Mùa hè là khoảng thời gian được trẻ em mong chờ nhất trong năm. Sau những tháng ngày học tập căng thẳng, các em có cơ hội vui chơi, khám phá, tham gia các hoạt động ngoài trời cùng gia đình, bạn bè. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm nguy cơ xảy ra tai nạn thương tích, đặc biệt là đuối nước trẻ em, gia tăng. Những vụ việc đau lòng liên tiếp xảy ra trong thời gian qua tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về trách nhiệm của gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong việc bảo vệ trẻ em trước hiểm họa từ môi trường nước.

Vụ đuối nước thương tâm xảy ra tại hồ Y Thịnh, xã Nâm Nung, tỉnh Lâm Đồng mới đây là một mất mát đau đớn, để lại nỗi ám ảnh đối với gia đình các nạn nhân và cộng đồng.

Khoảng 10h20 ngày 10/7, 8 học sinh Trường THCS Nâm N’Đir, cùng trú tại thôn Quảng Hà, xã Nâm Nung, rủ nhau đến hồ Y Thịnh để tắm. 5 em không may bị đuối nước và tử vong. Các nạn nhân đều mới 11 tuổi.

Chính quyền xã Nâm Nung đã huy động lực lượng công an, quân sự cùng người dân địa phương tổ chức tìm kiếm, hỗ trợ gia đình các nạn nhân. Tuy nhiên do sự việc xảy ra quá nhanh, các em đã không được cứu kịp. 

Đằng sau một vụ tai nạn đuối nước không chỉ là sự ra đi của những đứa trẻ mà còn là nỗi đau kéo dài của cha mẹ, người thân, thầy cô và cả cộng đồng. Những tiếng khóc trong các gia đình có trẻ gặp nạn là lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng đuối nước không phải là tai nạn không thể ngăn chặn. Nếu có sự chuẩn bị đầy đủ và những biện pháp phòng ngừa kịp thời, nhiều sinh mạng trẻ thơ có thể được bảo vệ.

Theo thống kê của ngành chức năng, mỗi năm cả nước vẫn ghi nhận hơn 2.000 trẻ em tử vong do đuối nước. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do tai nạn, thương tích ở trẻ em. Đáng chú ý, phần lớn các vụ việc xảy ra vào thời điểm nghỉ hè, khi trẻ có nhiều thời gian vui chơi, tham gia các hoạt động ngoài trời nhưng sự quản lý, giám sát của gia đình và cộng đồng đôi khi chưa đầy đủ.

Đối với nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực nông thôn, miền núi, vùng có nhiều ao hồ, sông suối, nguy cơ đuối nước luôn hiện hữu. Những hồ nước tự nhiên, dòng suối, kênh mương, ao làng, công trình chứa nước… nếu không có biện pháp bảo vệ có thể trở thành những “cái bẫy” nguy hiểm đối với trẻ em.

Một thực tế đáng lo ngại là nhiều trẻ em tìm đến các khu vực nước sâu để vui chơi trong những ngày hè nóng bức nhưng chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm. Có em biết bơi nhưng thiếu kỹ năng xử lý tình huống khi gặp sự cố như bị chuột rút, đuối sức, gặp dòng nước chảy xiết hoặc rơi vào khu vực nước sâu bất ngờ.

Không ít người vẫn có quan niệm rằng biết bơi đồng nghĩa với an toàn dưới nước. Tuy nhiên, bơi lội chỉ là một phần trong kỹ năng phòng chống đuối nước. Trẻ cần được trang bị kiến thức về môi trường nước, cách nhận biết nguy hiểm, cách tự bảo vệ bản thân và kỹ năng xử lý khi gặp tình huống khẩn cấp.

Đuối nước trẻ em xảy ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó nổi bật là sự thiếu hụt kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Nhiều trẻ chưa được học bơi bài bản, chưa được hướng dẫn cách phòng tránh nguy hiểm hoặc chưa biết cách ứng phó khi gặp tai nạn.

Bên cạnh đó, việc thiếu các điều kiện bảo đảm an toàn tại những khu vực có nguy cơ cao cũng là nguyên nhân quan trọng. Nhiều ao hồ, sông suối, hố nước, khu vực thi công, công trình chứa nước chưa có biển cảnh báo, rào chắn, phao cứu sinh hoặc biện pháp quản lý phù hợp. Khi không có cảnh báo rõ ràng, trẻ em rất dễ tiếp cận những khu vực nguy hiểm.

