Chủ động phòng ngừa từ mỗi gia đình, cơ sở

Kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (04/10/1961 - 04/10/2026), 25 năm Ngày Toàn dân phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (04/10/2001 - 04/10/2026), Công an tỉnh Thanh Hóa đồng loạt triển khai các hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ (CNCH), hướng tới mục tiêu đưa công tác phòng ngừa đi sâu vào từng gia đình, khu dân cư, cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Ngày 4/10/1961 là dấu mốc quan trọng trong lịch sử công tác PCCC ở nước ta khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 53/LCT công bố Pháp lệnh quy định việc quản lý của Nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy. Từ dấu mốc này, công tác PCCC từng bước được xây dựng trên nền tảng pháp lý, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của Nhà nước, các cơ quan, tổ chức và mỗi người dân trong phòng ngừa, chữa cháy, bảo vệ tính mạng và tài sản của Nhân dân.

40 năm sau, ngày 29/6/2001, Quốc hội khóa X thông qua Luật Phòng cháy và chữa cháy, có hiệu lực từ ngày 4/10/2001, trong đó quy định ngày 4/10 hằng năm là Ngày toàn dân phòng cháy và chữa cháy.

Từ đây, PCCC không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên nghiệp mà trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, hộ gia đình và người dân đều là một mắt xích quan trọng trong việc nhận diện nguy cơ, chủ động phòng ngừa và xử lý cháy, nổ ngay từ cơ sở.

Thực tế công tác PCCC cho thấy, thời điểm phát hiện cháy, báo cháy và xử lý sự cố trong những phút đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một đám cháy được phát hiện sớm, báo động kịp thời và huy động hiệu quả lực lượng, phương tiện tại chỗ sẽ có thêm cơ hội được khống chế trước khi lan rộng, qua đó hạn chế thiệt hại về người và tài sản.

Bởi vậy, bên cạnh việc xây dựng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH chuyên nghiệp, củng cố lực lượng PCCC tại chỗ, trang bị kiến thức, kỹ năng và phương tiện cần thiết cho người dân, lực lượng PCCC cơ sở và lực lượng dân phòng luôn là yêu cầu quan trọng trong công tác phòng ngừa.

Tại Thanh Hóa, toàn tỉnh hiện có 2.886 đội PCCC cơ sở với hơn 37.000 đội viên và 4.351 đội dân phòng tại các thôn, bản, khu phố với hơn 43.000 thành viên. Đây là lực lượng có vai trò trực tiếp trong việc phát hiện, báo động, tổ chức chữa cháy ban đầu, hướng dẫn thoát nạn và phối hợp với lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH khi có sự cố xảy ra.

Đồng loạt tuyên truyền, nâng cao kỹ năng PCCC

Kỷ niệm các ngày lễ lớn của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, ngày 4/10, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Thanh Hóa cùng Công an 166 xã, phường trên địa bàn toàn tỉnh đồng loạt tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng PCCC và CNCH.

Hoạt động tuyên truyền được triển khai với nhiều hình thức, từ trực tiếp tại khu dân cư, cơ sở sản xuất, kinh doanh đến truyền thông trên các nền tảng số. Công an các xã, phường gửi tin nhắn đến người đứng đầu cơ sở, người làm nhiệm vụ PCCC, CNCH tại cơ sở, chủ hộ gia đình và người dân; đăng tải tin, bài, video, clip trên các trang mạng xã hội; duy trì tuyên truyền, cảnh báo trên các mô hình “Màn hình số - tuyên truyền, cảnh báo về PCCC và CNCH”.

Điểm đáng chú ý là nội dung tuyên truyền tập trung vào những kỹ năng thiết thực, gắn trực tiếp với các nguy cơ cháy, nổ thường gặp trong đời sống.

Người dân được hướng dẫn thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, dây dẫn và thiết bị điện; quản lý chặt chẽ nguồn lửa, nguồn nhiệt; không để hàng hóa, xe máy, vật dụng cản trở lối thoát nạn; chủ động trang bị ít nhất một bình chữa cháy và nắm được cách sử dụng khi có sự cố.

Khi xảy ra cháy, yêu cầu đầu tiên là giữ bình tĩnh, nhanh chóng báo động, gọi số 114, cắt điện và sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ để xử lý đám cháy trong khả năng cho phép. Trường hợp đám cháy không thể khống chế, người dân phải ưu tiên tổ chức thoát nạn, bảo đảm an toàn tính mạng.

Đối với các cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC, lực lượng Công an yêu cầu người đứng đầu cơ sở chủ động kiểm tra các nguồn có nguy cơ phát sinh cháy, nổ; bảo đảm lối thoát nạn luôn thông thoáng; kiểm tra các giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan; duy trì đầy đủ, đúng vị trí và bảo đảm khả năng hoạt động của các phương tiện, hệ thống PCCC.

Từ ngày 5/10 đến hết ngày 30/10, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH toàn tỉnh sẽ đồng loạt kiểm tra công tác PCCC và CNCH tại các cơ sở thuộc diện quản lý. Trọng tâm là những cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao như kinh doanh xăng dầu, khí dầu mỏ hóa lỏng, hóa chất, vật liệu nổ; các cơ sở sản xuất, truyền tải điện.

Các hành vi vi phạm quy định về PCCC và CNCH sẽ được xử lý nghiêm theo thẩm quyền. Lực lượng chức năng phấn đấu bảo đảm 100% cơ sở có tồn tại, vi phạm về PCCC được kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất để kịp thời chấn chỉnh, xử lý.

Đợt cao điểm không chỉ nhằm phát hiện, xử lý vi phạm mà quan trọng hơn là nâng cao ý thức phòng ngừa, giúp các cơ sở chủ động nhận diện và khắc phục nguy cơ cháy, nổ trước khi xảy ra sự cố.

Xây dựng “thế trận” PCCC ngay từ cơ sở

Để phát huy vai trò của lực lượng tại chỗ, thời gian qua, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Thanh Hóa đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền các cấp tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác PCCC; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, huấn luyện, thực tập phương án, xây dựng và nhân rộng các mô hình PCCC phù hợp với từng địa bàn, cơ sở.

Từ doanh nghiệp, khu công nghiệp đến chợ, khu dân cư, yêu cầu đặt ra vẫn là chủ động phòng ngừa và sẵn sàng xử lý ngay từ những phút đầu.

Tại Công ty TNHH Giày Sunjade Việt Nam, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, với hơn 8.000 công nhân và đặc thù sử dụng nhiều nguyên liệu, vật tư dễ cháy, công tác PCCC được triển khai từ từng khu vực sản xuất.

Công ty duy trì Đội PCCC cơ sở gồm 150 thành viên, được huấn luyện, trang bị phương tiện và phân công nhiệm vụ cụ thể. Các khu vực sản xuất thường xuyên được kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện, khắc phục nguy cơ mất an toàn; phương tiện PCCC được kiểm tra, tập luyện, bảo dưỡng để bảo đảm khả năng hoạt động khi có sự cố.

Cùng với lực lượng nòng cốt, Công ty chú trọng trang bị kiến thức, kỹ năng PCCC cho người lao động thông qua tuyên truyền, hướng dẫn và thực hành. Từ nhận diện nguy cơ, báo cháy đến sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, người lao động được trang bị những kỹ năng cần thiết để chủ động ứng phó.

Anh Đỗ Minh Đức, Đội trưởng Đội PCCC cơ sở, Công ty TNHH Giày Sunjade Việt Nam cho biết, Công ty thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn công tác PCCC cho cán bộ, công nhân viên; duy trì tập luyện, hướng dẫn sử dụng, vận hành và bảo dưỡng các thiết bị PCCC. Khi phát hiện phương tiện hư hỏng, đơn vị kịp thời đề xuất sửa chữa, thay thế, bảo đảm luôn trong tình trạng hoạt động tốt, sẵn sàng khi có tình huống khẩn cấp.

Không chỉ tại doanh nghiệp, công tác PCCC tại các chợ, trung tâm thương mại, khu vực tập trung đông người cũng được đặc biệt chú trọng.

Tại Chợ Tây Thành, nơi có hàng trăm hộ kinh doanh, Đội PCCC cơ sở gồm 30 thành viên được phân công trực 24/7. Hằng ngày, các thành viên phối hợp tuần tra, kiểm tra việc sử dụng điện, nguồn nhiệt; đồng thời nhắc nhở các tiểu thương sắp xếp hàng hóa, giữ thông thoáng lối đi và khắc phục những nguy cơ có thể dẫn đến cháy, nổ.

Khi xảy ra sự cố, đây chính là những người có mặt đầu tiên để báo động, hướng dẫn thoát nạn, sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu và phối hợp với lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH.

Từ những lực lượng được tổ chức ngay tại cơ sở, kỹ năng PCCC không còn là kiến thức xa lạ mà trở thành một phần của hoạt động thường xuyên tại mỗi cơ quan, doanh nghiệp, khu dân cư.

Đưa kỹ năng PCCC đến gần người dân

Cùng với xây dựng lực lượng tại chỗ, Thanh Hóa đang đẩy mạnh xây dựng các mô hình tự phòng, tự quản về PCCC, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, khu dân cư.

Thực hiện Đề án “Củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng nòng cốt trong phong trào toàn dân PCCC”, đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng 2.041 “Tổ liên gia an toàn về PCCC”, 1.606 “Điểm chữa cháy công cộng”, lắp đặt hơn 5.713 màn hình số tuyên truyền về PCCC và CNCH.

Thông qua những mô hình này, việc tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn và thực hành kỹ năng PCCC được duy trì thường xuyên hơn, giúp người dân từng bước hình thành thói quen nhận diện nguy cơ, chủ động phòng ngừa, biết cách báo cháy và sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ khi cần thiết.

Đáng chú ý, công tác tuyên truyền của lực lượng Công an Thanh Hóa đang được đổi mới theo hướng chuyển mạnh từ tuyên truyền truyền thống sang truyền thông đa nền tảng, lấy người dân làm trung tâm, lấy chuyển đổi số làm động lực.

Từ năm 2025 đến nay, riêng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã phối hợp tổ chức 3.816 buổi tuyên truyền trực tiếp, tuyên truyền, trải nghiệm thực hành chữa cháy và CNCH, thu hút 885.129 lượt người tham gia; phát hơn 253.000 tờ rơi, cẩm nang, khuyến cáo PCCC; có 13.149 cơ sở ký cam kết bảo đảm an toàn PCCC và CNCH; đăng tải 1.716 tin, bài, video clip tuyên truyền trên các nền tảng số; tổ chức 1.143 lớp huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC và CNCH cho 64.792 lượt người tham gia.

Thanh Hóa cũng là một trong những đơn vị triển khai sớm mô hình “Ba nhà” gồm Nhà nước, nhà trường và nhà doanh nghiệp. Cùng với đó, 166 Trung tâm học tập cộng đồng PCCC và CNCH được thành lập tại 166/166 xã, phường.

Đây là những địa điểm để người dân, học sinh và cán bộ cơ sở được hướng dẫn, trực tiếp thực hành các kỹ năng chữa cháy, thoát nạn, cứu người và sử dụng phương tiện PCCC.

Khi được học và thực hành ngay tại địa bàn mình sinh sống, những kiến thức vốn thường được xem là dành cho lực lượng chuyên nghiệp trở nên gần gũi, dễ nhớ và dễ áp dụng hơn. Quan trọng hơn, kỹ năng ấy có thể trở thành phản xạ cần thiết khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Nhân dân là chủ thể quan trọng trong công tác PCCC

Theo Đại tá Tống Xuân Tân, Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể và nguồn lực quan trọng trong công tác PCCC và CNCH.

Bên cạnh lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH chuyên nghiệp, người dân, lực lượng PCCC cơ sở và lực lượng dân phòng là những người có mặt sớm nhất, giữ vai trò quyết định trong “thời gian vàng” để phát hiện, báo động, cứu người và xử lý sự cố ban đầu.

Vì vậy, xây dựng thế trận PCCC từ cơ sở, phát huy phương châm “4 tại chỗ”, lấy chủ động phòng ngừa và con người làm trọng tâm là yêu cầu xuyên suốt. Mỗi gia đình, cơ quan, đơn vị và người dân cần có kiến thức, kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình và cộng đồng.

Đợt cao điểm tuyên truyền, kiểm tra PCCC và CNCH được Công an tỉnh Thanh Hóa triển khai trong dịp kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, 25 năm Ngày Toàn dân PCCC và CNCH vì thế không chỉ mang ý nghĩa tuyên truyền, giáo dục truyền thống.

Quan trọng hơn, đây là dịp để mỗi cơ quan, doanh nghiệp, hộ gia đình và người dân nhìn lại những nguy cơ mất an toàn ngay trong chính môi trường sống, làm việc của mình; từ đó chủ động kiểm tra, khắc phục và chuẩn bị phương án ứng phó.

PCCC bắt đầu từ những việc rất cụ thể: một hệ thống điện được kiểm tra thường xuyên, một nguồn lửa được quản lý chặt chẽ, một lối thoát nạn không bị che chắn, một bình chữa cháy được trang bị và biết cách sử dụng, hay một người dân bình tĩnh gọi 114 khi phát hiện cháy.

Khi những kỹ năng ấy được trang bị cho từng người, từng gia đình và từng cơ sở, phong trào toàn dân PCCC mới thực sự đi vào chiều sâu.

Đó cũng là nền tảng để Thanh Hóa xây dựng thế trận PCCC rộng khắp từ cơ sở, phát huy sức mạnh của toàn dân, chủ động ngăn ngừa nguy cơ cháy, nổ, góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản, xây dựng môi trường sống và làm việc an toàn cho Nhân dân.