Tiền lương là nguồn thu nhập chính, bảo đảm đời sống của đa số người lao động. Vì vậy, việc doanh nghiệp chậm trả lương, trả thiếu hoặc khấu trừ lương trái quy định không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động mà còn làm phát sinh nhiều tranh chấp lao động trên thực tế.

Nhằm tăng tính răn đe đối với các hành vi này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 10/9.

Theo quy định mới, người sử dụng lao động sẽ bị xử phạt nếu thực hiện một trong các hành vi như trả lương không đúng thời hạn; không trả hoặc trả không đủ tiền lương theo hợp đồng; không thanh toán đầy đủ tiền làm thêm giờ, tiền lương làm việc ban đêm hoặc tiền lương ngừng việc theo quy định.

Ngoài ra, các hành vi can thiệp vào quyền tự quyết trong việc sử dụng tiền lương của người lao động, ép buộc người lao động dùng tiền lương để mua hàng hóa, dịch vụ do doanh nghiệp hoặc đơn vị do doanh nghiệp chỉ định cung cấp cũng thuộc diện bị xử lý.

Nghị định cũng xử phạt đối với trường hợp khấu trừ tiền lương trái quy định; không thanh toán đầy đủ tiền lương khi tạm thời điều chuyển người lao động sang công việc khác; không trả đủ tiền lương trong thời gian đình công theo quy định; không thanh toán tiền lương cho những ngày nghỉ hằng năm chưa sử dụng khi người lao động nghỉ việc hoặc mất việc làm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn có thể bị xử phạt nếu không tạm ứng hoặc tạm ứng không đủ tiền lương trong thời gian người lao động bị tạm đình chỉ công việc, hoặc không thanh toán đủ tiền lương trong trường hợp người lao động không bị xử lý kỷ luật sau thời gian tạm đình chỉ.

Mức xử phạt được xác định theo số lượng người lao động bị ảnh hưởng. Cụ thể, vi phạm đối với từ 1 đến 10 người lao động sẽ bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng. Nếu số lao động bị vi phạm từ 11 đến 50 người, mức phạt tăng lên từ 10 đến 20 triệu đồng.

Đối với trường hợp vi phạm từ 51 đến 100 người lao động, mức xử phạt là từ 20 đến 30 triệu đồng. Vi phạm đối với từ 101 đến 300 người lao động bị phạt từ 30 đến 40 triệu đồng, còn nếu ảnh hưởng từ 301 người lao động trở lên thì mức phạt dao động từ 40 đến 50 triệu đồng.

Đáng chú ý, đây là mức xử phạt áp dụng đối với cá nhân. Theo nguyên tắc xử phạt tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP, nếu chủ thể vi phạm là tổ chức thì mức tiền phạt sẽ gấp đôi. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp có thể bị xử phạt tối đa đến 100 triệu đồng trong trường hợp vi phạm thuộc khung cao nhất.

Có thể thấy, việc tăng chế tài đối với các hành vi liên quan đến tiền lương phản ánh định hướng siết chặt kỷ cương trong quan hệ lao động, nhất là trong bối cảnh tình trạng chậm lương, nợ lương vẫn xuất hiện ở không ít doanh nghiệp khi gặp khó khăn về tài chính.

Tuy nhiên, mức phạt hành chính chỉ là một phần của trách nhiệm pháp lý. Quan trọng hơn, người sử dụng lao động vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền lương và các khoản liên quan theo quy định của pháp luật. Việc trả lương đúng thời hạn không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc mà còn là yếu tố tạo dựng niềm tin, giữ chân người lao động và góp phần xây dựng môi trường làm việc ổn định, bền vững. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, một doanh nghiệp tôn trọng cam kết về tiền lương cũng chính là doanh nghiệp nâng cao uy tín và năng lực phát triển lâu dài.