Một nguyên nhân khác là sự thiếu giám sát của người lớn. Trẻ em thường hiếu động, tò mò và chưa có khả năng đánh giá đầy đủ các nguy cơ. Chỉ một phút lơ là của cha mẹ, người chăm sóc cũng có thể dẫn đến hậu quả không thể cứu vãn.

Trong nhiều trường hợp, trẻ đi chơi theo nhóm bạn, tự rủ nhau ra ao hồ, sông suối mà không có người lớn đi cùng. Đây là tình huống tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, bởi khi xảy ra sự cố, các em thường không đủ kỹ năng để cứu giúp nhau.

Để giảm thiểu những vụ việc đau lòng, phòng chống đuối nước trẻ em cần được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, không phải chỉ thực hiện theo phong trào trong những tháng hè. Đây là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, chính quyền và toàn xã hội.

Gia đình là “lá chắn” đầu tiên bảo vệ trẻ em. Cha mẹ và người chăm sóc cần chủ động quản lý, nhắc nhở trẻ không tự ý đến gần ao hồ, sông suối, khu vực nước sâu hoặc nơi có nguy cơ mất an toàn. Trong thời gian nghỉ hè, khi trẻ có nhiều thời gian tự do hơn, sự quan tâm, giám sát càng cần được tăng cường.

Cùng với đó, gia đình cần khuyến khích trẻ tham gia các lớp học bơi an toàn. Tuy nhiên, việc học bơi cần đi kèm với giáo dục kỹ năng sinh tồn trong môi trường nước, bởi biết bơi chưa đủ để xử lý mọi tình huống nguy hiểm.

Nhà trường giữ vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng phòng chống đuối nước cho học sinh. Giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng xử lý tình huống dưới nước cần trở thành nội dung thiết thực trong chương trình giáo dục. Các trường học cần phối hợp với gia đình để quản lý học sinh trong thời gian nghỉ hè, đồng thời tăng cường tuyên truyền về nguy cơ đuối nước.

Các địa phương cũng cần chủ động rà soát những khu vực có nguy cơ xảy ra tai nạn như ao hồ, sông suối, kênh mương, công trình xây dựng, khu vực chứa nước. Những nơi nguy hiểm cần được cắm biển cảnh báo, làm rào chắn, bố trí phao cứu sinh hoặc có giải pháp quản lý phù hợp.

Đặc biệt, cần ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất phục vụ việc dạy bơi an toàn, nhất là tại các địa phương còn nhiều khó khăn. Những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ sống ở vùng thường xuyên xảy ra tai nạn đuối nước cần được tạo điều kiện tiếp cận các chương trình học bơi và kỹ năng an toàn dưới nước.

Thời gian qua, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều chỉ đạo nhằm tăng cường công tác phòng chống đuối nước trẻ em. Các địa phương được yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục kỹ năng, tăng cường kiểm tra các điểm nguy hiểm, nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý và phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội.

Tuy nhiên, để những chỉ đạo này thực sự đi vào cuộc sống, cần tránh cách làm hình thức, đối phó. Mỗi địa phương cần có kế hoạch cụ thể, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiệu quả thực hiện.

Các cơ sở y tế cũng cần được chuẩn bị đầy đủ về nhân lực, phương tiện, trang thiết bị để cấp cứu kịp thời khi xảy ra tai nạn. Nhưng cần hiểu rằng cấp cứu chỉ là giải pháp xử lý hậu quả; phòng ngừa mới là giải pháp căn bản và hiệu quả nhất.

Mỗi biển cảnh báo được dựng lên, mỗi lớp học bơi được tổ chức, mỗi kỹ năng an toàn được trang bị cho trẻ đều có thể trở thành cơ hội cứu sống một sinh mạng. Công tác phòng chống đuối nước không thể chờ đến khi tai nạn xảy ra mới bắt đầu hành động.

Những mất mát tại hồ Y Thịnh, xã Nâm Nung là lời cảnh tỉnh sâu sắc về sự cần thiết phải hành động quyết liệt hơn nữa. Bảo vệ trẻ em trước nguy cơ đuối nước không chỉ là bảo vệ tính mạng của từng em nhỏ, mà còn là bảo vệ tương lai của gia đình, cộng đồng và đất nước.

Một mùa hè an toàn không thể chỉ được tạo nên bởi những lời nhắc nhở. Đó phải là kết quả của sự chung tay, trách nhiệm và hành động cụ thể từ mỗi gia đình, mỗi nhà trường, mỗi địa phương và toàn xã hội. Đừng để những mùa hè đáng lẽ đầy niềm vui của trẻ em lại trở thành ký ức đau thương bởi những tai nạn có thể phòng tránh.