Một thay đổi đáng chú ý trong hệ thống định danh điện tử là việc bổ sung tài khoản an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID, mở rộng khả năng tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí và chi trả an sinh. Cùng với đó, quy định mới cũng giảm yêu cầu xuất trình giấy tờ đã được tích hợp, đồng thời siết thời hạn cập nhật dữ liệu để thông tin trên ứng dụng sát hơn với thực tế.

Theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, từ ngày 28/9, hệ thống định danh và xác thực điện tử được bổ sung một số chức năng, quy trình mới nhằm tăng khả năng sử dụng danh tính điện tử trong đời sống.

Đáng chú ý, một khái niệm mới được bổ sung là “tài khoản hưởng an sinh xã hội”. Đây là thông tin định danh trên VNeID cho phép người dùng tích hợp các tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận những khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp khác.

Quy định này cho thấy VNeID đang được định hướng vượt ra ngoài vai trò của một ứng dụng lưu trữ thông tin cá nhân. Khi các tài khoản thanh toán được kết nối với danh tính điện tử, việc chi trả chính sách có thể tiến tới trực tiếp hơn, giảm bớt các khâu trung gian và hạn chế tình trạng người dân phải thực hiện nhiều thủ tục để nhận các khoản hỗ trợ.

Ở chiều ngược lại, việc đưa thêm các giao dịch có tính chất tài chính và an sinh lên môi trường số cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo mật. Nghị định yêu cầu việc khai thác, sử dụng danh tính điện tử phải bảo đảm an toàn thông tin tài khoản và tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình.

Đã có giấy tờ trên VNeID, không được yêu cầu nộp lại

Một điểm đáng chú ý khác nằm ở quy định về sử dụng thông tin, giấy tờ đã được tích hợp trên VNeID.

Theo đó, khi cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công, giao dịch dân sự hoặc các hoạt động khác có khai thác danh tính điện tử và giấy tờ đã tích hợp trên ứng dụng, không được tiếp tục yêu cầu người dân, tổ chức xuất trình hoặc nộp bản chính, bản sao của những giấy tờ đó.

Đây là thay đổi có ý nghĩa thực tế khá rõ. Nếu được thực hiện thống nhất, người dân sẽ không còn phải rơi vào tình trạng đã cung cấp thông tin trên môi trường điện tử nhưng khi đến cơ quan giải quyết công việc vẫn phải mang theo một tập hồ sơ giấy để chứng minh lại những thông tin vốn đã có trong hệ thống.

Quan trọng hơn, quy định này đặt trách nhiệm khai thác dữ liệu nhiều hơn vào phía cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Chuyển đổi số vì thế không chỉ là đưa giấy tờ lên một ứng dụng, mà phải kéo theo sự thay đổi trong cách cơ quan nhà nước tiếp nhận và xử lý hồ sơ.

Cùng với đó, cá nhân, tổ chức thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến thông qua VNeID được miễn hoặc giảm phí, lệ phí theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí. Mức miễn, giảm cụ thể không được hiểu là áp dụng đồng loạt cho mọi thủ tục, mà phụ thuộc vào quy định tương ứng đối với từng loại phí, lệ phí.

Mở rộng đối tượng được cấp tài khoản định danh điện tử

Nghị định 320/2026/NĐ-CP đồng thời điều chỉnh quy định về đối tượng và mức độ tài khoản định danh điện tử.

Đối với công dân Việt Nam từ đủ 6 tuổi trở lên đã được cấp thẻ căn cước còn thời hạn sử dụng, tài khoản định danh điện tử mức độ 1 được cấp; tài khoản mức độ 2 được cấp khi công dân có nhu cầu.

Với trẻ em dưới 6 tuổi đã được cấp thẻ căn cước, tài khoản định danh điện tử mức độ 1 cũng có thể được cấp khi có nhu cầu.

Trong khi đó, người nước ngoài nhập cảnh hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam và các cơ quan, tổ chức được thành lập hoặc đăng ký hoạt động tại Việt Nam có thể được cấp tài khoản định danh điện tử khi có nhu cầu, không phân biệt theo mức độ.

Việc mở rộng đối tượng cho thấy hệ thống định danh điện tử đang được thiết kế theo hướng bao phủ nhiều nhóm chủ thể hơn, thay vì chủ yếu phục vụ công dân Việt Nam trong các thủ tục hành chính. Đây là điều kiện quan trọng nếu danh tính số được sử dụng ngày càng rộng trong giao dịch dân sự, dịch vụ công và các hoạt động kinh tế - xã hội.

Dữ liệu thay đổi phải được cập nhật nhanh hơn

Một nội dung khác có thể tác động trực tiếp đến chất lượng dữ liệu trên VNeID là cơ chế tự động đồng bộ, cập nhật thông tin.

Những giấy tờ không thuộc bí mật nhà nước do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp sẽ được tự động đồng bộ vào hệ thống định danh và xác thực điện tử nếu cơ sở dữ liệu của cơ quan, tổ chức đó đã được kết nối với hệ thống.

Khi thông tin hoặc giấy tờ thay đổi, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp giấy tờ phải cập nhật ngay. Trong trường hợp khách quan chưa thể cập nhật tại thời điểm phát sinh thay đổi, thời gian cập nhật trên VNeID không quá 24 giờ kể từ khi phát sinh dữ liệu cần cập nhật.

Đáng chú ý, nếu công dân yêu cầu cập nhật trực tiếp trên ứng dụng, thời gian cập nhật được đặt ra ở mức không quá 5 phút trong trường hợp đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Quy định về thời hạn cập nhật có ý nghĩa không nhỏ bởi giá trị của một hệ thống định danh số phụ thuộc trước hết vào độ chính xác và tính kịp thời của dữ liệu. Một thông tin đã thay đổi nhưng tiếp tục tồn tại trên ứng dụng trong thời gian dài có thể gây ra những vướng mắc ngay trong các giao dịch vốn được kỳ vọng sẽ được số hóa.

Vì vậy, việc bổ sung thời hạn cập nhật cụ thể không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật. Đây còn là bước chuyển trách nhiệm từ người dân sang cơ quan quản lý dữ liệu: khi dữ liệu thuộc phạm vi quản lý của mình thay đổi, cơ quan có thẩm quyền phải chủ động bảo đảm dữ liệu trên hệ thống được điều chỉnh kịp thời.

Từ ngày 28/9, những quy định mới này sẽ bắt đầu có hiệu lực. Nếu được triển khai đồng bộ, VNeID sẽ tiếp tục chuyển dịch từ một công cụ xác thực danh tính sang nền tảng phục vụ nhiều hoạt động thiết yếu hơn, trong đó có hành chính công, giao dịch dân sự và chi trả an sinh xã hội.

Điều người dân có thể kỳ vọng không chỉ là thêm một tiện ích trên điện thoại, mà là một cách thức giao dịch mới: thông tin đã được xác thực một lần có thể được sử dụng nhiều lần, giấy tờ đã tích hợp không phải xuất trình lại và các khoản an sinh có thể được chuyển đến đúng người thông qua một tài khoản gắn với danh tính số. Tuy nhiên, để những lợi ích này trở thành thực tế, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng dữ liệu, khả năng liên thông giữa các cơ sở dữ liệu và trách nhiệm bảo vệ thông tin cá nhân trong toàn bộ quá trình khai thác.