Theo thông tin từ cơ quan chức năng, thực hiện kế hoạch tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) - Bộ Công an đã chủ trì phối hợp với Phòng CSGT - Công an TP. Đồng Nai triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ trên tuyến sông Đồng Nai.

Qua công tác nắm tình hình, lực lượng chức năng xác định khu vực giáp ranh giữa xã Đắk Lua (TP Đồng Nai) và xã Cát Tiên (tỉnh Lâm Đồng) là điểm nóng về hoạt động khai thác cát trái phép, các đối tượng thường lợi dụng thời điểm sáng sớm hoặc đêm khuya để hoạt động nhằm tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng.

Từ sáng sớm ngày 24/6, lực lượng chức năng đã tổ chức mật phục tại khu vực nghi vấn. Đến khoảng 6h30 cùng ngày, tổ công tác phát hiện 3 tàu sắt đang hoạt động trên sông có dấu hiệu bơm hút và vận chuyển cát trái phép. Các phương tiện đều không gắn số hiệu nhận dạng, không xuất trình được giấy tờ liên quan đến phương tiện và giấy phép hoạt động theo quy định.

Kiểm tra tại hiện trường, lực lượng chức năng phát hiện 8 đối tượng đang làm việc trên 3 phương tiện thủy nói trên. Qua xác minh ban đầu, hai tàu được sử dụng để trực tiếp bơm hút cát từ lòng sông Đồng Nai lên bãi tập kết tại thôn Quảng Ngãi 2, xã Cát Tiên. Một tàu còn lại làm nhiệm vụ vận chuyển cát từ khu vực khai thác đến bãi tập kết.

Qua kiểm tra, mỗi phương tiện đang chứa khoảng từ 70 đến 100m³ cát sông, tổng khối lượng cát lên tới hàng trăm mét khối. Tuy nhiên, các đối tượng liên quan không xuất trình được bất kỳ giấy tờ nào chứng minh nguồn gốc hợp pháp của số cát đang khai thác và vận chuyển. Ngoài ra, các phương tiện cũng không có đăng ký, đăng kiểm hoặc giấy tờ chứng minh quyền sở hữu theo quy định.

Trước các dấu hiệu vi phạm rõ ràng, lực lượng CSGT đã lập biên bản vụ việc, tạm giữ toàn bộ 3 phương tiện cùng 8 đối tượng để phục vụ công tác điều tra, xác minh. Hồ sơ vụ việc đang tiếp tục được củng cố nhằm xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Theo Luật Khoáng sản năm 2010, khoáng sản là tài nguyên thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản chỉ được thực hiện khi được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Mọi hành vi khai thác khoáng sản không có giấy phép hoặc khai thác ngoài phạm vi được cấp phép đều bị nghiêm cấm.

Đối với cát lòng sông, đây là nguồn tài nguyên có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời góp phần duy trì sự ổn định của dòng chảy và hệ sinh thái tự nhiên. Việc khai thác cát trái phép không chỉ gây thất thoát tài nguyên mà còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và đời sống người dân.

Theo quy định hiện hành, các tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi khai thác khoáng sản trái phép có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên đến hàng trăm triệu đồng hoặc cao hơn tùy theo khối lượng khoáng sản khai thác, giá trị tang vật và mức độ vi phạm. Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, cơ quan chức năng còn có thể áp dụng các biện pháp bổ sung như tịch thu phương tiện, thiết bị khai thác, buộc khôi phục hiện trạng môi trường hoặc nộp lại khoản lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm.

Trong trường hợp hành vi khai thác trái phép gây hậu quả nghiêm trọng hoặc thu lợi bất chính lớn, các đối tượng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự về tội vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên. Đây là chế tài nghiêm khắc nhằm bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia và răn đe các hành vi vi phạm pháp luật.

Thực tế cho thấy, tình trạng khai thác cát trái phép trên các tuyến sông đang gây ra nhiều hệ lụy đáng lo ngại. Việc hút cát quá mức làm thay đổi địa hình đáy sông, phá vỡ cân bằng tự nhiên của dòng chảy, dẫn đến sạt lở bờ sông, sụt lún đất và đe dọa trực tiếp đến nhà cửa, đất sản xuất của người dân ven sông. Nhiều địa phương trên cả nước đã ghi nhận các vụ sạt lở nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về tài sản và ảnh hưởng đến đời sống của người dân.

Bên cạnh những tác động về môi trường, hoạt động khai thác cát trái phép còn gây ảnh hưởng đến an toàn giao thông đường thủy. Các phương tiện khai thác thường không đăng ký, không đăng kiểm, không đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và an toàn. Trong quá trình hoạt động, các tàu thuyền này có thể cản trở luồng tuyến giao thông, làm gia tăng nguy cơ va chạm, tai nạn trên sông.

Ngoài ra, việc tập kết, vận chuyển cát không đúng quy định còn gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài nguyên khoáng sản và giao thông đường thủy nội địa. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh đối với các doanh nghiệp được cấp phép khai thác hợp pháp.

Trước tình hình trên, cơ quan chức năng khuyến cáo các tổ chức, cá nhân không tham gia, tiếp tay hoặc tiêu thụ khoáng sản khai thác trái phép. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản cần thực hiện đầy đủ các quy định về giấy phép, bảo vệ môi trường, an toàn lao động và nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Người dân khi phát hiện các phương tiện có dấu hiệu khai thác cát trái phép hoặc tập kết khoáng sản không rõ nguồn gốc cần kịp thời thông báo cho cơ quan công an, chính quyền địa phương hoặc lực lượng chức năng để kiểm tra, xử lý. Sự tham gia của người dân có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện, ngăn chặn và đấu tranh với các hành vi xâm phạm tài nguyên quốc gia.

Việc Cục CSGT phối hợp với các đơn vị chức năng Đồng Nai kịp thời phát hiện, bắt giữ 3 phương tiện khai thác cát trái phép trên sông Đồng Nai thể hiện quyết tâm của lực lượng chức năng trong công tác đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật về khoáng sản.

 Đồng thời, đây cũng là lời cảnh báo đối với các đối tượng đang có ý định khai thác tài nguyên trái phép, góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia, giữ gìn môi trường sinh thái, bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường thủy và phát triển bền vững trên địa bàn.