Bị tạm giam không đồng nghĩa mất quyền kết hôn

Mới đây, UBND xã Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa phối hợp với cơ quan quản lý cơ sở tạm giam và các đơn vị liên quan tổ chức đăng ký kết hôn cho một cặp đôi ngay tại Phân trại tạm giam Hoằng Hóa (Cơ sở 2), Trại tạm giam Công an tỉnh Thanh Hóa.

Trường hợp này đặt ra một vấn đề pháp lý được nhiều người quan tâm: người đang bị tạm giam có được đăng ký kết hôn hay không?

Theo Luật Hôn nhân và gia đình, điều kiện kết hôn gồm: nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; việc kết hôn do hai bên tự nguyện quyết định; không bị mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc các trường hợp bị cấm kết hôn. Pháp luật không quy định người đang bị tạm giam đương nhiên mất quyền kết hôn. Vì vậy, nếu đáp ứng đủ điều kiện, người đang bị tạm giam vẫn có quyền đăng ký kết hôn. Điều cần lưu ý là quyền kết hôn vẫn được bảo đảm nhưng cách thức thực hiện phải phù hợp với tình trạng đang bị tạm giam.

Vì sao có thể đăng ký kết hôn ngay tại trại tạm giam?

Thông thường, khi đăng ký kết hôn, hai bên nam, nữ phải trực tiếp có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để thể hiện sự tự nguyện và hoàn tất thủ tục. Đối với người đang bị tạm giam, việc di chuyển ra ngoài cơ sở giam giữ phải tuân thủ những quy định nghiêm ngặt về quản lý, bảo đảm an ninh, an toàn. Do đó, cơ quan đăng ký hộ tịch có thể phối hợp với cơ sở tạm giam để tổ chức thực hiện thủ tục trong điều kiện phù hợp.

Trong trường hợp tại Thanh Hóa, sau khi tiếp nhận và thẩm tra hồ sơ, cơ quan chức năng xác định hai bên đủ điều kiện kết hôn. Việc đăng ký được tổ chức ngay tại nơi người bị tạm giam đang được quản lý. Điểm quan trọng nhất là hai bên phải thể hiện ý chí tự nguyện kết hôn. Không thể vì một người đang bị tạm giam mà người khác có thể thay mặt họ đăng ký kết hôn.

Kết hôn không làm thay đổi tình trạng tố tụng

Việc được đăng ký kết hôn không làm thay đổi tình trạng pháp lý của người đang bị tạm giam.
Nếu người đó đang là bị can, bị cáo và bị áp dụng biện pháp tạm giam thì sau khi kết hôn, các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử vẫn được tiến hành theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Nói cách khác, kết hôn là quan hệ nhân thân, còn tạm giam là biện pháp tố tụng hình sự. Hai vấn đề này không làm thay đổi lẫn nhau.

Từ trường hợp tại Thanh Hóa có thể thấy, pháp luật vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, giám sát đối với người bị tạm giam, vừa không tước bỏ những quyền nhân thân hợp pháp của họ khi chưa có căn cứ pháp luật để hạn chế.

Đây cũng là một ví dụ thực tế cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật: bị tạm giam không đồng nghĩa với việc bị tước bỏ toàn bộ quyền công dân; những quyền nào pháp luật không hạn chế thì vẫn phải được tôn trọng và bảo đảm thực hiện theo đúng trình tự.