Chính phủ vừa ban hành Nghị định 284/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Đây là văn bản đầu tiên thiết lập hệ thống chế tài tương đối toàn diện đối với các hoạt động phát hành, giao dịch và cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tại Việt Nam, góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho giai đoạn thí điểm thị trường theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/9, áp dụng trong suốt thời gian triển khai cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa.

Thiết lập hành lang pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa

Theo quy định mới, phạm vi điều chỉnh bao quát hầu hết các hoạt động trên thị trường tài sản mã hóa, từ khâu chào bán, phát hành, tổ chức giao dịch đến hoạt động của các đơn vị cung cấp dịch vụ, giao dịch của nhà đầu tư, quản lý dòng tiền của nhà đầu tư nước ngoài, phòng chống rửa tiền và bảo vệ dữ liệu tài khoản.

Mức xử phạt tối đa đối với tổ chức là 200 triệu đồng. Đối với cá nhân, mức phạt bằng một nửa so với tổ chức nếu thực hiện cùng hành vi vi phạm.

Việc ban hành nghị định được xem là bước tiếp theo trong lộ trình xây dựng cơ chế quản lý tài sản số tại Việt Nam, khi loại hình tài sản này ngày càng thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về gian lận, lừa đảo và rửa tiền.

Phát hành trái quy định có thể bị phạt đến 200 triệu đồng

Một trong những nhóm hành vi bị xử lý nghiêm là phát hành hoặc chào bán tài sản mã hóa khi chưa đáp ứng đủ điều kiện pháp luật hoặc thực hiện không đúng đối tượng được phép tham gia.

Ngoài ra, các trường hợp không công bố hoặc công bố thiếu bản cáo bạch, tài liệu bắt buộc trên hệ thống thông tin điện tử; công bố sai hoặc thực hiện không đúng nội dung đã cam kết với nhà đầu tư cũng thuộc diện bị xử phạt ở mức từ 150 đến 200 triệu đồng.

Những quy định này nhằm bảo đảm tính minh bạch của hoạt động huy động vốn, hạn chế tình trạng cung cấp thông tin sai lệch hoặc che giấu rủi ro đối với nhà đầu tư.

Cung cấp dịch vụ không phép, quảng cáo trái quy định bị xử lý nghiêm

Đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ giao dịch tài sản mã hóa, nghị định yêu cầu phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép trước khi hoạt động.

Nếu tự ý vận hành sàn giao dịch hoặc quảng cáo, tiếp thị dịch vụ khi chưa được cấp phép, tổ chức vi phạm có thể bị xử phạt từ 180 đến 200 triệu đồng.

Quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần sàng lọc các nền tảng hoạt động thiếu minh bạch, đồng thời hạn chế tình trạng các sàn giao dịch không được kiểm soát tiếp cận nhà đầu tư trong nước.

Nhà đầu tư cũng phải tuân thủ quy định giao dịch

Không chỉ các doanh nghiệp, nhà đầu tư cũng là đối tượng chịu sự điều chỉnh của nghị định.

Theo đó, việc mua bán tài sản mã hóa phải được thực hiện thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ đã được Bộ Tài chính cấp phép. Nếu giao dịch ngoài hệ thống hợp pháp, người vi phạm có thể bị xử phạt từ 30 đến 50 triệu đồng.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư trong nước tham gia giao dịch các loại tài sản mã hóa chỉ được phép chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài cũng có thể bị phạt từ 70 đến 100 triệu đồng.

Đây là quy định nhằm bảo đảm đúng phạm vi của cơ chế thí điểm, đồng thời kiểm soát dòng vốn và đối tượng tham gia thị trường.

Không xác minh danh tính khách hàng vẫn bị xử phạt

Nghị định cũng siết chặt trách nhiệm của các đơn vị cung cấp dịch vụ trong công tác phòng, chống rửa tiền.

Theo đó, tổ chức không thực hiện xác minh danh tính khách hàng (KYC) khi mở tài khoản có thể bị xử phạt từ 50 đến 70 triệu đồng.

Đáng chú ý, hành vi thu thập, lưu giữ, trao đổi, mua bán, tặng cho hoặc công khai trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản tài sản mã hóa được xếp vào nhóm vi phạm nghiêm trọng nhất, với mức xử phạt từ 150 đến 200 triệu đồng.

Quy định này phản ánh yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin trong môi trường tài chính số.

Tăng kỷ cương để thị trường phát triển bền vững

Việc ban hành Nghị định 284/2026/NĐ-CP đánh dấu bước tiến đáng chú ý trong quá trình xây dựng khung pháp lý đối với tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nếu trước đây hoạt động đầu tư, giao dịch tài sản số chủ yếu diễn ra trong khoảng trống pháp lý thì nay các chủ thể tham gia thị trường đã có những quy định cụ thể để tuân thủ, đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm khi vi phạm.

Ở góc độ quản lý, việc bổ sung các chế tài xử phạt không nhằm hạn chế sự phát triển của thị trường tài sản số mà hướng đến mục tiêu tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, có kiểm soát và an toàn hơn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để thu hút các tổ chức cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp, bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và giảm thiểu các hành vi lợi dụng công nghệ để lừa đảo, thao túng hoặc rửa tiền.

Trong bối cảnh tài sản mã hóa đang phát triển nhanh trên phạm vi toàn cầu, việc sớm hình thành hành lang pháp lý cùng cơ chế giám sát và xử phạt được xem là nền tảng cần thiết để Việt Nam từng bước phát triển thị trường tài sản số theo hướng ổn định, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế.