Anh Hoàng Đức hỏi: Tôi là con của một liệt sĩ, gia đình đang làm thủ tục lấy mẫu ADN để xác định danh tính hài cốt của cha. Xin hỏi, trong thời gian tới, tôi có được hỗ trợ chi phí lấy mẫu đối chứng ADN và các khoản chi phí liên quan đến việc khai quật, hoàn thiện mộ hay không, mức hỗ trợ cụ thể là bao nhiêu?

Một số chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng được thực hiện theo quy định mới; trong đó mức chuẩn trợ cấp ưu đãi được nâng lên 3,012 triệu đồng. Các khoản hỗ trợ điều dưỡng, chăm sóc mộ liệt sĩ, lấy mẫu ADN và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cũng được quy định cụ thể hơn.

Mức chuẩn mới làm căn cứ tính nhiều chế độ

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 321/2026/NĐ-CP quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng. Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10.

Đáng chú ý nhất là mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công được điều chỉnh từ 2,789 triệu đồng lên 3,012 triệu đồng/tháng.

Đây không phải là mức tiền mà tất cả người có công đều nhận giống nhau. Mức chuẩn đóng vai trò là căn cứ để tính trợ cấp, phụ cấp và nhiều chế độ ưu đãi khác theo từng nhóm đối tượng, mức độ thương tật, bệnh tật hoặc hoàn cảnh cụ thể.

Vì vậy, khi mức chuẩn tăng, những khoản được tính theo hệ số hoặc tỷ lệ của mức chuẩn cũng được điều chỉnh tương ứng. Cách quy định này giúp chính sách có tính liên kết, thay vì phải sửa từng mức trợ cấp mỗi khi Nhà nước điều chỉnh mặt bằng hỗ trợ.

Điều dưỡng phục hồi sức khỏe được tính theo mức chuẩn mới

Một trong những chính sách đáng chú ý là chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe đối với người có công.

Theo quy định mới, người thuộc diện được điều dưỡng tại nhà được hưởng mức bằng 0,9 lần mức chuẩn, tương đương khoảng 2,71 triệu đồng/người/lần. Nếu thực hiện điều dưỡng tập trung, mức chi bằng 1,8 lần mức chuẩn, tương đương khoảng 5,42 triệu đồng/người/lần.

Tuy nhiên, cần lưu ý thời điểm áp dụng. Hai mức điều dưỡng nêu trên được thực hiện từ ngày 1/1/2027, không phải ngay từ ngày Nghị định có hiệu lực.

Điểm này khá quan trọng trong thực tế bởi Nghị định có một ngày hiệu lực chung là 1/10 nhưng các chính sách bên trong lại có những mốc thực hiện khác nhau. Do đó, khi xác định quyền lợi, người dân cần căn cứ cả nội dung chế độ và thời điểm áp dụng cụ thể, tránh hiểu rằng toàn bộ chính sách đều có hiệu lực cùng một ngày.

Tăng hỗ trợ xây dựng, sửa chữa mộ liệt sĩ

Không chỉ điều chỉnh trợ cấp trực tiếp cho người có công, chính sách mới còn dành nguồn lực cho công tác chăm sóc phần mộ và công trình tưởng niệm liệt sĩ.

Theo đó, mức hỗ trợ một lần để xây mộ liệt sĩ đối với hài cốt được an táng ngoài nghĩa trang liệt sĩ là 10 triệu đồng/mộ. Trường hợp xây mới vỏ mộ, bao gồm cả bia ghi tên liệt sĩ trong nghĩa trang liệt sĩ, mức hỗ trợ tối đa cũng là 10 triệu đồng/mộ. Với việc cải tạo, nâng cấp hoặc sửa chữa mộ, mức hỗ trợ tối đa bằng 70% mức xây mới.

Đối với các công trình tưởng niệm, đài tưởng niệm liệt sĩ, đền thờ liệt sĩ và nhà bia ghi tên liệt sĩ, mức hỗ trợ có thể lên tới 15 tỷ đồng đối với công trình cấp tỉnh và 2 tỷ đồng đối với công trình cấp xã.

Đặc biệt, những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn được áp dụng cơ chế hỗ trợ cao hơn. Với địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách Trung ương, mức hỗ trợ tối đa có thể bằng 70% tổng giá trị công trình. Riêng xã thuộc khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thể được hỗ trợ tối đa 100%.

Cách phân bổ này cho thấy chính sách không chỉ hướng tới việc bảo đảm mức sống cho người có công mà còn đặt công tác tri ân, gìn giữ các địa chỉ tưởng niệm liệt sĩ trong tổng thể chính sách ưu đãi. Đây là vấn đề có ý nghĩa xã hội lâu dài, bởi nhiều công trình tưởng niệm nằm ở địa bàn khó khăn, trong khi nhu cầu tu bổ, bảo quản ngày càng lớn.

