Vụ việc tại Hệ thống Nha khoa Đại Nam cùng khuyến cáo từ Bộ Công an là "chuông cảnh báo" về hàng loạt rủi ro pháp lý, thuế và chuyên môn tại các phòng khám. Đã đến lúc cần nâng cao ý thức tuân thủ và siết chặt công tác quản lý ngành nha khoa.

Khi dịch vụ y tế tư nhân đối mặt với "cơn bão" pháp lý

Thị trường nha khoa thẩm mỹ tại Việt Nam, đặc biệt là ở các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh, đã chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ trong thời gian qua. Sự phát triển này đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe răng miệng và làm đẹp ngày càng cao của người dân. Tuy nhiên, đằng sau sự gia tăng nhanh chóng về số lượng phòng khám và các chiến dịch quảng cáo quy mô lớn là những góc khuất chưa được kiểm soát triệt để.

Vụ việc vi phạm pháp luật xảy ra tại Hệ thống Nha khoa Đại Nam mới đây cùng những khuyến cáo trực tiếp từ Bộ Công an không chỉ là một sự cố đơn lẻ. Điều này phản ánh thực trạng rủi ro pháp lý mang tính hệ thống đang tồn tại ở không ít cơ sở nha khoa tư nhân. Sự việc đặt ra bài toán cấp thiết cho cả cơ quan quản lý nhà nước lẫn các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ y tế về tính tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Hàng loạt "điểm nóng" vi phạm: Từ tài chính, thuế đến chuyên môn

Qua các vụ việc bị cơ quan chức năng điều tra, xử lý, những hành vi vi phạm trong lĩnh vực nha khoa tư nhân thường tập trung vào ba nhóm vấn đề chính:

1. Gian lận tài chính, trốn thuế và hành vi "để ngoài sổ sách"

Đây là sai phạm nghiêm trọng và phổ biến nhất được cơ quan công an chỉ ra. Nhiều hệ thống nha khoa quy mô lớn, thu hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng mỗi năm từ các dịch vụ kỹ thuật cao như cấy ghép Implant, chỉnh nha, răng sứ thẩm mỹ. Tuy nhiên, việc hạch toán tài chính lại thiếu minh bạch:

Không xuất hóa đơn GTGT (VAT): Cơ sở thường xuyên không cung cấp hóa đơn VAT cho khách hàng trừ khi bị yêu cầu quyết liệt.

Sử dụng tài khoản cá nhân: Dòng tiền thanh toán của bệnh nhân thay vì chảy vào tài khoản công ty lại được chuyển hướng sang tài khoản cá nhân của chủ cơ sở hoặc quản lý.

Lập hai hệ thống sổ sách: Mục đích là che giấu doanh thu thực tế, kê khai báo cáo thuế ở mức tối thiểu nhằm trốn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp.

2. Sử dụng nhân sự không đúng quy định và vượt phạm vi chuyên môn

Theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15, mọi cá nhân trực tiếp thực hiện khám, can thiệp chuyên môn trên bệnh nhân đều phải có Chứng chỉ hành nghề (CCHN) do cơ quan có thẩm quyền cấp. Dù vậy, trên thực tế, vì áp lực tối ưu chi phí và chạy theo doanh số, nhiều phòng khám đã:

Cho phép kỹ thuật viên, phụ khoán hoặc nhân sự chưa có CCHN trực tiếp thực hiện các thao tác xâm lấn như mài răng, lấy dấu, cấy ghép.

Đăng ký tên bác sĩ có CCHN trên hồ sơ pháp lý gửi Sở Y tế để "đối phó", nhưng bác sĩ này lại không hề có mặt thường trực tại phòng khám.

Thực hiện các dịch vụ kỹ thuật vượt quá phạm vi chuyên môn được ghi trong Giấy phép hoạt động.

