Siết trách nhiệm trên không gian mạng, tung tin giả có thể bị phạt đến 50 triệu đồng

Theo đó, từ ngày 1/7/2026, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin chính thức có hiệu lực. Đây được xem là một bước hoàn thiện khung pháp lý nhằm tăng cường quản lý hoạt động trên không gian mạng trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, mạng xã hội ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống xã hội.

So với các quy định trước đây, Nghị định 174 bổ sung nhiều chế tài mới, đồng thời nâng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm phổ biến như phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc, xúc phạm danh dự, vi phạm bản quyền, chia sẻ nội dung độc hại hoặc tiết lộ thông tin thuộc diện bảo mật. Điều này cho thấy quan điểm quản lý đã chuyển từ việc chủ yếu tuyên truyền, nhắc nhở sang đề cao trách nhiệm pháp lý của từng cá nhân khi tham gia môi trường số.

Theo quy định mới, người sử dụng mạng xã hội có hành vi cung cấp hoặc chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức; danh dự, nhân phẩm của cá nhân có thể bị xử phạt từ 20-30 triệu đồng.

Mức xử phạt này cũng được áp dụng đối với nhiều hành vi khác như đăng tải nội dung dâm ô, đồi trụy; chia sẻ thông tin mô tả tỉ mỉ các hành vi bạo lực, giết chóc, tai nạn, kinh dị; quảng cáo hàng hóa, dịch vụ bị cấm; đăng tải hình ảnh bản đồ Việt Nam không thể hiện hoặc thể hiện không đúng chủ quyền quốc gia; chia sẻ đường dẫn tới các nội dung bị pháp luật cấm.

Đáng chú ý, đối với những hành vi nghiêm trọng hơn nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức xử phạt có thể lên tới 30-50 triệu đồng.

Đó là các hành vi cung cấp hoặc chia sẻ thông tin xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng; phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xúc phạm tôn giáo; phân biệt đối xử về giới hoặc chủng tộc; tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật đời tư và các thông tin thuộc diện bảo mật; phát tán thông tin sai sự thật gây hoang mang trong dư luận, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Việc nâng mức xử phạt phản ánh thực tế những năm gần đây, khi mạng xã hội trở thành kênh lan truyền thông tin với tốc độ rất nhanh. Chỉ một bài viết, đoạn video hoặc hình ảnh chưa được kiểm chứng cũng có thể tiếp cận hàng triệu người trong thời gian ngắn, gây ảnh hưởng lớn đến dư luận, hoạt động sản xuất, kinh doanh, uy tín của doanh nghiệp hoặc danh dự của cá nhân.

Trong bối cảnh công nghệ AI phát triển mạnh, việc tạo ra hình ảnh, video và âm thanh giả ngày càng tinh vi, nguy cơ tin giả lan truyền càng lớn. Chính vì vậy, Nghị định 174 không chỉ hướng đến xử lý người trực tiếp tạo ra thông tin sai sự thật mà còn nhấn mạnh trách nhiệm của những người tiếp tục chia sẻ, phát tán các nội dung vi phạm.

Theo đó, việc "chia sẻ lại" một bài viết hoặc video không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm. Nếu nội dung được chia sẻ vi phạm pháp luật, người chia sẻ vẫn có thể bị xem xét xử lý tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi.

Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong quản lý không gian mạng, từ quan niệm "đăng gì cũng được" sang nguyên tắc "đăng gì cũng phải chịu trách nhiệm".

Bảo vệ bản quyền báo chí và hình thành văn hóa sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm

Một điểm mới đáng chú ý khác của Nghị định 174 là tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với các tác phẩm báo chí trên môi trường mạng.

Theo Điều 95 của Nghị định, hành vi đăng tải hoặc chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền hoặc đối với các tác phẩm chưa được phép lưu hành, đã bị cấm lưu hành hoặc bị tịch thu có thể bị xử phạt từ 20-30 triệu đồng.

Quy định này nhận được nhiều sự quan tâm bởi trong nhiều năm qua, việc sao chép nguyên bài báo, cắt ghép nội dung rồi đăng lại trên Facebook, fanpage, website hoặc các nền tảng số khác diễn ra khá phổ biến. Không ít tài khoản sử dụng nội dung báo chí để thu hút người xem, tăng lượt tương tác hoặc phục vụ mục đích kinh doanh mà không xin phép cơ quan báo chí.