Thêm nguồn lực xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Một nội dung có ý nghĩa nhân văn đặc biệt là các khoản hỗ trợ phục vụ việc tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Theo quy định mới, kinh phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được hỗ trợ 50.000 đồng/mộ. Thân nhân liệt sĩ thuộc diện lấy mẫu để đối chứng ADN được hỗ trợ 500.000 đồng/người.

Sau khi lấy mẫu, chi phí khai quật, cất bốc và hoàn thiện lại mộ được hỗ trợ 1,15 triệu đồng/mộ. Việc bảo quản mẫu hài cốt và mẫu thân nhân ở dạng thô trong thời gian chờ giám định ADN cũng được hỗ trợ, với mức tối đa 500 đồng/mẫu/ngày.

Đáng chú ý, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin làm căn cứ để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng, nếu xác minh thành công, được hỗ trợ 3 triệu đồng/mộ.

Những khoản tiền này có thể không lớn nếu so với tổng chi phí của một quá trình tìm kiếm, giám định và xác minh. Tuy nhiên, về mặt chính sách, việc quy định cụ thể từng khoản chi giúp tạo cơ sở để công việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai minh bạch, có nguồn lực và có sự tham gia của cộng đồng.

Quan trọng hơn, đằng sau mỗi mẫu ADN hay mỗi thông tin được cung cấp không chỉ là một thủ tục hành chính. Đó có thể là cơ hội để một gia đình tìm lại danh tính người thân sau hàng chục năm chờ đợi.

Thương binh, bệnh binh nặng được hưởng tiền ăn thêm vào ngày lễ, Tết

Một chính sách khác được nhiều người quan tâm là khoản tiền ăn thêm dành cho một số thương binh, bệnh binh và đối tượng tương đương.

Theo quy định, thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh và thương binh loại B có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên được chi tiền ăn thêm vào một số ngày lễ, Tết, ngày 27/7 và ngày 22/12.

Mức chi là 600.000 đồng/người/ngày và được áp dụng từ ngày 1/1/2027.

Việc dành khoản hỗ trợ riêng vào những ngày lễ, Tết và các dịp có ý nghĩa đối với chính sách người có công thể hiện sự quan tâm không chỉ ở mức trợ cấp thường xuyên mà còn ở những nhu cầu phát sinh trong các thời điểm đặc biệt.

Người dân cần lưu ý gì về thời điểm hưởng?

Một điểm cần đặc biệt lưu ý khi áp dụng Nghị định 321/2026/NĐ-CP là không phải tất cả chính sách đều bắt đầu cùng một thời điểm. 

Một số khoản liên quan đến lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, hỗ trợ thân nhân lấy mẫu ADN, khai quật và hoàn thiện mộ sau lấy mẫu hoặc hỗ trợ cung cấp thông tin xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã được đi vào thực hiện từ sớm. Trong khi đó, các chính sách như điều dưỡng phục hồi sức khỏe theo mức mới, hỗ trợ xây dựng và sửa chữa mộ liệt sĩ, tiền ăn thêm vào một số ngày lễ, Tết được thực hiện từ 1/1/2027.

Do đó, khi thực hiện thủ tục hoặc xác định quyền lợi, người có công và thân nhân không nên chỉ nhìn vào ngày Nghị định có hiệu lực mà cần kiểm tra chính xác mốc thời gian của từng chế độ.

Chính sách ưu đãi người có công không chỉ là câu chuyện về mức tiền

Việc nâng mức chuẩn từ 2,789 triệu đồng lên 3,012 triệu đồng cho thấy chính sách ưu đãi người có công tiếp tục được điều chỉnh theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền lợi của những người đã có đóng góp, hy sinh cho đất nước.

Tuy nhiên, giá trị của chính sách không chỉ nằm ở phần tiền trợ cấp tăng thêm. Đối với nhiều gia đình, điều quan trọng còn là khả năng tiếp cận các chế độ điều dưỡng, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ mộ liệt sĩ và đặc biệt là hành trình xác định danh tính những người đã hy sinh nhưng vẫn chưa có đầy đủ thông tin.

Ở góc độ rộng hơn, chính sách người có công cần được nhìn nhận như một hệ thống bảo đảm cả đời sống, sức khỏe và sự tri ân. Trợ cấp giúp bảo đảm cuộc sống; điều dưỡng hỗ trợ phục hồi sức khỏe; còn việc tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ góp phần hoàn thiện một nghĩa vụ mang tính lịch sử đối với các gia đình và xã hội.

Bởi vậy, việc quy định rõ mức tiền, đối tượng và thời điểm thực hiện từng chính sách không chỉ giúp cơ quan quản lý dễ tổ chức thực hiện mà còn giúp người dân chủ động kiểm tra quyền lợi của mình.