3. Mập mờ nguồn gốc vật tư y tế và quảng cáo sai sự thật

Một rủi ro khác ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng là nguồn gốc xuất xứ của các loại vật tư nha khoa (trụ Implant, vật liệu sứ, máng niềng...). Việc thiếu hóa đơn, chứng từ (CO/CQ) chứng minh nguồn gốc hợp pháp khiến người bệnh chịu rủi ro lớn nếu xảy ra biến chứng. Bên cạnh đó, các hành vi quảng cáo "thổi phồng" công dụng, cam kết chất lượng phi thực tế trên mạng xã hội cũng đang tạo ra những bức tranh màu hồng nhằm bẫy người tiêu dùng.

Giải pháp căn cơ để doanh nghiệp tự "chữa bệnh"

Dưới góc nhìn pháp lý, việc xử phạt hay xử lý hình sự các sai phạm chỉ là phần ngọn. Điều cốt lõi để xây dựng một thị trường y tế tư nhân minh bạch là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật từ chính các chủ doanh nghiệp và đội ngũ bác sĩ.

Các chuyên gia pháp lý khuyến cáo các cơ sở nha khoa tư nhân cần lập tức tự rà soát và chuẩn hóa hoạt động theo các trụ cột sau:

Chuẩn hóa công tác tài chính – kế toán:

Doanh nghiệp nha khoa cần chấm dứt ngay việc thu tiền dịch vụ vào tài khoản cá nhân; thực hiện niêm yết giá công khai và xuất hóa đơn điện tử đầy đủ cho từng giao dịch theo đúng quy định của Luật Quản lý thuế. Việc minh bạch tài chính không chỉ giúp phòng tránh rủi ro hình sự về tội "Trốn thuế" (Điều 200 Bộ luật Hình sự) mà còn nâng cao giá trị định giá thương hiệu khi doanh nghiệp muốn gọi vốn hoặc mở rộng chuỗi.

Rà soát tính pháp lý của hồ sơ nhân sự: Chủ cơ sở phải đảm bảo 100% nhân sự trực tiếp làm chuyên môn có CCHN phù hợp. Việc phân công công việc phải đúng với danh mục kỹ thuật đã được Sở Y tế phê duyệt. Cần loại bỏ tư duy "mượn bằng", "thuê chứng chỉ" để tránh nguy cơ bị rút giấy phép hoạt động hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự khi xảy ra sự cố y khoa.

Quản lý chuỗi cung ứng vật tư y tế: Toàn bộ vật tư, thiết bị nhập về phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ, lưu trữ đầy đủ hồ sơ bệnh án và tem bảo hành chính hãng để sẵn sàng cung cấp cho cơ quan thanh tra khi có yêu cầu.

Cần sự phối hợp liên ngành và vai trò giám sát từ cộng đồng

Để ngăn chặn các sai phạm tương tự như vụ việc Nha khoa Đại Nam tái diễn tại các hệ thống nha khoa lớn khác, công tác quản lý nhà nước cần có sự chuyển biến mạnh mẽ.

Thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành: Sở Y tế cần phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Thuế và Công an để kiểm tra đột xuất, không chỉ kiểm tra trên hồ sơ giấy tờ mà phải đối soát thực tế hoạt động thu tiền và nhân sự làm việc tại phòng khám.

Xử lý nghiêm minh: Áp dụng các hình phạt bổ sung nghiêm khắc như đình chỉ hoạt động, tước quyền sử dụng CCHN đối với các trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nghiêm trọng.

Phát huy vai trò của người hành nghề và bạn đọc: Xây dựng kênh tiếp nhận thông tin phản ánh uy tín để những bác sĩ chân chính và người dân có thể chủ động cung cấp các dấu hiệu vi phạm, góp phần làm sạch môi trường y tế.

Khám chữa bệnh là ngành kinh doanh có điều kiện đặc biệt, gắn liền với sức khỏe và tính mạng con người. Sự tăng trưởng doanh thu chỉ thực sự bền vững khi được xây dựng trên nền tảng thượng tôn pháp luật và đạo đức y khoa. Những bài học đắt giá từ các vụ việc vừa qua chính là lời nhắc nhở đanh thép cho tất cả các hệ thống nha khoa tư nhân hãy tự chỉnh đốn và tuân thủ pháp luật trước khi quá muộn.