Để giúp người dân hiểu rõ hơn về phạm vi áp dụng, cơ quan quản lý cũng đã đưa ra nhiều hướng dẫn cụ thể.

Theo đó, người dùng chỉ chia sẻ đường link bài báo, đăng link kèm bình luận cá nhân hoặc sử dụng nút chia sẻ chính thức trên website của cơ quan báo chí sẽ không bị xem là vi phạm bản quyền, bởi đường link chỉ là đường dẫn đến tác phẩm chứ không phải bản thân tác phẩm báo chí.

Ngược lại, nếu người dùng sao chép toàn bộ hoặc một phần nội dung bài báo rồi đăng lại trên tài khoản cá nhân, fanpage hoặc nền tảng khác mà chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền thì có thể bị xem là hành vi xâm phạm bản quyền.

Đối với trường hợp viết lại nội dung bài báo bằng câu chữ khác, cơ quan chức năng cho biết cần xem xét từng trường hợp cụ thể.

Nếu nội dung được khai thác là các thông tin phổ biến mà nhiều nguồn đều có thể tiếp cận như tình hình thời tiết, tai nạn giao thông hoặc các sự kiện công khai thì chưa chắc đã vi phạm bản quyền.

Tuy nhiên, nếu bài báo chứa các thông tin độc quyền do phóng viên điều tra, phỏng vấn, phân tích hoặc thu thập riêng thì việc sử dụng lại những nội dung này, dù không sao chép nguyên văn, vẫn có thể bị coi là xâm phạm quyền tác giả.

Điều này cho thấy pháp luật không chỉ bảo vệ câu chữ mà còn bảo vệ giá trị sáng tạo, công sức lao động và quyền sở hữu trí tuệ của người làm báo.

Thực tế, nhiều người vẫn cho rằng chỉ cần thay đổi vài câu hoặc diễn đạt bằng ngôn ngữ khác là có thể tránh vi phạm bản quyền. Tuy nhiên, quan điểm này không còn phù hợp khi quyền tác giả ngày càng được bảo vệ chặt chẽ hơn trong môi trường số.

Bên cạnh việc xử lý vi phạm, Nghị định 174 cũng hướng đến mục tiêu xây dựng văn hóa ứng xử văn minh trên mạng xã hội.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải hoặc chia sẻ; ưu tiên tiếp cận thông tin từ các nguồn chính thống; không phát tán tin đồn, tin chưa được xác thực; đồng thời tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ bằng cách chia sẻ đường link thay vì sao chép nội dung báo chí.

Ngoài ra, người dùng cần đặc biệt thận trọng khi đăng tải các nội dung liên quan đến lịch sử, chủ quyền quốc gia, bí mật đời tư, thông tin cá nhân hoặc các vấn đề nhạy cảm để tránh vi phạm pháp luật.

Trong bối cảnh bất kỳ ai cũng có thể trở thành người sáng tạo nội dung chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, việc hiểu biết pháp luật về thông tin, quyền riêng tư và bản quyền đang trở thành kỹ năng thiết yếu.

Có thể nói, Nghị định 174 không chỉ đặt ra những mức xử phạt cao hơn mà còn khẳng định nguyên tắc mọi hành vi trên không gian mạng đều phải đi kèm trách nhiệm pháp lý. Mỗi lượt chia sẻ, bình luận hay bài đăng đều có thể tạo ra tác động tích cực hoặc tiêu cực đối với cộng đồng.

Hiệu quả của các quy định mới sẽ không chỉ phụ thuộc vào sự giám sát của cơ quan quản lý mà còn phụ thuộc vào ý thức chấp hành của mỗi người dùng. Khi mỗi cá nhân biết kiểm chứng thông tin, tôn trọng bản quyền, cân nhắc trước khi chia sẻ và sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, môi trường số sẽ trở nên minh bạch, an toàn và văn minh hơn, góp phần hạn chế tin giả, vi phạm bản quyền cũng như các hành vi gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.