Chủ động từ cơ sở, không để “khoảng trống thông tin”

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang mở ra nhiều cơ hội kết nối, chia sẻ thông tin, quảng bá bản sắc văn hóa tại các địa bàn miền núi, dân tộc. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường mà các đối tượng xấu có thể lợi dụng để xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Chủ động từ cơ sở, nâng cao nhận thức của người dân và phát huy vai trò của người có uy tín là những giải pháp quan trọng góp phần giữ vững an ninh dân tộc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Công nghệ số đang từng ngày làm thay đổi phương thức tiếp cận và chia sẻ thông tin, đưa không gian mạng trở thành một phần gắn bó với đời sống xã hội. Tại các địa bàn miền núi, nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, môi trường số vừa tạo điều kiện thuận lợi để kết nối cộng đồng, quảng bá bản sắc văn hóa, vừa đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự, nhất là an ninh dân tộc.

Thanh Hóa có địa bàn rộng, trong đó nhiều xã miền núi là nơi sinh sống của đồng bào Mường, Thái, Dao, Mông… Đây là những địa bàn giàu bản sắc văn hóa, có vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời giữ vai trò trong bảo đảm quốc phòng, an ninh. Việc xây dựng đời sống ổn định, củng cố niềm tin của Nhân dân và tăng cường sự đồng thuận trong cộng đồng có ý nghĩa quan trọng đối với công tác bảo đảm an ninh dân tộc trên địa bàn.

Thực tiễn cho thấy, những khó khăn liên quan đến đất đai, sinh kế, việc làm, an sinh xã hội hoặc các vụ việc phát sinh tại cơ sở nếu thiếu thông tin đầy đủ, giải quyết chưa kịp thời rất dễ bị các đối tượng xấu lợi dụng, bóp méo và gắn với yếu tố dân tộc. Đáng chú ý, thủ đoạn lợi dụng vấn đề dân tộc không nhất thiết bắt đầu từ một sự việc lớn. Đôi khi, chỉ một vụ việc cá biệt, một hình ảnh bị cắt ghép, một đoạn video thiếu bối cảnh hoặc một bình luận mang tính kích động cũng có thể trở thành nguồn phát tán thông tin sai lệch.

Khi được chia sẻ liên tục trên mạng xã hội, thông tin ban đầu có nguy cơ bị biến đổi, bị đẩy từ một sự việc cụ thể thành câu chuyện mang màu sắc đối đầu, gây chia rẽ giữa các cộng đồng. Nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời, một vấn đề xuất phát từ không gian mạng có thể tác động trở lại đời sống thực tế, ảnh hưởng đến nhận thức, tâm lý và sự đồng thuận trong Nhân dân.

Từ thực tế đó, yêu cầu đặt ra là phải chủ động phòng ngừa, không để những vấn đề dân sinh bị đẩy thành vấn đề dân tộc; không để sự khác biệt về phong tục, tập quán bị biến thành lý do gây chia rẽ. Trong đó, chủ động nắm tình hình từ cơ sở, giải quyết những kiến nghị chính đáng của người dân và cung cấp thông tin chính thống kịp thời là những nội dung cần được quan tâm thực hiện.

Thực tiễn công tác bảo đảm an ninh dân tộc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa cho thấy, khi đời sống Nhân dân được quan tâm, những kiến nghị chính đáng được giải quyết và niềm tin của người dân được củng cố, nguy cơ phát sinh vấn đề phức tạp sẽ giảm đáng kể. Công an Thanh Hóa xác định phương châm “chủ động phòng ngừa, giữ vững từ cơ sở”, kết hợp nắm tình hình, tuyên truyền pháp luật, vận động quần chúng với kịp thời phát hiện, xử lý thông tin xấu độc trên không gian mạng, không để “khoảng trống thông tin” trở thành khoảng trống nhận thức.

Để thực hiện hiệu quả yêu cầu này, thông tin chính thống cần được cung cấp theo hướng kịp thời, đầy đủ và dễ hiểu, phù hợp với đặc điểm địa bàn và đời sống của đồng bào. Khi người dân có điều kiện tiếp cận thông tin chính xác về chủ trương, chính sách, các vụ việc phát sinh cũng như những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của mình, những tin đồn và nội dung xuyên tạc sẽ khó có cơ hội tạo ra khoảng trống nhận thức.

Cùng với lực lượng chức năng, vai trò của người có uy tín trong cộng đồng đặc biệt quan trọng. Là những người gần dân, hiểu phong tục, tiếng nói và tâm tư của đồng bào, người có uy tín có khả năng giải thích, tuyên truyền, định hướng và góp phần hóa giải những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Việc chú trọng phát huy vai trò của người có uy tín không chỉ góp phần tăng cường hiệu quả tuyên truyền, vận động quần chúng mà còn tạo thêm cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng với Nhân dân. Thông qua sự gần gũi, tin cậy và am hiểu cộng đồng, những thông tin chính xác có thể được truyền tải dễ tiếp nhận hơn, góp phần củng cố tinh thần đoàn kết và nâng cao ý thức cảnh giác trước những nội dung có dấu hiệu xuyên tạc, kích động, chia rẽ.

