Anh Nguyễn Thành hỏi: Tôi là công chức tại một cơ quan nhà nước, đã công tác hơn 12 năm. Gần đây, do muốn chuyển sang làm việc tại doanh nghiệp tư nhân nên tôi dự định xin thôi việc theo nguyện vọng. Tuy nhiên, tôi băn khoăn không biết nếu được chấp thuận thì mình có được hưởng trợ cấp thôi việc hay không, mức trợ cấp được tính như thế nào và thời gian đã tham gia bảo hiểm xã hội có được bảo lưu hay bắt buộc phải nhận bảo hiểm xã hội một lần? Ngoài ra, nếu đúng thời điểm tôi nộp đơn mà cơ quan đang thiếu người hoặc chưa bố trí được người thay thế thì cơ quan có thể chưa giải quyết nguyện vọng thôi việc của tôi hay không? 

Việc công chức xin thôi việc không còn là hiện tượng hiếm gặp trong những năm gần đây, nhất là trong bối cảnh các cơ quan, đơn vị tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ cấu lại đội ngũ và đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng thực thi công vụ. Thực tế này cũng kéo theo nhiều thắc mắc về chế độ, chính sách khi chấm dứt công tác, từ mức trợ cấp thôi việc, căn cứ tính hưởng đến những trường hợp chưa được giải quyết nghỉ việc theo nguyện vọng. Trước yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý, Chính phủ đã ban hành Nghị định 300/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/8, bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến chế độ thôi việc của công chức. 

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 300/2026/NĐ-CP là việc hoàn thiện quy định về chế độ, chính sách dành cho công chức khi chấm dứt công tác. Thay vì chỉ quy định chung về việc thôi việc, văn bản mới phân định rõ từng nhóm trường hợp, tương ứng với cơ chế hỗ trợ và quyền lợi khác nhau.

Theo đó, đối với công chức chủ động xin thôi việc theo nguyện vọng cá nhân và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, mức trợ cấp được tính theo thời gian công tác, với mỗi năm làm việc được hưởng bằng một nửa tháng tiền lương hiện hưởng. Song song với khoản trợ cấp này, người thôi việc có quyền bảo lưu thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc để tiếp tục tham gia sau này hoặc lựa chọn hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật.

Đây được xem là quy định tạo thêm sự linh hoạt cho đội ngũ công chức trong bối cảnh nhiều địa phương, cơ quan đang đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy, đồng thời đáp ứng nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp hoặc thay đổi môi trường làm việc của một bộ phận cán bộ, công chức.

Trợ cấp thôi việc không áp dụng giống nhau cho mọi trường hợp

Không phải mọi trường hợp công chức thôi việc đều được áp dụng cùng một chế độ.

Đối với công chức bị đánh giá không đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm hoặc nhiều lần bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ vì lý do chuyên môn, nghiệp vụ mà cơ quan không còn vị trí phù hợp để bố trí, việc giải quyết chế độ thôi việc sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật lao động và các quy định liên quan. Người lao động trong các trường hợp này vẫn được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội hoặc lựa chọn hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định.

Ngoài ra, đối với những trường hợp thôi việc theo quyết định của cấp có thẩm quyền hoặc các trường hợp đặc thù khác được pháp luật quy định, chế độ sẽ được áp dụng theo quy định tương ứng của từng lĩnh vực.

Việc phân nhóm như trên cho thấy chính sách không chỉ dựa trên việc "thôi việc", mà còn căn cứ vào nguyên nhân dẫn đến việc chấm dứt công vụ để bảo đảm tính công bằng và phù hợp với từng hoàn cảnh.

Tiền lương làm căn cứ tính trợ cấp gồm những khoản nào?

Nghị định cũng làm rõ căn cứ xác định mức trợ cấp thôi việc.

Tiền lương tháng để tính trợ cấp là mức lương của tháng liền kề trước thời điểm công chức thôi việc. Khoản tiền này không chỉ bao gồm lương theo ngạch, bậc mà còn tính cả phụ cấp chức vụ lãnh đạo, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu lương (nếu có).

Đối với người có thời gian công tác từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng trước khi thôi việc, mức trợ cấp tối thiểu được hưởng bằng một tháng tiền lương hiện hưởng.

Tuy nhiên, khoảng thời gian người lao động đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp trước đó sẽ không được tính để chi trả trợ cấp thôi việc từ ngân sách nhà nước. Phần quyền lợi này sẽ được giải quyết theo quy định về bảo hiểm thất nghiệp nhằm tránh việc một khoảng thời gian công tác được hưởng chế độ hai lần.

Một số đối tượng không thuộc diện hưởng trợ cấp thôi việc

Bên cạnh việc mở rộng và cụ thể hóa quyền lợi, Nghị định cũng xác định rõ các trường hợp không được hưởng chế độ trợ cấp thôi việc.

Theo đó, công chức đã có thông báo nghỉ hưu, thuộc diện tinh giản biên chế hoặc bị buộc thôi việc theo quy định của pháp luật sẽ không áp dụng chế độ trợ cấp thôi việc theo quy định mới.

Quy định này nhằm phân định rạch ròi giữa chính sách thôi việc thông thường với các chính sách đặc thù như nghỉ hưu, tinh giản biên chế hoặc xử lý kỷ luật, qua đó bảo đảm sự thống nhất trong việc áp dụng pháp luật.

Không phải cứ xin nghỉ là được chấp thuận

Một nội dung đáng chú ý khác là việc bổ sung các trường hợp cơ quan có thẩm quyền tạm thời chưa xem xét giải quyết thôi việc theo nguyện vọng cá nhân.

Theo quy định, công chức đang trong quá trình xem xét xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ chưa được giải quyết thôi việc, trừ khi được cấp có thẩm quyền cho phép.

Tương tự, những trường hợp đang trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo; đang bị kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm; hoặc có kiến nghị xử lý theo kết luận thanh tra, kiểm toán cũng thuộc diện tạm dừng xem xét nếu chưa có quyết định khác của cơ quan có thẩm quyền.

Ngoài yếu tố pháp lý, nhu cầu thực tiễn của cơ quan cũng được tính đến. Nếu việc công chức nghỉ việc có thể ảnh hưởng đến hoạt động của đơn vị do chưa bố trí được người thay thế hoặc vì yêu cầu công tác, cơ quan quản lý có thể chưa giải quyết nguyện vọng thôi việc. Bên cạnh đó, pháp luật cũng mở ra khả năng áp dụng đối với các trường hợp khác theo quy định chuyên ngành hoặc theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Hoàn thiện cơ chế quản lý nhân sự theo hướng minh bạch

Việc bổ sung quy định về chế độ thôi việc được đánh giá là một bước hoàn thiện cơ chế quản lý đội ngũ công chức trong giai đoạn đổi mới nền công vụ.

Không chỉ quy định rõ quyền lợi tài chính của người thôi việc, Nghị định còn xác định minh bạch các trường hợp được hưởng, không được hưởng và chưa được giải quyết thôi việc. Điều này góp phần hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan, đồng thời tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong quá trình quản lý, sử dụng và sắp xếp đội ngũ công chức.

Trong bối cảnh bộ máy hành chính đang tiếp tục được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả, những quy định mới được kỳ vọng sẽ vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của công chức, vừa giúp các cơ quan nhà nước chủ động hơn trong công tác quản trị nhân sự, tránh phát sinh khoảng trống về nhân lực hoặc những vướng mắc khi giải quyết chế độ thôi việc.