Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp với Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện, vào đầu tháng 9, Hoàng Quốc Minh (sinh năm 1991, trú tại tổ dân phố Thống Nhất, phường Nam Sầm Sơn) có dấu hiệu vi phạm pháp luật khi hoạt động trên không gian mạng, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh, trật tự.

Minh từng chấp hành án phạt tù về tội mua bán trái phép ma túy. Sau khi trở về địa phương, đối tượng xây dựng kênh TikTok để phát trực tiếp, đăng tải những hình ảnh mang tính giang hồ, có hình xăm trổ, bạo lực nhằm thu hút sự chú ý của người xem và kiếm tiền từ hoạt động này.

Để tăng thu nhập, Minh bàn bạc với một số người cùng tham gia các phiên “thách đấu”, thường được gọi là PK Live trên mạng xã hội. Tại những phiên phát trực tiếp này, các bên kêu gọi người xem tặng quà để phân định thắng, thua.

Đáng chú ý, việc phân định thắng, thua không dừng lại ở yếu tố giải trí. Theo nội dung vụ việc, người thua phải thực hiện những “hình phạt” bằng các hành động nguy hiểm, sử dụng đồ vật có khả năng gây sát thương tác động vào cơ thể. Mức độ nguy hiểm của các hành vi này được đẩy lên theo số tiền, quà tặng mà những người tham gia nhận được.

Cùng với đó, trong các phiên phát trực tiếp, những người tham gia còn chửi bới, thách thức, kích thích tâm lý tò mò và muốn chứng kiến bên thua phải chịu hậu quả. Cách thức này nhằm lôi kéo người xem tiếp tục theo dõi, tương tác, tặng quà hoặc chuyển tiền.

Như vậy, từ một hình thức tương tác trên mạng xã hội, các phiên “PK Live” đã bị biến thành nơi lấy những hành vi nguy hiểm làm công cụ thu hút sự chú ý. Sự tò mò của người xem được chuyển hóa thành lượt tương tác; còn sự cổ vũ bằng quà tặng, tiền được biến thành động lực để những hành vi nguy hiểm tiếp tục diễn ra.

Ngày 29/9, lực lượng Công an triệu tập Hoàng Quốc Minh làm việc, đồng thời khám xét khẩn cấp chỗ ở của Minh, thu giữ nhiều công cụ, phương tiện phục vụ hoạt động phát trực tiếp trên TikTok.

Sau quá trình xác minh, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Hoàng Quốc Minh về tội “Đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông những thông tin trái với quy định của pháp luật”.

Vụ án đang tiếp tục được điều tra mở rộng, làm rõ hành vi của những người có liên quan.

Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam Hoàng Quốc Minh cho thấy hoạt động trên không gian mạng không nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật. Mạng xã hội có thể là nơi chia sẻ, kết nối, giải trí và kinh doanh hợp pháp, nhưng không phải là không gian “vô luật”.

Khi nội dung được đưa lên mạng có tính chất trái pháp luật, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đáp ứng các điều kiện khác theo quy định của pháp luật hình sự, người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Về mặt pháp lý, hành vi mà cơ quan điều tra đang xử lý trong vụ án được xác định theo quy định tại Điều 288 Bộ luật Hình sự về tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông.

Theo Điều 288, người nào đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông những thông tin trái với quy định của pháp luật, nếu không thuộc những trường hợp được quy định tại các điều 117, 155, 156 và 326 của Bộ luật này, đồng thời đáp ứng các điều kiện luật định, có thể bị xử lý hình sự. Khung hình phạt cơ bản là phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Đáng chú ý, Điều 288 cũng quy định khung hình phạt từ 2 năm đến 7 năm tù đối với một số trường hợp như phạm tội có tổ chức; thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng trở lên; gây thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên; hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội cùng một số trường hợp khác được luật quy định. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng và bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Tuy nhiên, việc áp dụng khoản, điểm nào của Điều 288, cũng như trách nhiệm pháp lý cụ thể của Hoàng Quốc Minh và những người liên quan, phải căn cứ vào kết quả điều tra, chứng cứ thu thập được và kết luận của cơ quan tiến hành tố tụng. Không thể chỉ từ việc xuất hiện trong một phiên phát trực tiếp mà mặc nhiên xác định một cá nhân phạm tội.

Vụ việc là lời cảnh báo về hệ lụy khi nội dung bạo lực bị biến thành công cụ câu kéo lượt xem và kiếm tiền. Mỗi lượt tương tác, món quà hay khoản tiền cổ vũ đều có thể tiếp thêm động lực cho những nội dung lệch chuẩn lan rộng, tác động tiêu cực đến nhận thức, nhất là đối với thanh thiếu niên.

Mỗi người sử dụng mạng xã hội cần tỉnh táo, không cổ vũ, chia sẻ hoặc tiếp tay cho các nội dung bạo lực, nguy hiểm. Khi sự tò mò trở thành lượt xem, sự cổ vũ trở thành tiền, cái giá phải trả có thể không còn dừng lại trên màn hình.