Hát karaoke là một hình thức giải trí quen thuộc, giúp gia đình và bạn bè có những giờ phút thư giãn. Nhưng trong khu dân cư, niềm vui của một nhà không thể trở thành sự mệt mỏi của nhiều nhà khác. Khi âm thanh quá lớn, kéo dài vào giờ nghỉ ngơi, tiếng hát không còn là chuyện riêng mà có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, việc học, công việc và sự yên tĩnh chung. Câu chuyện dưới đây bắt đầu từ một buổi sinh nhật tưởng như vui vẻ trong một con hẻm nhỏ.

Ông Đỗ sống cùng vợ chồng con trai trong một căn nhà cuối hẻm. Ông vốn cởi mở, thích tụ họp. Mỗi khi nhà có giỗ, có khách từ quê lên hay sinh nhật cháu nội, ông lại gọi anh em, bạn bè đến ăn uống. Để không khí vui hơn, con trai ông mua một bộ loa kéo và một chiếc micro không dây.

Lúc mới mua, bộ loa chỉ được dùng vào những dịp đặc biệt. Nhưng rồi ông Đỗ thấy hát karaoke ở nhà vừa tiện vừa vui. Mỗi chiều, sau khi cơm nước xong, ông lại kéo loa ra trước hiên, chọn vài bài nhạc cũ rồi gọi hàng xóm sang hát.

Ban đầu, mọi người còn vui vẻ tham gia. Ông Trương, nhà đối diện, cũng từng ngồi uống trà và hát cùng ông Đỗ vài lần. Nhưng sau đó, những buổi hát không còn chỉ diễn ra vào dịp đặc biệt. Gần như tối nào, từ sau bữa cơm đến khuya, tiếng nhạc cũng vang lên từ nhà ông Đỗ.

Con hẻm vốn yên tĩnh bắt đầu thay đổi nhịp sống. Nhà có trẻ nhỏ phải đóng cửa sớm. Một số người làm ca sáng không thể ngủ. Ông Trương thì có mẹ già nằm bệnh, thường xuyên giật mình mỗi khi tiếng trống điện tử vang lên.

Ban đầu, ông Trương sang góp ý rất nhẹ nhàng.

“Ông Đỗ ơi, nhà tôi có người già đang mệt. Ông mở nhỏ lại một chút được không?”

Ông Đỗ đang cầm micro, vừa hát xong một đoạn thì cười xòa.

“Có mấy bài thôi ông. Lâu lâu anh em tụ họp, ông thông cảm.”

Ông Trương không nói thêm. Nhưng “mấy bài thôi” hôm đó kéo dài đến gần mười một giờ đêm.

Những ngày sau, tình trạng vẫn lặp lại. Có hôm ông Đỗ mở nhạc từ bảy giờ tối. Có hôm khách đến đông, tiếng cười nói, tiếng cụng ly và tiếng hát kéo dài quá nửa đêm. Khi ông Trương sang nhắc lần nữa, ông Đỗ có vẻ khó chịu.

“Nhà tôi hát trong nhà tôi, có làm gì sai đâu mà ông cứ nói mãi?”

Ông Trương cố giữ bình tĩnh.

“Hát thì không ai cấm. Nhưng ông mở to quá, lại hát muộn. Mẹ tôi không ngủ được, cháu tôi thì sáng mai phải đi học.”

Ông Đỗ đáp ngay:

“Ông khó tính quá. Cả xóm có ai nói gì đâu.”

Câu nói ấy khiến ông Trương không muốn tranh cãi thêm. Nhưng ông biết nhiều nhà trong hẻm cũng bị ảnh hưởng, chỉ là họ ngại va chạm. Có người sợ mất lòng hàng xóm. Có người nghĩ vài hôm rồi sẽ hết. Có người đành mua nút bịt tai cho con học bài.

Một tối cuối tuần, cháu gái ông Trương đang chuẩn bị cho kỳ kiểm tra. Cô bé ngồi trong phòng, cố đọc lại bài nhưng tiếng nhạc từ nhà đối diện cứ dội sang từng đợt. Gần mười giờ, bài hát vẫn chưa dừng. Đến hơn mười giờ, ông Đỗ còn đổi sang những bài nhạc có tiết tấu mạnh hơn vì khách yêu cầu.

Mẹ cô bé bước ra phòng khách, nhìn con gái ôm đầu ngồi bên bàn học rồi thở dài. Bà sang nhà ông Đỗ, lần này không chỉ để góp ý mà đề nghị ông tắt loa vì đã quá giờ nghỉ.

Ông Đỗ đang có men rượu. Nghe vậy, ông đặt micro xuống, nói lớn:

“Nhà tôi có đám sinh nhật, hát vài bài cũng không được sao? Hàng xóm gì mà vui một chút cũng không cho.”

Tiếng nói của ông khiến những người đang ngồi trong nhà im lặng. Ông Trương từ bên kia đường bước sang. Ông không muốn chuyện nhỏ thành lớn, nhưng nhìn con gái mình đứng ở cổng, vẻ mặt mệt mỏi, ông không thể tiếp tục im lặng.

“Không ai cấm ông vui,” ông nói. “Nhưng vui đến mức làm người khác không ngủ, không học được thì không còn là chuyện riêng nữa.”

Ông Đỗ bực bội:

“Ông nói tôi ý thức kém à?”

