Cô Thanh Huyền hỏi: Tôi đã nghỉ hưu nhưng muốn tiếp tục đứng lớp toàn thời gian tại một cơ sở giáo dục. Tôi cần đáp ứng những điều kiện nào để được ký hợp đồng lao động và tiếp tục giảng dạy?

Nhà giáo đã nghỉ hưu vẫn có thể tiếp tục tham gia giảng dạy theo hợp đồng lao động toàn thời gian nếu đáp ứng các yêu cầu về phẩm chất, sức khỏe, trình độ chuyên môn và điều kiện của cơ sở giáo dục. Quy định này mở thêm cơ hội để ngành giáo dục tận dụng nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm, nhưng đồng thời đặt ra những tiêu chuẩn nhất định nhằm bảo đảm chất lượng giảng dạy.

Theo quy định tại Thông tư 59, việc một nhà giáo sau khi nghỉ hưu quay trở lại làm việc toàn thời gian không mặc nhiên được chấp thuận. Người lao động phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện trước khi hai bên tiến tới ký kết hợp đồng.

4 điều kiện cần đáp ứng

Trước hết, nhà giáo phải có phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp tốt. Người có nguyện vọng trở lại giảng dạy không được thuộc trường hợp đang bị xử lý kỷ luật theo quy định; không đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc trong thời gian chấp hành hình phạt theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Yêu cầu này nhằm bảo đảm người tiếp tục đứng lớp vẫn đáp ứng những chuẩn mực nghề nghiệp cần thiết. Đặc thù của nghề giáo không chỉ nằm ở chuyên môn mà còn ở vai trò giáo dục, định hướng và làm gương cho người học.

Bên cạnh đó, sức khỏe là điều kiện không thể bỏ qua. Nhà giáo nghỉ hưu muốn tiếp tục làm việc phải đáp ứng yêu cầu về sức khỏe để thực hiện công việc, có xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền và phù hợp với các quy định của pháp luật lao động đối với người lao động cao tuổi.

Đây cũng là điểm có ý nghĩa thực tế, bởi việc kéo dài thời gian làm việc sau tuổi nghỉ hưu cần đặt trong sự cân bằng giữa kinh nghiệm của người lao động và khả năng đáp ứng công việc trong điều kiện sức khỏe thực tế.

Điều kiện thứ ba liên quan trực tiếp đến trình độ đào tạo và năng lực nghề nghiệp. Nhà giáo phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn phù hợp với vị trí việc làm mà cơ sở giáo dục có nhu cầu.

Không dừng lại ở bằng cấp, yêu cầu còn bao gồm năng lực ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đổi mới của chương trình giáo dục hoặc chương trình đào tạo.

Quy định này cho thấy kinh nghiệm lâu năm vẫn là một lợi thế lớn, nhưng không phải yếu tố duy nhất. Trong bối cảnh phương pháp giảng dạy, chương trình học và công nghệ giáo dục liên tục thay đổi, nhà giáo dù đã nghỉ hưu vẫn cần khả năng thích ứng với môi trường giáo dục mới.

Cuối cùng, người nghỉ hưu quay lại giảng dạy phải đáp ứng những yêu cầu riêng của cơ sở giáo dục phù hợp với vị trí việc làm. Đây là điều kiện mang tính thực tiễn, bởi nhu cầu của từng trường, từng ngành học hoặc từng chương trình đào tạo có thể khác nhau.

Như vậy, việc đáp ứng đủ điều kiện chung chưa đồng nghĩa với việc chắc chắn được ký hợp đồng. Cơ sở giáo dục vẫn phải căn cứ vào nhu cầu sử dụng nhân lực và yêu cầu cụ thể của vị trí cần tuyển.

Không để việc sử dụng giáo viên nghỉ hưu ảnh hưởng đội ngũ kế cận

Một trong những nguyên tắc đáng chú ý là việc ký hợp đồng với nhà giáo nghỉ hưu phải được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng, công khai và minh bạch.

Điều này có nghĩa việc tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu phải xuất phát từ sự thống nhất giữa nhà giáo và cơ sở giáo dục, thay vì tạo ra một cơ chế kéo dài thời gian làm việc một cách mặc nhiên.

Đáng chú ý hơn, việc sử dụng nhà giáo nghỉ hưu phải được cân nhắc trong tổng thể chiến lược nhân sự của cơ sở giáo dục. Nhà trường không được để việc tiếp tục sử dụng một nhà giáo đã nghỉ hưu làm ảnh hưởng đến kế hoạch tuyển dụng, đào tạo hoặc phát triển đội ngũ kế cận.

