Chị Thùy Anh hỏi: Tôi đang đăng ký khám, chữa bệnh BHYT ban đầu tại một cơ sở y tế khá xa nơi ở hiện tại và muốn chuyển sang nơi gần nhà hơn. Tôi có thể đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu vào thời điểm nào, cần chuẩn bị hồ sơ gì và thủ tục được thực hiện ra sao?

-Người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) có nhu cầu thay đổi cơ sở đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu có thể thực hiện thủ tục vào 15 ngày đầu của tháng đầu mỗi quý. Tuy nhiên, việc lựa chọn nơi đăng ký mới không hoàn toàn theo ý muốn mà còn phụ thuộc vào cấp khám, chữa bệnh và khả năng tiếp nhận của cơ sở y tế.

Theo hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, thời gian để người tham gia BHYT đề nghị thay đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu là 15 ngày đầu của tháng đầu mỗi quý, tức các tháng 1, 4, 7 và 10 hằng năm.

Quy định này tạo ra một khoảng thời gian tương đối rõ để người dân chủ động điều chỉnh nơi khám ban đầu khi thay đổi chỗ ở, nơi làm việc hoặc nơi học tập. Chẳng hạn, một người chuyển sang sinh sống ở địa phương khác có thể cân nhắc đổi sang cơ sở y tế gần nhà hơn thay vì tiếp tục đăng ký tại nơi cũ.

Không phải cơ sở y tế nào cũng có thể đăng ký

Về nguyên tắc, người tham gia BHYT được lựa chọn một cơ sở khám, chữa bệnh thuộc cấp khám, chữa bệnh ban đầu. Việc lựa chọn nên ưu tiên những cơ sở thuận tiện cho việc đi lại, gần nơi cư trú, làm việc hoặc học tập.

Tuy nhiên, đây không phải là quyền lựa chọn hoàn toàn không giới hạn. Một cơ sở y tế chỉ tiếp nhận đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu khi vẫn còn khả năng tiếp nhận thêm thẻ BHYT theo số lượng được phân bổ.

Số lượng này được xác định trên cơ sở nhu cầu khám, chữa bệnh, năng lực phục vụ của cơ sở y tế và điều kiện thực tế tại từng địa phương. Vì vậy, trường hợp người dân muốn đăng ký tại một cơ sở "quen" hoặc thuận tiện nhưng cơ sở đã đủ số lượng thẻ được phân bổ thì có thể phải lựa chọn nơi khác.

Đáng chú ý, nếu người tham gia muốn đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu tại cơ sở thuộc cấp khám, chữa bệnh cơ bản hoặc cấp khám, chữa bệnh chuyên sâu, việc tiếp nhận còn được thực hiện theo thứ tự ưu tiên đối tượng được quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 7 Thông tư 01/2025/TT-BYT.

Điều này có nghĩa, trước khi làm thủ tục, người dân không chỉ cần quan tâm cơ sở y tế có gần nhà hay không mà còn nên kiểm tra cơ sở đó thuộc cấp khám, chữa bệnh nào và có đang tiếp nhận đăng ký mới hay không.

Có thể thực hiện thủ tục trực tuyến

Để thay đổi nơi đăng ký khám, chữa bệnh BHYT ban đầu, người tham gia cần chuẩn bị Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (mẫu TK1-TS) và thực hiện theo quy định.

Hồ sơ có thể được nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính. Bên cạnh đó, người dân cũng có thể lựa chọn phương thức trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam, giúp giảm thời gian đi lại và thuận tiện hơn trong quá trình theo dõi hồ sơ.

Với phương thức trực tuyến, người tham gia truy cập Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam, đăng nhập tài khoản rồi tìm thủ tục "Cấp lại, đổi thẻ BHYT do thay đổi thời điểm đủ 5 năm liên tục, nơi KCB ban đầu" (Mã 612b).

Sau đó, người dân lựa chọn nơi khám, chữa bệnh ban đầu mới trong danh sách cơ sở được hệ thống hiển thị, kiểm tra lại thông tin trước khi gửi hồ sơ. Kết quả giải quyết cũng có thể được theo dõi trên hệ thống.

Theo hướng dẫn, thời gian giải quyết tối đa là 3 ngày kể từ khi cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ. Người tham gia không phải nộp phí khi thực hiện thủ tục này.

Sau khi thay đổi thành công, thông tin về nơi đăng ký khám, chữa bệnh BHYT ban đầu có thể được kiểm tra trên ứng dụng VssID, qua đó người dân dễ dàng xác nhận cơ sở đăng ký mới trước khi đi khám.

Nên đổi nơi khám khi thực sự có nhu cầu

Việc cho phép người tham gia điều chỉnh nơi khám, chữa bệnh ban đầu theo từng quý có ý nghĩa thực tế khá rõ. Nơi đăng ký ban đầu không chỉ là một thông tin trên thẻ BHYT mà còn ảnh hưởng đến sự thuận tiện của người dân trong quá trình sử dụng quyền lợi khám, chữa bệnh.

Trong thực tế, nơi ở và nơi làm việc của một người có thể thay đổi theo thời gian. Nếu vẫn duy trì cơ sở khám ban đầu ở quá xa, người tham gia có thể gặp bất tiện khi cần khám bệnh thông thường hoặc sử dụng dịch vụ y tế ban đầu.

Ngược lại, việc lựa chọn cơ sở chỉ dựa vào tâm lý "bệnh viện lớn thì tốt hơn" cũng chưa chắc phù hợp. Đối với nhu cầu khám, chữa bệnh ban đầu, một cơ sở gần nơi sinh sống hoặc làm việc, có khả năng tiếp nhận và phù hợp với nhu cầu chăm sóc sức khỏe thường xuyên có thể mang lại nhiều thuận lợi hơn.

Vì vậy, trước mỗi đợt điều chỉnh, người tham gia nên cân nhắc đồng thời vị trí địa lý, nhu cầu khám chữa bệnh, cấp chuyên môn của cơ sở và khả năng tiếp nhận thẻ BHYT. Đây cũng là cách tránh tình trạng đến thời điểm làm thủ tục mới phát hiện cơ sở mình muốn đăng ký không còn chỉ tiêu.

Một điểm khác cũng cần lưu ý là thời gian được phép thay đổi khá ngắn, chỉ tập trung vào 15 ngày đầu của tháng đầu quý. Do đó, người có nhu cầu nên chủ động kiểm tra thông tin và chuẩn bị hồ sơ trước thời điểm này, thay vì chờ đến sát hạn mới thực hiện.

Trong trường hợp cần giải đáp về cơ sở đăng ký hoặc quá trình xử lý hồ sơ, người tham gia có thể liên hệ cơ quan BHXH hoặc Tổng đài Chăm sóc khách hàng của BHXH Việt Nam theo số 1900 9068 để được hướng dẫn.