Trách nhiệm của mỗi người dân trên không gian mạng

Bảo đảm an ninh dân tộc trong thời đại số không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn cần sự tham gia, đồng hành của mỗi người dân. Mỗi cá nhân sử dụng mạng xã hội đều có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình tạo lập môi trường thông tin lành mạnh, góp phần giữ vững an ninh tại các vùng miền núi, dân tộc.

Trước những thông tin liên quan đến dân tộc, tôn giáo, chính sách hoặc các vụ việc nhạy cảm, người dân cần hình thành thói quen “đọc kỹ – kiểm chứng – rồi mới chia sẻ”. Việc ưu tiên tiếp cận thông tin từ các nguồn chính thống, không tiếp tay lan truyền nội dung chưa được xác thực, không bình luận hoặc cổ súy những thông tin có tính kích động, kỳ thị, chia rẽ là những hành động thiết thực để góp phần bảo vệ sự đoàn kết trong cộng đồng.

Trong môi trường mạng xã hội, tốc độ lan truyền thông tin có thể rất nhanh, trong khi việc xác minh tính chính xác của một nội dung lại cần thời gian và sự thận trọng. Bởi vậy, mỗi người dân cần có trách nhiệm với nội dung mình tiếp nhận và chia sẻ, nhất là đối với những thông tin dễ tác động đến tâm lý cộng đồng hoặc liên quan đến các vấn đề dân tộc, tôn giáo và đời sống xã hội.

Mỗi lượt chia sẻ đúng là một lần lan tỏa thông tin tích cực; mỗi lần từ chối chia sẻ tin giả là một lần góp phần ngăn chặn thông tin xấu độc. Khi người dân có đủ kiến thức để nhận diện thông tin và có trách nhiệm với mỗi hành vi trên không gian mạng, “sức đề kháng” của cộng đồng sẽ được nâng lên, tạo nền tảng cho việc chủ động phòng ngừa những tác động tiêu cực từ môi trường số.

Đặc biệt, nhận thức đúng về trách nhiệm sử dụng mạng xã hội cần được gắn với việc tôn trọng sự khác biệt về phong tục, tập quán, văn hóa giữa các cộng đồng dân cư. Những khác biệt vốn tạo nên sự đa dạng, phong phú của đời sống văn hóa các dân tộc không nên trở thành nguyên cớ để hình thành định kiến, kỳ thị hoặc những cách nhìn chia rẽ. Việc tiếp nhận thông tin một cách tỉnh táo, có kiểm chứng và tôn trọng sự thật sẽ góp phần bảo vệ mối quan hệ đoàn kết giữa các cộng đồng.

Giữ vững niềm tin, củng cố khối đại đoàn kết

Trong thời đại số, bảo đảm an ninh dân tộc không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn một thông tin sai lệch hay xử lý một vụ việc phát sinh trên mạng. Sâu xa hơn, đó là quá trình giữ vững niềm tin, sự đồng thuận và mối đoàn kết trong cộng đồng, nhất là tại các địa bàn miền núi, dân tộc có vị trí quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh.

Để đạt được mục tiêu đó, công tác bảo đảm an ninh dân tộc cần được triển khai đồng bộ, bắt đầu từ việc quan tâm đời sống Nhân dân, giải quyết thấu đáo những vấn đề dân sinh, lắng nghe và xử lý kịp thời những kiến nghị chính đáng của người dân. Cùng với đó là yêu cầu cung cấp thông tin chính thống, tăng cường tuyên truyền pháp luật, phát huy vai trò của người có uy tín và nâng cao trách nhiệm của mỗi người dân trong sử dụng không gian mạng.

Khi mỗi vấn đề dân sinh được giải quyết thấu đáo, mỗi chủ trương, chính sách được thông tin kịp thời, mỗi băn khoăn của người dân được lắng nghe và mỗi thông tin trên không gian mạng được tiếp nhận bằng tinh thần trách nhiệm, đó chính là những “lá chắn” góp phần bảo vệ an ninh dân tộc.

Chủ động từ cơ sở, nâng cao nhận thức cộng đồng và xây dựng môi trường thông tin lành mạnh không chỉ góp phần ngăn ngừa nguy cơ bị lợi dụng vấn đề dân tộc, mà còn củng cố niềm tin của Nhân dân, tăng cường sự đồng thuận và giữ vững khối đại đoàn kết trong tình hình mới.