa quỹ thời gian, huy động cán bộ bám cơ sở, kiểm tra thực địa, phân loại tài sản, hoàn thiện hồ sơ và báo cáo theo từng nhóm. Mục tiêu là từng bước đưa các khu đất, trụ sở và tài sản công vào quản lý, khai thác hiệu quả, hạn chế để tài sản bỏ trống, xuống cấp, lãng phí nguồn lực đất đai và tài sản của Nhà nước.

Rà soát, phân loại để đưa tài sản dôi dư vào khai thác

Cũng như Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Thanh Hóa, một trong những khó khăn được phản ánh từ thực tiễn là việc xác định giá trị còn lại của tài sản.

Bà Thiều Thị Thu Trang (Trưởng phòng Kinh tế xã Lưu Vệ) cho biết, những công trình đã được hình thành từ lâu có thể có hồ sơ kế toán không còn đầy đủ; thời điểm đưa vào sử dụng khó xác định; hiện trạng vật chất đã thay đổi; một số tài sản đã hư hỏng nặng hoặc gần như không còn giá trị sử dụng.

Có những công trình rất khó xác định chính xác thời điểm đưa vào sử dụng; có trường hợp khi kiểm tra, công trình đã xuống cấp nghiêm trọng, hư hỏng hoặc không còn nguyên trạng như thời điểm bàn giao. Việc xác định giá trị còn lại của tài sản vì vậy cũng gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi phải rà soát, đối chiếu quá trình quản lý, sử dụng qua nhiều năm và qua nhiều đơn vị.

Đối với Lưu Vệ, hầu như những tài sản dôi dư trên địa bàn là từ huyện Quảng Xương cũ chuyển về. Hiện xã cũng đã xây dựng phương án chuyển đổi công năng hoặc xây dựng phương án cho thuê.

Nhiều trụ sở trên thực tế cũng đang tạm thời chuyển đổi công năng. Phòng Điều hành dự án đầu tư xây dựng Quảng Xương đang quản lý trụ sở UBND xã Quảng Đức; Trụ sở UBND xã Quảng Định đang tạm giao cho trường học trên địa bàn. Tài sản này hiện Nhân dân thôn Quảng Ninh đang đề xuất chuyển đổi sang điểm sinh hoạt cộng đồng.

Đối với 3 Trạm Y tế tỉnh mới bàn giao về cho xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã quản lý một trụ sở, 2 trụ sở còn lại nằm trong khu dân cư, nên xã đang nghiên cứu chuyển đổi công năng thành điểm sinh hoạt cộng đồng.

Thực tế tại Lưu Vệ cho thấy, việc xử lý tài sản dôi dư không nhất thiết chỉ dừng ở việc xác định tài sản nào không còn nhu cầu sử dụng. Trong điều kiện phù hợp, những cơ sở này có thể được chuyển đổi công năng để tiếp tục phục vụ nhu cầu của địa phương và người dân.

Tại xã Thọ Xuân, quy mô tài sản công sau sắp xếp cũng cho thấy khối lượng công việc rất lớn. Theo báo cáo của UBND xã, địa phương đang quản lý, sử dụng 115 cơ sở nhà, đất, trong đó có 17 cơ sở trụ sở cơ quan khối UBND, HĐND, MTTQ, Công an xã; 22 cơ sở thuộc lĩnh vực giáo dục; 74 cơ sở phục vụ thiết chế văn hóa, thể thao, sinh hoạt cộng đồng; 2 cơ sở nhà, đất công khác và 3 cơ sở thuộc lĩnh vực y tế.

Tổng diện tích đất của 115 cơ sở này lên tới hàng trăm nghìn mét vuông, với tổng diện tích sàn sử dụng đáng kể.

Điều đáng chú ý là không phải toàn bộ 115 cơ sở đều được nhìn nhận là tài sản dôi dư cần loại bỏ. Theo phương án của xã, 108 cơ sở đề nghị tiếp tục sử dụng và 7 cơ sở đề nghị điều chuyển, chuyển đổi công năng.

