Bổ sung trường hợp Nhà nước phải bồi thường

Luật sửa đổi Điều 17, quy định rõ hơn phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính.

Theo đó, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của những người này theo quy định của Luật Tố cáo và các luật có liên quan. 

Quy định mới được đánh giá là nhằm tăng cường cơ chế bảo vệ những người tham gia phát hiện, tố giác và đấu tranh với hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của họ khi phát sinh thiệt hại do việc bảo vệ không được thực hiện đầy đủ hoặc kịp thời.

Bồi thường khi thu thuế, phí, lệ phí trái pháp luật

Ngoài nội dung liên quan đến bảo vệ người tố cáo và người đấu tranh chống tham nhũng, Luật sửa đổi còn bổ sung, làm rõ nhiều trường hợp Nhà nước phải bồi thường trong lĩnh vực quản lý hành chính.

Trong đó có các trường hợp áp dụng thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; thu thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; truy thu thuế hoặc hoàn thuế trái pháp luật; thu tiền sử dụng đất trái pháp luật. 

Đối với lĩnh vực đất đai, trách nhiệm bồi thường được đặt ra khi cơ quan nhà nước giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trái pháp luật.

Các trường hợp bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư trái pháp luật; cấp, không cấp hoặc thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất trái pháp luật cũng thuộc phạm vi được quy định.

Người thi hành công vụ cố ý gây thiệt hại có thể phải hoàn trả 30-50 tháng lương

Luật cũng sửa đổi quy định về mức hoàn trả của người thi hành công vụ gây thiệt hại.

Theo quy định mới, trường hợp người thi hành công vụ có lỗi cố ý gây thiệt hại nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì mức hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương của người đó tại thời điểm có quyết định hoàn trả. Tuy nhiên, số tiền hoàn trả tối đa không quá 50% số tiền Nhà nước đã bồi thường. 

Quy định này nhằm xác định rõ hơn trách nhiệm của người thi hành công vụ khi để xảy ra thiệt hại, đồng thời tạo cơ chế xử lý phù hợp giữa trách nhiệm của Nhà nước với trách nhiệm hoàn trả của cá nhân có lỗi.

Có thể được giảm hoặc miễn hoàn trả trong một số trường hợp

Luật cũng quy định cơ chế giảm hoặc miễn hoàn trả đối với một số trường hợp người thi hành công vụ gây thiệt hại do lỗi vô ý nhưng có những hành động tích cực nhằm khắc phục hậu quả.

Theo đó, thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại có thể quyết định giảm mức hoàn trả, nhưng tối đa 30% tổng số tiền phải hoàn trả.

Việc giảm mức hoàn trả có thể được áp dụng khi người thi hành công vụ thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo đúng chủ trương, phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không vụ lợi và chủ động phòng ngừa, khắc phục tối đa hậu quả.

Trường hợp người gây thiệt hại chủ động khắc phục hậu quả, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường và đã hoàn trả ít nhất 50% số tiền phải hoàn trả cũng có thể được xem xét giảm mức hoàn trả. 

Bên cạnh đó, luật cho phép miễn hoàn trả trong một số trường hợp đặc biệt. Người thi hành công vụ gây thiệt hại do lỗi vô ý, chủ động khắc phục hậu quả và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ có thể được miễn hoàn trả nếu thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo đúng quy định, không vụ lợi và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội.

Ngoài ra, các trường hợp mắc bệnh hiểm nghèo, rơi vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn hoặc lập công lớn được cơ quan, người có thẩm quyền xác nhận cũng có thể thuộc diện được miễn hoàn trả. 

Việc sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hướng tới việc xác định rõ hơn những trường hợp Nhà nước phải bồi thường, đồng thời tăng trách nhiệm của người thi hành công vụ và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân khi bị thiệt hại do hoạt động công vụ gây ra.