Ngày 5/9, học sinh trên cả nước sẽ bước vào năm học 2026-2027 trong một lễ khai giảng được tổ chức thống nhất theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Điểm nhấn đặc biệt của ngày khai trường năm nay là lễ khánh thành, bàn giao và đưa vào sử dụng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại những xã biên giới đất liền đủ điều kiện.

Theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, điểm cầu trung tâm của chương trình được đặt tại Trường Phổ thông nội trú Mường Khương, xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai. Từ đây, không khí khai giảng sẽ được kết nối tới các địa phương, tạo nên một chương trình chung trên phạm vi cả nước.

Khai giảng đồng loạt, khánh thành trường biên giới

Buổi sáng 5/9 được chia thành hai phần chính. Từ 7h30 đến 8h, các trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã biên giới đất liền đủ điều kiện sẽ tổ chức lễ khánh thành, bàn giao và chính thức đưa công trình vào sử dụng.

Các điểm cầu tại địa phương được kết nối với điểm cầu trung tâm ở Mường Khương. Tại những tỉnh có nhiều trường thuộc diện khánh thành, một cơ sở giáo dục được lựa chọn làm điểm cầu chính, trong khi các trường còn lại tham gia thông qua kết nối trực tuyến.

Sau đó, từ 8h đến 8h45, lễ khai giảng năm học mới được tổ chức thống nhất trên toàn quốc. Chương trình gồm những nghi thức cơ bản của ngày khai trường như chào cờ, hát Quốc ca, giới thiệu đại biểu, báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và nghi thức đánh trống khai giảng.

Mỗi tỉnh, thành phố sẽ bố trí một điểm cầu chính và do lãnh đạo địa phương chủ trì. Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn thêm một số cơ sở giáo dục đại diện cho các cấp học, loại hình trường và vùng miền để tham gia chương trình.

Với những trường không nằm trong nhóm điểm cầu, việc tham dự được thực hiện thông qua kết nối trực tuyến hoặc theo dõi chương trình trên VTV1, VOV1, tùy điều kiện thực tế.

Cách tổ chức này cho thấy lễ khai giảng năm nay không chỉ được nhìn như một hoạt động riêng của từng trường mà được thiết kế thành một sự kiện giáo dục có tính kết nối trên phạm vi toàn quốc.

Sau nghi thức là những hoạt động gần gũi với học sinh

Một yêu cầu đáng chú ý trong kế hoạch là phần lễ không được kéo dài. Sau 8h45, các trường chuyển sang những hoạt động đầu năm học theo kế hoạch riêng, ưu tiên nội dung thiết thực, gần gũi và phù hợp với tâm lý học sinh.

Đây là điểm có ý nghĩa, bởi ngày khai trường trước hết phải là ngày của học sinh. Một buổi lễ quá dài, nặng về nghi thức có thể khiến sự háo hức đầu năm học bị thay thế bằng cảm giác mệt mỏi, đặc biệt với trẻ mầm non và học sinh đầu cấp.

Việc rút gọn phần lễ để dành thời gian cho các hoạt động phù hợp với từng lứa tuổi cũng đặt trách nhiệm lớn hơn lên mỗi nhà trường. Không khí khai giảng không nhất thiết phải được tạo ra bằng những chương trình cầu kỳ, mà có thể bắt đầu từ những hoạt động giúp học sinh làm quen với thầy cô, bạn bè, lớp học và môi trường học tập mới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời yêu cầu các địa phương và cơ sở giáo dục bảo đảm lễ khai giảng trang trọng nhưng phải an toàn, tiết kiệm, thiết thực và phù hợp với điều kiện thực tế.

Trường nội trú ở biên giới mang thêm một ý nghĩa

Điểm nhấn của lễ khai giảng năm nay nằm ở việc kết hợp sự kiện chung của ngành giáo dục với lễ khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã biên giới đất liền.

Với học sinh ở những địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và biên giới, một ngôi trường không chỉ là nơi học chữ. Đó còn có thể là nơi ăn ở, sinh hoạt, rèn luyện và tạo điều kiện để các em tiếp cận giáo dục ổn định hơn.

Bởi vậy, việc đưa những công trình nội trú liên cấp vào sử dụng ngay trước thềm năm học mới mang giá trị vượt ra ngoài một nghi thức khánh thành. Đằng sau những công trình ấy là kỳ vọng thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập giữa các vùng miền, giúp học sinh ở khu vực khó khăn có thêm cơ hội tiếp cận môi trường giáo dục tốt hơn.

Đặc biệt, tại các xã biên giới, đầu tư cho giáo dục còn gắn với bài toán phát triển con người và ổn định lâu dài ở địa bàn chiến lược. Một ngôi trường được xây dựng đồng bộ, một thế hệ học sinh được học tập đầy đủ và một đội ngũ nhà giáo có điều kiện làm việc tốt hơn đều góp phần tạo nền tảng xã hội bền vững cho khu vực này.

Theo hướng đó, lễ khai giảng đồng loạt ngày 5/9 có thể được nhìn như một thông điệp về sự thống nhất của hệ thống giáo dục, trong khi việc khánh thành trường nội trú ở biên giới lại nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên nguồn lực cho những nơi còn nhiều khó khăn.

Chuẩn bị kỹ để một ngày khai trường diễn ra trọn vẹn

Tổ chức chương trình trên phạm vi toàn quốc cũng đồng nghĩa với việc các địa phương phải tính đến nhiều tình huống có thể phát sinh.

Các phương án dự phòng được yêu cầu chuẩn bị từ thời tiết, điện, đường truyền đến an ninh, y tế, phòng cháy chữa cháy và các vấn đề phát sinh trong quá trình tổ chức. Với hình thức trực tuyến kết nối nhiều điểm cầu, chất lượng đường truyền và khả năng xử lý sự cố kỹ thuật cũng trở thành một phần quan trọng của công tác chuẩn bị.

Điều này tưởng như chỉ là vấn đề kỹ thuật nhưng lại quyết định đáng kể đến trải nghiệm của người tham dự. Một chương trình được chuẩn bị kỹ không chỉ giúp hạn chế gián đoạn mà còn bảo đảm các trường ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện hạ tầng còn hạn chế, không bị đứng ngoài một sự kiện chung của ngành giáo dục.

Quan trọng hơn, việc tổ chức đồng loạt cần tránh biến lễ khai giảng thành một chương trình nặng tính trình diễn. Giá trị của ngày khai trường cuối cùng vẫn nằm ở học sinh, nhà giáo và cảm xúc bắt đầu một năm học mới.

Nếu phần lễ đủ ngắn để không làm mất đi sự háo hức của trẻ, phần khánh thành đủ trang trọng để ghi nhận một công trình giáo dục mới và các hoạt động sau đó đủ gần gũi để học sinh thực sự hòa nhập với năm học, ngày 5/9 sẽ không chỉ là một mốc thời gian thống nhất trên lịch học.

Đó còn có thể là một khởi đầu giàu ý nghĩa: từ những ngôi trường mới ở nơi biên giới đến các lớp học ở mọi miền đất nước, cùng hướng tới mục tiêu để mỗi học sinh được học tập trong một môi trường an toàn, phù hợp và có cơ hội phát triển tốt hơn.