Đây là vấn đề cần được nhìn nhận thận trọng. Nhà giáo lớn tuổi có thể sở hữu vốn kinh nghiệm mà nhiều giáo viên trẻ chưa thể tích lũy trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu sử dụng nguồn nhân lực này không hợp lý, cơ sở giáo dục có thể gặp khó trong việc tạo không gian phát triển cho đội ngũ trẻ.

Do đó, giá trị của chính sách không chỉ nằm ở việc "giữ" những người có kinh nghiệm mà còn ở cách nhà trường kết hợp kinh nghiệm của thế hệ trước với sức sáng tạo, khả năng thích ứng của thế hệ sau.

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, việc ký hợp đồng còn phải tuân thủ các quy định về hợp đồng thực hiện công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập theo Nghị định 235/2026/NĐ-CP.

Chỉ ký toàn thời gian với một cơ sở giáo dục

Một điểm đáng chú ý khác là nhà giáo nghỉ hưu ký hợp đồng lao động toàn thời gian chỉ được ký với một cơ sở giáo dục.

Quy định này góp phần xác định rõ trách nhiệm và phạm vi làm việc của nhà giáo, đồng thời giúp cơ sở giáo dục chủ động bố trí nhân sự, thời gian giảng dạy và các nhiệm vụ chuyên môn.

Về thu nhập, tiền lương, phụ cấp và các quyền lợi khác được xác định theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động và quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, các khoản phụ cấp mang tính đặc thù như phụ cấp thâm niên, ưu đãi nghề hoặc những khoản hỗ trợ khác có thể được hai bên thỏa thuận. Cách tiếp cận này tạo dư địa để cơ sở giáo dục ghi nhận đúng hơn giá trị chuyên môn, kinh nghiệm và mức độ đóng góp của từng nhà giáo.

Điều này cũng tạo ra một cơ chế linh hoạt hơn so với việc áp dụng cứng nhắc một mức thu nhập cho tất cả trường hợp. Một nhà giáo có nhiều năm kinh nghiệm, chuyên môn sâu hoặc đang đảm nhiệm công việc đặc thù có thể được thỏa thuận chế độ phù hợp với giá trị công việc thực tế.

Cơ hội tiếp tục đóng góp sau tuổi nghỉ hưu

Không chỉ liên quan đến việc tiếp tục đứng lớp, quy định còn mở ra khả năng nhà giáo nghỉ hưu tiếp tục được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư hoặc xét tặng các danh hiệu, hình thức khen thưởng như Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú nếu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn theo quy định.

Xét ở góc độ rộng hơn, việc cho phép nhà giáo nghỉ hưu tiếp tục tham gia hoạt động giáo dục phản ánh một cách tiếp cận đáng chú ý trong sử dụng nhân lực chất lượng cao. Tuổi nghỉ hưu về bản chất là mốc chấm dứt quan hệ lao động theo chế độ thông thường, nhưng không đồng nghĩa với việc tri thức, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn của một người cũng kết thúc.

Đặc biệt ở những lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn sâu, việc tiếp tục sử dụng các nhà giáo giàu kinh nghiệm có thể giúp cơ sở giáo dục giải quyết tình trạng thiếu nhân lực trong một số vị trí, đồng thời tạo điều kiện để những người có năng lực tiếp tục truyền đạt kiến thức cho thế hệ sau.

Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc nhiều vào cách các cơ sở giáo dục triển khai trên thực tế. Điều quan trọng không phải là giữ người nghỉ hưu ở lại bằng mọi giá, mà là đúng người, đúng vị trí và đúng nhu cầu.

Nếu được thực hiện minh bạch, việc ký hợp đồng toàn thời gian với nhà giáo nghỉ hưu có thể tạo ra sự bổ trợ giữa kinh nghiệm và sức trẻ. Ngược lại, nếu thiếu tiêu chí rõ ràng, cơ chế này có thể phát sinh những vấn đề liên quan đến cơ hội việc làm, quy hoạch nhân sự và sự phát triển của đội ngũ kế cận.

Vì vậy, bên cạnh việc mở rộng cơ hội để nhà giáo sau nghỉ hưu tiếp tục cống hiến, các cơ sở giáo dục cũng cần coi đây là một bài toán quản trị nhân lực dài hạn. Mục tiêu cuối cùng vẫn là bảo đảm chất lượng giáo dục, tạo môi trường phát triển công bằng cho giáo viên và tận dụng hiệu quả nhất nguồn lực trí tuệ trong xã hội.