Phòng ngừa tội phạm từ cơ sở – trách nhiệm không của riêng lực lượng Công an

Vừa qua, Đoàn công tác Công an tỉnh Thanh Hóa do Đại tá Hoàng Quốc Việt, Giám đốc Công an tỉnh làm Trưởng đoàn đã kiểm tra, nắm tình hình và làm việc với Công an xã Bát Mọt. Nội dung trọng tâm là đánh giá kết quả công tác 9 tháng năm 2026, tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn biên giới và những khó khăn phát sinh từ thực tiễn cơ sở.

Theo báo cáo tại buổi làm việc, trong 9 tháng đầu năm, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại Bát Mọt, nhất là khu vực biên giới và vùng đồng bào dân tộc, được giữ vững ổn định, không để xảy ra vụ việc đột xuất, bất ngờ.

Đáng chú ý, Bát Mọt được công nhận là “xã không ma túy năm 2025”. Từ đầu năm 2026 đến thời điểm kiểm tra, địa bàn xảy ra 6 vụ vi phạm hành chính nhưng không xảy ra vụ án hình sự. Đây là kết quả được Công an tỉnh đánh giá có ý nghĩa trong công tác phòng ngừa tội phạm, giữ gìn an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.

Từ góc độ phổ biến, tuyên truyền pháp luật, kết quả này cho thấy một nguyên tắc quan trọng: phòng, chống tội phạm không chỉ bắt đầu khi hành vi vi phạm đã xảy ra. Pháp luật về bảo đảm an ninh, trật tự đặt ra yêu cầu phải chủ động phòng ngừa, phát hiện nguy cơ và giải quyết những vấn đề phát sinh từ sớm.

Đặc biệt với ma túy, nếu để hình thành điểm mua bán, tổ chức sử dụng hoặc các nhóm đối tượng liên quan đến ma túy, hệ lụy không chỉ dừng lại ở một hành vi vi phạm pháp luật mà có thể kéo theo nhiều loại tội phạm khác. Vì vậy, việc giữ vững địa bàn “xã không ma túy” gắn liền với quản lý địa bàn, quản lý cư trú, phát hiện người có nguy cơ sử dụng ma túy, phòng ngừa tái nghiện và tuyên truyền pháp luật trong cộng đồng.

Điểm đáng chú ý khác là Công an xã Bát Mọt tiếp tục thực hiện công tác quản lý hành chính về trật tự xã hội, Đề án 06, chuyển đổi số và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Công tác an sinh xã hội cũng được quan tâm thông qua các hoạt động hỗ trợ gia đình chính sách, hộ khó khăn, học sinh nghèo, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Trong cách tiếp cận phổ biến pháp luật hiện nay, tuyên truyền không chỉ đơn thuần là phổ biến quy định và chế tài. Quan trọng hơn là giúp người dân hiểu quyền, nghĩa vụ của mình, biết cách phòng tránh nguy cơ vi phạm và biết tìm đến cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Với một địa bàn miền núi, biên giới rộng, giao thông còn khó khăn, việc này càng có ý nghĩa. Người dân chính là “tai mắt” quan trọng trong công tác giữ gìn an ninh, trật tự. Khi người dân hiểu pháp luật, chủ động cung cấp thông tin và phối hợp với lực lượng chức năng, khả năng phát hiện, ngăn chặn vi phạm từ sớm sẽ được nâng lên.

Gần dân, sát dân để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống

Một trong những yêu cầu được Giám đốc Công an tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh tại buổi làm việc là Công an xã Bát Mọt phải chủ động nắm chắc tình hình, quản lý chặt địa bàn, kịp thời phát hiện và giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, không để hình thành điểm nóng, phức tạp kéo dài.

Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Bởi trên thực tế, pháp luật chỉ phát huy hiệu quả khi được người dân hiểu và tuân thủ. Đối với địa bàn biên giới, yêu cầu này càng cao khi Công an xã phải phối hợp với các lực lượng chức năng trong quản lý cư trú, quản lý xuất nhập cảnh, phòng ngừa tội phạm và kiểm soát các đường mòn, lối mở; đồng thời chủ động phát hiện, ngăn chặn hoạt động xuất nhập cảnh trái phép.

Việc tuyên truyền pháp luật vì thế cần được thực hiện theo hướng phù hợp với từng nhóm dân cư, từng địa bàn, từng nguy cơ. Những quy định liên quan đến ma túy, xuất nhập cảnh, cư trú, phòng cháy chữa cháy, phòng chống tội phạm hay bảo vệ tài sản cần được chuyển tải bằng ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với những tình huống thực tế mà người dân có thể gặp phải.

Giám đốc Công an tỉnh cũng yêu cầu Công an xã tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, thực hiện hiệu quả Đề án 06, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số; bảo đảm giải quyết công việc đúng quy định, tạo thuận lợi cho người dân, nhất là người dân vùng cao, biên giới.

Đây chính là một nội dung quan trọng của cải cách hành chính gắn với phổ biến pháp luật: người dân không chỉ được biết quy định mà còn phải được hướng dẫn để thực hiện đúng quy định.

Cùng với đó, Công an xã được yêu cầu chủ động rà soát những khu vực có nguy cơ sạt lở, xung yếu, chia cắt để tham mưu chính quyền phương án phòng, chống thiên tai; chuẩn bị lực lượng, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”, bảo vệ tính mạng và tài sản của Nhân dân.

Từ câu chuyện Bát Mọt có thể thấy, xây dựng “xã không ma túy”, địa bàn an toàn không thể chỉ dựa vào các biện pháp xử lý sau khi vi phạm xảy ra. Đó phải là quá trình lâu dài, trong đó pháp luật là nền tảng, Công an là lực lượng nòng cốt, chính quyền là chủ thể tổ chức và Nhân dân là lực lượng tham gia trực tiếp.

Khi mỗi người dân hiểu pháp luật, biết tự bảo vệ mình và chủ động phối hợp với lực lượng chức năng;  từ đó những mâu thuẫn, nguy cơ được phát hiện và giải quyết ngay ở cơ sở, đây chính là cách thiết thực để phòng ngừa tội phạm, giữ vững an ninh, trật tự và xây dựng cuộc sống bình yên từ từng thôn, bản.