Không phải cứ sáp nhập trường là được nghỉ hưu trước tuổi

Theo Nghị quyết 37/2026/NQ-CP, sau khi sắp xếp, số lượng hiệu trưởng, phó hiệu trưởng tại cơ sở giáo dục mới được xác định theo cơ cấu quy định. Vì vậy, khi nhiều trường được tổ chức lại, có thể phát sinh trường hợp cán bộ quản lý không tiếp tục giữ chức vụ như trước.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa người không còn giữ chức vụ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng sẽ đương nhiên thuộc diện nghỉ việc.

Trước hết, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét bố trí những cán bộ quản lý còn lại vào vị trí nhà giáo hoặc vị trí việc làm khác phù hợp với năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và nhu cầu của đơn vị.

Chỉ đối với những trường hợp thực sự thuộc diện dôi dư, không thể tiếp tục bố trí phù hợp và đáp ứng các điều kiện theo quy định về tinh giản biên chế thì mới được xem xét giải quyết chính sách tương ứng.

Đây là điểm cần phân biệt rõ, bởi sắp xếp tổ chức bộ máy không đồng nghĩa với tinh giản đồng loạt nhân sự.

Ai có thể được xem xét nghỉ hưu trước tuổi?

Theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP về tinh giản biên chế, cán bộ, công chức, viên chức lãnh đạo, quản lý thôi giữ chức vụ hoặc được bố trí vào chức vụ có mức phụ cấp thấp hơn do sắp xếp tổ chức bộ máy có thể thuộc đối tượng xem xét tinh giản nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Đối với chính sách nghỉ hưu trước tuổi, từng trường hợp còn phải căn cứ vào thời gian còn lại đến tuổi nghỉ hưu và số năm đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện, người nghỉ hưu trước tuổi có thể được hưởng chế độ hưu trí theo pháp luật về bảo hiểm xã hội, không bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu do nghỉ trước tuổi trong các trường hợp pháp luật quy định và được hưởng thêm một số khoản trợ cấp tinh giản biên chế.

Mức trợ cấp không giống nhau giữa các trường hợp mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tiền lương hiện hưởng, thời gian công tác có đóng bảo hiểm xã hội, số năm nghỉ trước tuổi và nhóm đối tượng cụ thể.

Do đó, không thể áp dụng một mức hỗ trợ chung cho tất cả hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dôi dư sau sáp nhập.

Có đơn xin nghỉ chưa chắc đã được giải quyết

Một vấn đề khác cần lưu ý là cá nhân có nguyện vọng nghỉ hưu trước tuổi cũng không đồng nghĩa chắc chắn sẽ được hưởng chính sách.

Việc giải quyết phải căn cứ vào phương án sắp xếp nhân sự đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, nhu cầu vị trí việc làm tại cơ sở giáo dục sau sáp nhập cũng như hồ sơ, điều kiện cụ thể của từng viên chức.

Nói cách khác, cơ quan quản lý phải xác định rõ người đó thực sự dôi dư hay vẫn có thể được bố trí sang vị trí phù hợp trước khi xem xét chính sách tinh giản.

Đối với những cán bộ quản lý tiếp tục công tác nhưng không còn giữ chức vụ cũ hoặc được bố trí vào chức vụ có mức phụ cấp thấp hơn, chính sách hiện hành cũng có quy định về bảo lưu phụ cấp chức vụ trong thời gian nhất định.

Như vậy, xử lý nhân sự sau sắp xếp không chỉ có hai lựa chọn là “giữ chức” hoặc “nghỉ việc”, mà còn có phương án điều chuyển, bố trí lại vị trí chuyên môn.

Tinh giản nhưng không để lãng phí người có năng lực

Nhìn rộng hơn, việc sắp xếp trường học không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng đầu mối hay chức danh quản lý giảm xuống.

Nhiều hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đã có thời gian dài làm giáo viên, tổ trưởng chuyên môn và quản lý giáo dục. Dù không tiếp tục giữ chức vụ sau sáp nhập, họ vẫn có thể đáp ứng tốt các vị trí chuyên môn khác.

Bởi vậy, việc bố trí lại đội ngũ cần bảo đảm hai yêu cầu: tinh gọn bộ máy nhưng đồng thời không lãng phí nguồn nhân lực có kinh nghiệm.

Ở chiều ngược lại, với những người thực sự dôi dư, đủ điều kiện và có nguyện vọng nghỉ, chính sách cần được giải quyết kịp thời, minh bạch và đúng đối tượng.

Đặc biệt, các địa phương cần công khai tiêu chí lựa chọn, rà soát kỹ hồ sơ và giải thích rõ căn cứ trong từng trường hợp để hạn chế tâm lý so bì hoặc khiếu nại trong quá trình sắp xếp.

Có thể thấy, sáp nhập trường học chỉ là yếu tố làm phát sinh việc xem xét lại cơ cấu nhân sự. Việc một hiệu trưởng hay phó hiệu trưởng có được nghỉ hưu trước tuổi và hưởng trợ cấp hay không vẫn phải được quyết định trên cơ sở từng hồ sơ cụ thể và các điều kiện của pháp luật về tinh giản biên chế, bảo hiểm xã hội.

Mục tiêu cuối cùng của quá trình này không đơn thuần là giảm số lượng cán bộ quản lý, mà phải hướng tới một bộ máy giáo dục gọn hơn, sử dụng nhân lực hiệu quả hơn và đồng thời bảo đảm quyền lợi chính đáng của những người chịu tác động từ việc sắp xếp.