Theo dự thảo Thông tư đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến, phương thức cộng điểm trong tuyển sinh đại học dự kiến có thay đổi đáng chú ý từ năm 2027. Theo đó, thí sinh vẫn được hưởng chính sách ưu tiên theo khu vực, đối tượng; đồng thời các quy định về xét tuyển thẳng theo Quy chế vẫn được giữ nguyên.

Điểm mới nằm ở việc các cơ sở đào tạo sẽ không được tự quy định điểm cộng thêm cho thành tích, chứng chỉ hoặc những tiêu chí bổ sung trong xét tuyển.

Không còn điểm cộng riêng cho IELTS, thành tích

Nếu được ban hành theo hướng dự thảo, từ mùa tuyển sinh năm 2027, thí sinh sẽ không còn được cộng thêm điểm khi có IELTS hoặc các chứng chỉ quốc tế khác chỉ với mục đích hưởng điểm khuyến khích trong xét tuyển.

Tương tự, điểm thưởng dành cho thí sinh đạt giải học sinh giỏi nhưng không sử dụng quyền xét tuyển thẳng cũng dự kiến không còn được cộng trực tiếp vào điểm xét tuyển. Các khoản điểm dành cho thí sinh có thành tích, năng khiếu đặc biệt cũng nằm trong nhóm điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định được đề xuất loại bỏ.

Trong khi đó, theo cách thức đang được áp dụng, ngoài điểm ưu tiên khu vực và đối tượng, các trường có thể xây dựng thêm những cơ chế điểm thưởng, điểm xét thưởng hoặc điểm khuyến khích với những nhóm thí sinh đáp ứng tiêu chí riêng. Mức cộng và cách quy đổi cũng có thể khác nhau giữa các cơ sở đào tạo.

Chính sự khác biệt này là một trong những lý do Bộ GD&ĐT đưa ra đề xuất điều chỉnh. Theo lý giải của Bộ, việc tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hoặc các hoạt động được dùng để cộng điểm không hoàn toàn giống nhau giữa thí sinh, do phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, địa bàn sinh sống và khả năng chi trả.

Bên cạnh đó, cùng một loại chứng chỉ nhưng mỗi trường có thể quy định mức quy đổi hoặc mức điểm cộng khác nhau. Điều này khiến điểm số của thí sinh có thể thay đổi đáng kể khi đặt trong các phương án xét tuyển khác nhau.

Hướng tới mặt bằng xét tuyển thống nhất hơn

Ở góc độ quản lý tuyển sinh, việc hạn chế các loại điểm cộng riêng có thể được xem là bước điều chỉnh nhằm tăng tính thống nhất giữa các phương thức xét tuyển. Khi mỗi trường sử dụng một hệ thống điểm thưởng khác nhau, thí sinh và phụ huynh cũng phải theo dõi nhiều bộ tiêu chí để xác định cơ hội xét tuyển vào từng ngành.

Đáng chú ý, Bộ GD&ĐT cho rằng việc cộng thêm điểm trong một số trường hợp có thể dẫn đến tình trạng một năng lực hoặc thành tích được ghi nhận nhiều lần: vừa được sử dụng như một thành phần trong phương thức xét tuyển, vừa tiếp tục được cộng điểm. Ở những ngành có mức điểm chuẩn cao, chênh lệch chỉ một phần điểm nhỏ cũng có thể làm thay đổi thứ tự giữa các thí sinh.

Tuy nhiên, việc không còn điểm cộng không đồng nghĩa với việc chứng chỉ ngoại ngữ, thành tích học sinh giỏi hay năng khiếu không còn giá trị trong tuyển sinh. Vấn đề cốt lõi là cách các yếu tố này được sử dụng để đánh giá thí sinh. Nếu dự thảo được thông qua, các trường vẫn có thể phải thiết kế phương thức tuyển sinh phù hợp với đặc thù ngành đào tạo, nhưng không dựa vào cơ chế cộng thêm điểm do trường tự đặt ra như trước.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu các cơ sở đào tạo phải công bố phương án tuyển sinh rõ ràng, dễ so sánh và hạn chế tối đa những cách tính điểm khiến thí sinh khó dự đoán kết quả. Với người học, thay đổi này đồng thời cho thấy việc lựa chọn ngành, trường trong những mùa tuyển sinh tới sẽ cần chú ý nhiều hơn đến tiêu chí xét tuyển cốt lõi thay vì chỉ tập trung tìm kiếm các cơ chế cộng điểm.

Dự thảo hiện vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến và chưa phải quy định chính thức. Bộ GD&ĐT dự kiến tiếp nhận góp ý đến ngày 23/9, trước khi hoàn thiện văn bản. Vì vậy, các quy định cụ thể về điểm ưu tiên, phương thức xét tuyển và việc sử dụng chứng chỉ trong tuyển sinh năm 2027 chỉ có thể được xác định chính thức sau khi văn bản được ban hành.