Anh Alex Nguyễn hỏi: Tôi là người gốc Việt đã định cư ở nước ngoài nhiều năm và vừa được cho trở lại quốc tịch Việt Nam. Sau khi về nước sinh sống, tôi đến cơ quan công an để đăng ký tạm trú lần đầu. Do làm thất lạc Quyết định cho trở lại quốc tịch Việt Nam, tôi lo ngại hồ sơ sẽ không được tiếp nhận. Trong trường hợp thông tin về quốc tịch của tôi đã được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc tịch thì tôi có còn phải xuất trình Quyết định cho trở lại quốc tịch Việt Nam khi làm thủ tục đăng ký cư trú hay không?

Việc đăng ký cư trú đối với người nước ngoài được nhập quốc tịch Việt Nam và người gốc Việt Nam được trở lại quốc tịch Việt Nam được thực hiện theo quy định mới của Bộ Công an. Trong đó, một số giấy tờ về quốc tịch trở thành căn cứ bắt buộc khi thực hiện thủ tục đăng ký thường trú, tạm trú hoặc khai báo thông tin cư trú lần đầu.

Quy định này được nêu tại Thông tư 116/2026/TT-BCA ngày 29/6/2026 của Bộ Công an, hướng dẫn chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú.

Theo Điều 9 của Thông tư, người nước ngoài sau khi được nhập quốc tịch Việt Nam khi thực hiện đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú hoặc khai báo thông tin cư trú lần đầu phải xuất trình Quyết định của Chủ tịch nước về việc cho nhập quốc tịch Việt Nam.

Tương tự, người gốc Việt Nam được trở lại quốc tịch Việt Nam khi làm các thủ tục cư trú lần đầu sau khi được khôi phục quốc tịch cũng phải có Quyết định của Chủ tịch nước về việc cho trở lại quốc tịch Việt Nam. Tuy nhiên, trong trường hợp thông tin này đã được kết nối và khai thác từ Cơ sở dữ liệu quốc tịch, người dân sẽ không phải xuất trình quyết định nói trên.

Quy định này cho thấy xu hướng đẩy mạnh khai thác dữ liệu điện tử thay cho việc yêu cầu người dân xuất trình nhiều loại giấy tờ. Khi các cơ sở dữ liệu quốc gia được liên thông, cơ quan giải quyết thủ tục hành chính có thể chủ động kiểm tra, xác minh thông tin, góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm chi phí tuân thủ cho người dân.

Đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài vẫn còn quốc tịch Việt Nam, khi đăng ký tạm trú, khai báo thông tin cư trú hoặc thông báo lưu trú tại Việt Nam sẽ thực hiện theo các quy định chung của Luật Cư trú.

Cụ thể, việc đăng ký tạm trú được thực hiện theo Điều 28 của Luật Cư trú. Hồ sơ gồm tờ khai thay đổi thông tin cư trú; đối với người chưa thành niên phải có ý kiến đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ, trừ trường hợp đã có văn bản đồng ý riêng; đồng thời phải có giấy tờ, tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp. Hồ sơ được nộp tại cơ quan đăng ký cư trú nơi dự kiến tạm trú.

Trong khi đó, Điều 19 của Luật Cư trú quy định, công dân không có nơi thường trú hoặc nơi tạm trú khi có thay đổi về thông tin cư trú phải thực hiện khai báo với cơ quan đăng ký cư trú để cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu về cư trú. Khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, công dân có trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký thường trú hoặc đăng ký tạm trú.

Bên cạnh đó, Điều 31 của Luật Cư trú quy định nội dung khai báo tạm vắng phải thể hiện đầy đủ các thông tin cơ bản như họ tên, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do tạm vắng, thời gian tạm vắng và địa chỉ nơi đến.

Có thể thấy, những quy định mới không làm phát sinh thêm nhiều thủ tục hành chính mà chủ yếu hướng đến việc chuẩn hóa hồ sơ và xác định chính xác tình trạng quốc tịch của người đăng ký cư trú. Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý xây dựng dữ liệu dân cư đồng bộ, bảo đảm mỗi cá nhân có thông tin cư trú thống nhất trên hệ thống.

Việc kết nối giữa dữ liệu quốc tịch với dữ liệu dân cư cũng phản ánh quá trình chuyển đổi từ phương thức quản lý bằng hồ sơ giấy sang quản lý bằng dữ liệu số. Khi các cơ sở dữ liệu chuyên ngành được liên thông đầy đủ, người dân sẽ ngày càng ít phải xuất trình các quyết định, giấy xác nhận hay bản sao giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có sẵn, qua đó hiện thực hóa mục tiêu cải cách thủ tục hành chính và xây dựng nền hành chính số lấy người dân làm trung tâm.