Đường dây thu gom, vận chuyển chất thải trái phép bị triệt phá

Ngày 11/7, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an TP.Hồ Chí Minh cho biết đã phát hiện một đường dây tổ chức thu gom, vận chuyển và đổ trái phép chất thải xây dựng với khối lượng lớn. Quá trình điều tra, cơ quan công an đã khởi tố, bắt tạm giam 6 bị can để điều tra về hành vi có dấu hiệu phạm tội “Gây ô nhiễm môi trường”.

Trước đó, Phòng Cảnh sát kinh tế phối hợp với Công an xã Tân Vĩnh Lộc phát hiện một xe ben đang đổ hỗn hợp chất thải xây dựng tại khu đất rộng thuộc ấp 60, xã Tân Vĩnh Lộc, TP.Hồ Chí Minh. Số chất thải bị đổ trái phép gồm nhiều loại như bê tông vụn, gạch vỡ, kính vỡ, ngói vỡ, đất đá và rác sinh hoạt.

Từ dấu hiệu ban đầu, cơ quan điều tra xác định đây không phải là hành vi đơn lẻ mà là hoạt động có sự phân công, tổ chức giữa nhiều đối tượng.

Theo đó, Chương A Sám là chủ khu đất đã thuê Nguyễn Trần Minh Trung tổ chức san lấp mặt bằng bằng xà bần. Sau đó, Trung thuê Đỗ Minh Hùng thực hiện việc san lấp, còn Hùng tiếp tục thuê Lê Cao Thìn tìm nguồn chất thải xây dựng và tổ chức vận chuyển.

Ba đối tượng gồm Thìn, Thiệp và Lành được xác định trực tiếp thu gom, vận chuyển chất thải xây dựng từ các công trình xây dựng, phá dỡ nhà ở trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh về đổ tại khu đất của Sám.

Kết quả điều tra bước đầu xác định tổng khối lượng chất thải rắn xây dựng được đổ trái phép gần 800 tấn. Cơ quan chức năng đánh giá hành vi này có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng các quy định về bảo vệ môi trường, tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng đến chất lượng đất, nguồn nước, cảnh quan và đời sống của người dân khu vực xung quanh.

Vụ việc cũng cho thấy những thách thức trong công tác quản lý chất thải tại các đô thị lớn, nơi nhu cầu xây dựng, cải tạo công trình ngày càng gia tăng. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, lượng lớn chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng có thể bị lợi dụng để vận chuyển, đổ bỏ trái phép nhằm giảm chi phí xử lý.

Tuân thủ quy định pháp luật, tăng cường kiểm soát để ngăn ngừa vi phạm

Theo quy định của pháp luật, chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng không được phép tự ý thu gom, vận chuyển hoặc đổ bỏ tại những địa điểm không được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Các tổ chức, cá nhân phát sinh chất thải có trách nhiệm thực hiện việc phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý theo đúng quy trình, bảo đảm không gây tác động tiêu cực đến môi trường.

Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định chủ nguồn thải phải quản lý chất thải theo quy định, lựa chọn phương án xử lý phù hợp với tính chất của từng loại chất thải và bảo đảm việc xử lý được thực hiện tại các cơ sở có chức năng, đủ điều kiện hoạt động.

Đối với chất thải rắn xây dựng, mặc dù phần lớn được xếp vào nhóm chất thải thông thường, nhưng việc quản lý vẫn phải tuân thủ các quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý. Các cá nhân, tổ chức không được phép tự ý đổ chất thải ra đất trống, khu vực công cộng, ao hồ, kênh rạch hoặc những nơi chưa được cơ quan chức năng cấp phép tiếp nhận.

Những hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả như thu gom, vận chuyển, xử lý lại chất thải theo quy định. Trong trường hợp hành vi gây ô nhiễm nghiêm trọng hoặc đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, Điều 235 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định về tội “Gây ô nhiễm môi trường”. Theo đó, người thực hiện hành vi thải chất thải trái quy định với khối lượng lớn, làm ô nhiễm môi trường hoặc gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Đối với lĩnh vực xây dựng, trách nhiệm quản lý chất thải không chỉ thuộc về đơn vị vận chuyển mà còn liên quan đến chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị thi công và các tổ chức, cá nhân phát sinh chất thải. Việc lựa chọn đơn vị xử lý không đủ điều kiện hoặc buông lỏng kiểm soát quá trình vận chuyển có thể khiến các bên liên quan phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Từ góc độ môi trường, việc đổ một lượng lớn chất thải xây dựng ra khu vực không được phép có thể gây nhiều hậu quả lâu dài. Các loại bê tông vụn, gạch đá, đất thải nếu tập kết không đúng nơi quy định có thể làm thay đổi địa hình, gây cản trở dòng chảy, ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước và làm suy giảm chất lượng môi trường đất.

Đáng chú ý, khi chất thải xây dựng bị trộn lẫn với rác sinh hoạt, nguy cơ phát sinh mùi hôi, nước rỉ rác, côn trùng và các yếu tố gây ô nhiễm khác sẽ gia tăng. Trong bối cảnh TP.Hồ Chí Minh đang phát triển đô thị mạnh mẽ, việc hình thành các điểm đổ trộm chất thải có thể gây áp lực lớn đối với công tác quản lý môi trường và quy hoạch đô thị.

Để ngăn chặn tình trạng này, cơ quan chức năng cần tiếp tục tăng cường kiểm tra tại các khu vực có nguy cơ phát sinh điểm đổ trộm; kiểm soát hoạt động của các phương tiện vận chuyển chất thải; đồng thời xử lý nghiêm các cá nhân, tổ chức cố tình vi phạm nhằm tạo tính răn đe.

Bên cạnh vai trò quản lý của cơ quan nhà nước, người dân cũng cần nâng cao ý thức giám sát cộng đồng, kịp thời phản ánh các trường hợp xe tải, xe ben vận chuyển và đổ chất thải có dấu hiệu bất thường. Những thông tin từ người dân có thể giúp lực lượng chức năng phát hiện sớm các hành vi vi phạm, hạn chế nguy cơ phát sinh điểm ô nhiễm.

Vụ việc gần 800 tấn chất thải xây dựng bị đổ trái phép tại TP.Hồ Chí Minh là lời cảnh báo về những hệ lụy từ việc xem nhẹ công tác quản lý chất thải. Trong quá trình đô thị hóa, lượng chất thải xây dựng ngày càng gia tăng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà thầu và cộng đồng.

Việc Công an TP.Hồ Chí Minh phát hiện, xử lý đường dây đổ trộm chất thải không chỉ góp phần làm trong sạch địa bàn mà còn thể hiện sự quyết liệt trong đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường. Tuy nhiên, để ngăn ngừa tái diễn, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát, nâng cao trách nhiệm của các đơn vị liên quan và bảo đảm mọi hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải được thực hiện đúng quy định.