Hành vi tưởng chỉ chiếm một khoảng nhỏ trước cửa nhà nhưng có thể buộc người đi bộ phải bước xuống đường, làm tăng nguy cơ va chạm và ảnh hưởng đến an toàn của cả khu phố. Câu chuyện dưới đây bắt đầu từ những chậu cây trước cửa một căn nhà nhỏ. 

Khu phố nơi ông Khánh sống nằm gần một trường tiểu học. Con đường chạy qua dãy nhà không quá rộng, nhưng có vỉa hè lát gạch sạch sẽ. Mỗi buổi sáng, học sinh đi bộ đến trường, người lớn đi chợ, người già tập thể dục, ai cũng quen đi trên đoạn vỉa hè ấy.

Ông Khánh là cán bộ hưu trí. Sau nhiều năm làm việc, ông có nhiều thời gian chăm sóc nhà cửa hơn. Ông thích trồng cây. Ban đầu, trước hiên nhà chỉ có vài chậu hoa giấy, một chậu nguyệt quế và mấy thùng xốp trồng rau. Nhưng rồi người quen biếu thêm cây giống, bạn bè cho thêm chậu cảnh, số cây trước nhà ngày một nhiều.

Khoảng sân nhỏ không đủ chỗ, ông Khánh bắt đầu đưa cây ra vỉa hè. Những chậu hoa giấy được xếp sát hàng rào. Thùng rau được kê thành hàng phía ngoài. Vài lọ thủy tinh trồng trầu bà được ông đặt gần cột điện để dễ đón nắng. Về sau, ông còn để thêm mấy chậu hành và một giá tre đựng dụng cụ làm vườn sát mép lòng đường.

Ông Khánh vẫn nghĩ mình chỉ tận dụng một khoảng trống trước nhà. Cây cối xanh tốt, hoa nở đẹp, ai đi qua cũng nhìn thấy. Ông cho rằng như vậy vừa làm đẹp cho khu phố, vừa có rau sạch để dùng.

Một lần, ông Nam, hàng xóm sát vách, đi ngang qua đã góp ý.

“Ông Khánh nên thu bớt cây vào trong. Vỉa hè bị hẹp quá, người già với trẻ nhỏ đi qua phải né.”

Ông Khánh vừa tưới nước vừa cười.

“Đường còn rộng mà ông. Tôi để sát mép thôi, có chiếm bao nhiêu đâu. Cây cối cũng làm đẹp cho cả xóm.”

Ông Nam không nói thêm. Nhưng vài ngày sau, chị Hương, tổ trưởng tổ dân phố, cũng ghé qua nhắc ông nên để lại lối đi thông thoáng. Ông Khánh gật đầu cho phải phép, rồi sau đó vẫn để nguyên mọi thứ như cũ.

Ông nghĩ mình không dựng quán, không buôn bán, không làm gì ảnh hưởng nghiêm trọng. Chỉ là vài chậu cây và mấy thùng rau trước nhà.

Một buổi chiều, khi các gia đình đang chuẩn bị bữa cơm, tiếng va chạm bất ngờ vang lên trước cửa nhà ông.

“Rầm!”

Ông Khánh chạy ra. Trước mắt ông, bé Phương, con gái chị Oanh ở cách đó hai căn nhà, đang ngồi thụp bên chiếc xe đạp bị đổ. Một bên đầu gối bé trầy xước. Chiếc xe nằm nghiêng sát mép đường. Hai chậu hành bằng đất nung và mấy lọ thủy tinh trồng trầu bà đã vỡ, đất và nước vương khắp nơi.

Bé Phương cố nén đau, lí nhí:

“Cháu xin lỗi ông. Cháu né người đi bộ nên bị vướng vào chậu cây.”

Ông Khánh nhìn mấy chậu cây bị vỡ, trong lòng vừa tiếc vừa bực. Ông nói lớn:

“Đường thênh thang không đi, lại chạy vào đây làm vỡ đồ của ông. Đi xe kiểu gì mà không nhìn trước nhìn sau?”

Nghe tiếng gọi, chị Oanh từ trong nhà chạy ra. Thấy con gái ngồi dưới đất, chị vội đỡ bé dậy, kiểm tra vết trầy ở chân. Khi biết bé phải đánh lái tránh một người đang đi bộ trên đoạn vỉa hè bị chậu cây chắn kín, chị nhìn sang ông Khánh.

“Chú để cây tràn hết vỉa hè, có chậu còn sát xuống lòng đường. Cháu nó tránh người đi bộ nên mới vướng vào. Giờ chân con cháu trầy thế này, chú còn trách cháu sao?”

Ông Khánh vẫn chưa nguôi.

“Cây của tôi cũng hư hết. Nó đi xe không cẩn thận thì phải chịu.”

