Chính sách bảo hiểm xã hội hiện hành không chỉ bảo vệ quyền lợi của lao động nữ khi sinh con mà còn mở rộng hỗ trợ thai sản đối với các trường hợp nhận nuôi con nuôi. Những quy định này nhằm tạo điều kiện cho người lao động có thời gian chăm sóc trẻ nhỏ trong giai đoạn đầu đời, đồng thời đảm bảo công bằng về quyền lợi an sinh xã hội.

Bạn Nguyễn Hồng Quyên (Thái Nguyên) hỏi: Do hiếm muộn nên vợ chồng chị tôi đang làm thủ tục nhận con nuôi. Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi thì được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ ngày nào? Trợ cấp 1 lần khi nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi là bao nhiêu?

Hệ thống pháp luật về bảo hiểm xã hội luôn có những điều khoản cụ thể nhằm hỗ trợ tối đa cho người lao động trong việc nuôi dưỡng con cái, kể cả con nuôi hợp pháp dưới 6 tháng tuổi. Các mức trợ cấp và thời gian nghỉ việc được tính toán dựa trên thời điểm bàn giao đứa trẻ và các cột mốc thay đổi về mức tham chiếu kinh tế theo quy định hiện hành của Nhà nước.

Thời điểm tính thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản

Tại Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định rất rõ ràng về chế độ thai sản áp dụng riêng cho trường hợp nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi. Cụ thể, người lao động đủ điều kiện sẽ được nghỉ việc để hưởng chế độ thai sản tính kể từ ngày hoàn tất thủ tục giao nhận con nuôi cho đến khi đứa trẻ đủ 6 tháng tuổi.

Trong trường hợp cả người cha và người mẹ cùng tham gia đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và đều đáp ứng đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định, pháp luật chỉ cho phép một trong hai người (hoặc cha hoặc mẹ) được quyền nghỉ việc để hưởng chế độ chăm sóc con nuôi. Đối với những trường hợp người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi nhưng lựa chọn không nghỉ việc để ở nhà chăm con, họ vẫn sẽ được hưởng khoản tiền trợ cấp thai sản một lần theo đúng các quy định pháp lý.

Mức trợ cấp một lần áp dụng khi nhận nuôi con nuôi

Về hạn mức tài chính chi trả, Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi nếu đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ thời gian quy định sẽ được hưởng khoản trợ cấp một lần. Mức trợ cấp một lần tính cho mỗi một người con nuôi được ấn định bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng mà người lao động nhận con nuôi.

Căn cứ theo các điều chỉnh mới từ Nghị định số 161/2026/NĐ-CP của Chính phủ, mức lương cơ sở áp dụng kể từ ngày 1/7/2026 được điều chỉnh lên ngưỡng 2.530.000 đồng/tháng. Do đó, khoản tiền trợ cấp một lần khi người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi kể từ mốc thời gian này sẽ tương đương với 2 lần mức tham chiếu hiện hành, tức là người lao động sẽ được nhận số tiền cụ thể là 5.060.000 đồng.

Để thực hiện thủ tục nhanh chóng, người lao động cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh việc nhận nuôi con nuôi hợp pháp được cơ quan có thẩm quyền cấp, kèm theo các văn bản đề nghị giải quyết chế độ thai sản để nộp cho doanh nghiệp hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội cấp cơ sở nơi đang tham gia đóng bảo hiểm.