Theo quy định tại Điều 1 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015 về nguyên tắc bầu cử như sau:

"Việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín."

Nguyên tắc bầu cử trực tiếp có nghĩa là cử tri phải tự mình thực hiện việc bỏ phiếu để lựa chọn người đại diện. Điều này bảo đảm ý chí, nguyện vọng của mỗi cử tri được thể hiện một cách độc lập và không bị chi phối.

Việc nhờ người khác bỏ phiếu thay là vi phạm pháp luật trong bầu cử, phải bị xử lý nghiêm cũng như kết quả cuộc bầu cử sẽ phải được xem xét lại.

Điều 95 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã quy định rõ: Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Căn cứ vào quy định của Luật này, Bộ luật Hình sự năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 12/2017/QH14, Luật số 59/2024/QH15 và Luật số 86/2025/QH15) đã quy định cụ thể 2 tội liên quan đến bầu cử gồm:

I. Tội xâm phạm quyền của công dân về bầu cử, ứng cử hoặc biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân (Điều 160):

"1. Người nào lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện quyền bầu cử, quyền ứng cử hoặc quyền biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 1 năm đến 2 năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

c) Dẫn đến hoãn ngày bầu cử, bầu cử lại hoặc hoãn việc trưng cầu ý dân.

Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 1 năm đến 5 năm"

II. Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân (Điều 161):

"1. Người nào có trách nhiệm trong việc tổ chức, giám sát việc bầu cử, tổ chức trưng cầu ý dân mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 1 năm đến 3 năm:

a) Có tổ chức;

b) Dẫn đến phải tổ chức lại việc bầu cử hoặc trưng cầu ý dân.

Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 1 năm đến 5 năm"

Mặc dù không cho phép bầu cử thay, theo Điều 69 Luật Bầu cử vẫn tạo điều kiện để mọi cử tri có thể thực hiện quyền bầu cử của mình trong một số trường hợp sau:

Cử tri không thể tự viết phiếu có thể nhờ người khác viết hộ nhưng phải tự bỏ phiếu;

Cử tri khuyết tật có thể nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu theo ý chí của mình;

Đối với cử tri già yếu, ốm đau, người đang bị tạm giam hoặc đang chấp hành các biện pháp bắt buộc không thể đến điểm bầu cử, Tổ bầu cử sẽ mang hòm phiếu phụ đến nơi ở, nơi điều trị hoặc nơi đang quản lý để cử tri thực hiện quyền bầu cử.

Những quy định trên nhằm bảo đảm mọi công dân đều có thể tham gia bầu cử, đồng thời vẫn giữ nguyên nguyên tắc cử tri phải là người quyết định lá phiếu của mình.

Như vậy, công dân không được nhờ người khác đi bầu cử thay. Quy định này nhằm bảo đảm tính dân chủ, khách quan của cuộc bầu cử, đồng thời bảo đảm lá phiếu phản ánh đúng ý chí của mỗi cử tri.