Lời qua tiếng lại khiến nhiều hàng xóm chạy ra. Có người thương bé Phương, có người nhắc ông Khánh đã được góp ý nhiều lần. Không khí trước cửa nhà vốn chỉ có mùi đất ẩm và lá cây bỗng trở nên căng thẳng.

Đúng lúc đó, chị Hương đi làm về. Thấy mọi người tụ tập, chị bước lại hỏi han. Sau khi nghe sự việc, chị bảo chị Oanh đưa bé Phương về rửa vết thương trước. Rồi chị mời ông Khánh, ông Nam và vài người hàng xóm vào hiên nhà để nói chuyện.

Chị Hương không trách móc ngay. Chị nhìn ra dãy chậu cây xếp nối nhau ngoài vỉa hè rồi nói:

“Chú Khánh chăm cây đẹp thật, ai cũng công nhận. Nhưng vỉa hè không phải phần đất riêng của một nhà. Nó là lối đi chung, trước hết dành cho người đi bộ. Khi lối đi bị chắn, người già, trẻ nhỏ hoặc người đẩy xe phải xuống lòng đường. Chỉ cần một tình huống bất ngờ là có thể xảy ra va chạm.”

Ông Nam tiếp lời:

“Chú không cố ý gây nguy hiểm, nhưng hậu quả đã xảy ra ngay trước mắt. Bé Phương né người đi bộ mới ngã. Nếu lúc đó có xe máy đi tới thì không biết còn thế nào.”

Ông Khánh nhìn ra ngoài. Bé Phương đã được mẹ đưa vào nhà, nhưng chiếc xe đạp nhỏ vẫn nằm nghiêng ở mép đường. Những mảnh thủy tinh vỡ lẫn trong đất, còn vài chậu cây của ông bị lăn xuống lòng đường.

Ông chợt thấy những chậu hoa mà mình vẫn tự hào không còn làm con phố đẹp hơn nữa. Chúng đã biến thành vật cản.

Chị Hương giải thích rằng lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông, vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ. Nếu cần sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Việc tự ý đặt vật dụng, chậu cây, hàng hóa làm cản trở giao thông có thể bị xử lý theo quy định. Nếu hành vi đó gây thiệt hại cho người khác, người có hành vi gây thiệt hại còn có thể phải bồi thường.

Ông Khánh im lặng khá lâu. Sau đó, ông nói chậm rãi:

“Tôi cứ nghĩ mình chỉ tận dụng một khoảng trống trước nhà, không ngờ lại làm mọi người khó đi như vậy. Cây hư thì trồng lại được, nhưng nếu cháu Phương bị nặng hơn thì tôi không biết phải nói sao.”

Ông đứng dậy, đi ra ngoài và bắt đầu kéo những chậu cây vào trong sân. Khoảng sân vốn đã chật, nhưng ông vẫn cố sắp xếp lại. Ông Nam mang sang vài thanh gỗ giúp kê chậu lên cao. Chị Oanh sau khi chăm bé Phương xong cũng quay ra phụ dọn. Chẳng mấy chốc, đoạn vỉa hè trước nhà ông Khánh đã lộ ra, dù còn vài vết đất loang và những khoảng gạch cũ.

Ông Khánh nhìn chị Oanh.

“Chú xin lỗi mẹ con cháu. Chú cũng không đòi chuyện mấy chậu cây nữa. Cháu Phương thế nào rồi?”

“Cháu chỉ trầy nhẹ thôi chú,” chị Oanh đáp. “Cháu cũng sẽ nhắc con cẩn thận hơn khi đi xe. Nhưng đường thông thoáng thì ai cũng yên tâm hơn.”

Ông Khánh gật đầu. Ngày hôm sau, ông tự đến nhà chị Oanh hỏi thăm bé Phương, gửi một khoản tiền để chị mua thuốc sát trùng và thay chiếc chuông xe đã bị vỡ. Chị Oanh ban đầu không muốn nhận, nhưng ông Khánh nói đó là trách nhiệm của mình.

Từ hôm đó, ông Khánh vẫn trồng cây, nhưng chỉ giữ trong phần sân nhà. Ông làm thêm một giàn treo sát tường để đặt những chậu nhỏ. Các thùng rau được kê gọn ở khoảng hiên phía trong. Ông còn đặt một chiếc ghế nhỏ bên cửa để mỗi sáng ngồi tỉa lá, tưới cây.

Vài tuần sau, bé Phương đạp xe ngang qua nhà ông. Thấy ông Khánh đang chăm hoa, bé dừng lại chào. Ông mỉm cười, chỉ vào khoảng vỉa hè sạch sẽ trước cửa:

“Con cứ đi sát bên trong cho an toàn. Đường này là để mọi người cùng đi.”

Từ đó, con phố vẫn có hoa, vẫn có rau xanh trước những ngôi nhà, nhưng vỉa hè đã trở lại đúng với chức năng của nó: một lối đi chung, thông thoáng và an toàn cho mọi người.