Hai người lớn tiếng qua lại. Một số người hàng xóm chạy sang can ngăn. Thấy tình hình căng thẳng, con gái ông Trương gọi điện cho anh Phục, Trưởng ban Công tác Mặt trận của khu phố, đồng thời là người tham gia tổ hòa giải ở địa phương.

Anh Phục đến nơi khi tiếng nhạc đã tắt, nhưng không khí giữa hai nhà vẫn nặng nề. Anh không đứng về phía ai ngay. Anh chỉ đề nghị mọi người giải tán, để sáng hôm sau gặp nhau ở nhà văn hóa khu phố trao đổi rõ ràng.

Sáng hôm sau, ông Đỗ và ông Trương đều có mặt. Anh Phục mời thêm tổ trưởng dân phố và đại diện một số hộ liền kề đến dự. Anh bắt đầu bằng giọng bình tĩnh:

“Việc gia đình, bạn bè hát karaoke để giải trí là nhu cầu bình thường. Nhưng trong khu dân cư, mỗi người đều có quyền được nghỉ ngơi, học tập và sinh hoạt trong môi trường yên tĩnh. Khi âm thanh quá lớn hoặc kéo dài vào giờ nghỉ, quyền của người này có thể ảnh hưởng đến quyền của người khác.”

Ông Đỗ ngồi im, vẻ mặt vẫn chưa thật sự thoải mái.

Anh Phục nói tiếp:

“Pháp luật quy định hành vi gây tiếng động lớn, làm ồn ào, huyên náo tại khu dân cư trong khoảng từ 22 giờ đêm hôm trước đến 6 giờ sáng hôm sau có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền. Nếu tiếng ồn vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường, mức xử phạt còn có thể cao hơn, đồng thời người gây tiếng ồn phải thực hiện biện pháp giảm thiểu.”

Ông Đỗ ngẩng lên.

“Vậy hát ở nhà mình mà cũng có thể bị xử phạt sao?”

“Không phải cứ hát là vi phạm,” anh Phục đáp. “Vấn đề là thời gian, âm lượng và mức độ ảnh hưởng. Nếu hát vừa phải, đúng giờ, không làm phiền hàng xóm thì đó là sinh hoạt bình thường. Nhưng nếu thường xuyên mở lớn, kéo dài đến khuya, gây ảnh hưởng đến người khác thì có thể bị nhắc nhở, xử lý theo quy định.”

Ông Trương nói chậm rãi:

“Tôi không muốn ông bị phạt. Tôi chỉ muốn mẹ tôi ngủ được, cháu tôi học được. Hàng xóm ở gần nhau lâu dài, ai cũng cần nghĩ cho nhau.”

Những lời đó khiến ông Đỗ dịu xuống. Ông nhớ lại mấy lần ông Trương sang nhắc, lần nào cũng nói nhỏ nhẹ. Ông cũng nhớ đến việc mình từng khó chịu khi nhà bên cạnh sửa chữa buổi trưa, vậy mà lại không nghĩ tiếng loa của mình có thể làm người khác mệt mỏi hơn nhiều.

Ông Đỗ thở dài.

“Thú thật, tôi chỉ nghĩ nhà có khách thì hát cho vui. Tôi không nghĩ mình mở lớn đến vậy. Tôi xin lỗi ông Trương và bà con. Từ nay nhà tôi có hát thì sẽ để nhỏ, không kéo dài tới khuya nữa.”

Anh Phục đề nghị hai gia đình thống nhất một nguyên tắc chung: nếu có dịp sinh hoạt đông người thì thông báo trước cho hàng xóm; âm lượng phải vừa phải; sau mười giờ đêm thì tắt loa; nếu cần nhắc nhở thì nói với nhau sớm, tránh để bức xúc tích tụ thành mâu thuẫn.

Ông Đỗ đồng ý. Ông còn nhờ con trai điều chỉnh lại loa, bỏ bớt phần âm trầm vốn khiến tiếng nhạc dội sang các nhà bên cạnh. Từ đó, những buổi karaoke ở nhà ông không biến mất hoàn toàn, nhưng chỉ diễn ra vào dịp cần thiết và kết thúc sớm.

Một tháng sau, nhà ông Đỗ có đám giỗ. Buổi chiều, ông sang từng nhà gần đó mời cơm, đồng thời nói:

“Tối nay nhà tôi có anh em ở quê lên, nếu có hát thì tôi xin phép hát sớm, mười giờ là tắt. Nếu tiếng lớn quá, bà con cứ nhắc.”

Tối ấy, tiếng nhạc vẫn vang lên, nhưng vừa đủ nghe trong khoảng sân nhà ông. Đến gần mười giờ, ông Đỗ tự cầm micro nói với khách:

“Thôi, mình nghỉ. Mai ai cũng còn công việc, hàng xóm cũng cần ngủ.”

Ông Trương đang ngồi đọc báo trong nhà nghe vậy, khẽ gấp tờ báo lại. Ông nhìn sang căn nhà đối diện, nơi ánh đèn vẫn sáng nhưng không còn tiếng nhạc dội vào cửa sổ.

Ông hiểu rằng sống trong một khu dân cư không phải là ai cũng phải từ bỏ niềm vui riêng của mình. Điều cần thiết là mỗi người biết đặt niềm vui ấy trong giới hạn để không làm mất đi sự bình yên chung.