Trong số các cơ sở được đề xuất chuyển đổi có những trụ sở cũ được định hướng làm nhà văn hóa thôn; một số cơ sở được điều chuyển cho trường học.

Bên cạnh đó, địa phương xác định một số tài sản dôi dư có thể nghiên cứu phương án cho thuê đất, trong khi một số trường học cũ được định hướng trở thành công viên, khu vui chơi và không gian sinh hoạt cộng đồng.

Từ thực tế tại các địa phương có thể thấy, bài toán xử lý nhà, đất dôi dư cần được đặt trong mối quan hệ giữa hiện trạng tài sản, nhu cầu sử dụng và khả năng khai thác của từng khu vực. Cùng là tài sản phát sinh sau sắp xếp nhưng phương án xử lý có thể khác nhau, từ tiếp tục sử dụng, điều chuyển, chuyển đổi công năng đến nghiên cứu cho thuê.

Vấn đề quan trọng là tài sản sau khi được rà soát phải có phương án xử lý cụ thể, hạn chế tình trạng bỏ trống kéo dài, để tài sản xuống cấp và nguồn lực đất đai không được phát huy.

Đúng quy định nhưng không để chậm trễ

Từ nay đến cuối năm, khối lượng công việc vẫn còn rất lớn.

Tại Báo cáo tại hội nghị về tình hình sắp xếp, xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vào chiều 23/9 mới đây cho thấy, trong 523 cơ sở dự kiến giao Trung tâm Cung ứng dịch vụ công cấp xã để khai thác, 147 cơ sở vẫn chưa hoàn thành bàn giao.

Trong 469 cơ sở dự kiến chuyển đổi công năng sang mục đích cộng đồng, còn 132 cơ sở đang thực hiện và trong 282 cơ sở liên quan lĩnh vực giáo dục, y tế, còn 192 cơ sở đang thực hiện.

Những con số trên cho thấy khối lượng công việc cần tiếp tục hoàn thành trong thời gian tới là rất lớn. Việc xử lý không chỉ liên quan đến thủ tục bàn giao, mà còn bao gồm rà soát hiện trạng, hoàn thiện hồ sơ, xác định phương án sử dụng, chuyển đổi công năng và đưa tài sản vào khai thác phù hợp.

Tại Hội nghị về tình hình sắp xếp, xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh mới đây, ông Lê Quang Hùng (Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa) yêu cầu các sở, ngành, địa phương xác định đây là nhiệm vụ cấp bách.

Việc xử lý phải bảo đảm đúng quy định, không đùn đẩy, né tránh, sớm đưa tài sản vào khai thác, sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh lưu ý, quá trình triển khai không được làm sai quy định, nhưng cũng không lấy lý do lo ngại sai sót để đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, kéo dài thời gian xử lý.

Yêu cầu này đặt ra sự cân bằng giữa hai vấn đề: một mặt phải thận trọng trong quản lý tài sản công, bảo đảm việc xử lý đúng quy định; mặt khác phải có tinh thần trách nhiệm, chủ động tháo gỡ khó khăn, không để tâm lý e ngại dẫn đến kéo dài thời gian xử lý.

Với 1.285 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý, Thanh Hóa đang đứng trước một khối lượng công việc lớn nhưng đồng thời cũng là cơ hội để rà soát lại toàn bộ nguồn lực tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Mỗi khu đất, mỗi trụ sở được rà soát, phân loại và đưa vào phương án sử dụng phù hợp sẽ góp phần hạn chế tình trạng tài sản bỏ trống, xuống cấp. Những cơ sở tiếp tục có nhu cầu sử dụng được giữ lại; những tài sản phù hợp được điều chuyển, chuyển đổi công năng để phục vụ cộng đồng; những khu đất đủ điều kiện được nghiên cứu khai thác theo quy định.

Mục tiêu cuối cùng là đưa tài sản công dôi dư vào quản lý, khai thác, sử dụng thực chất, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, mà còn là bài toán quản trị nguồn lực đất đai và tài sản công có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của tỉnh Thanh Hóa.