Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà phục hồi và tăng trưởng, khu vực kinh tế tư nhân đang ngày càng khẳng định vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Nhân dịp nhìn lại bức tranh phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm, Phóng viên Tạp chí Phổ biến và Tham vấn Pháp luật Việt Nam đã có cuộc trao đổi với TS.Trần Khắc Tâm, ĐBQH khóa XIII, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.Sóc Trăng, về những kết quả nổi bật, vai trò của kinh tế tư nhân cũng như những kỳ vọng và giải pháp cho thời gian tới.

Bức tranh kinh tế 6 tháng đầu năm khởi sắc

-Thưa TS.Trần Khắc tâm, nhìn lại bức tranh phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm, ông đánh giá như thế nào về những kết quả đạt được?

-Có thể nói rằng 6 tháng đầu năm tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trong bức tranh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung và các địa phương nói riêng. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, xung đột địa chính trị, áp lực lạm phát, biến động chuỗi cung ứng và sự cạnh tranh ngày càng lớn trên thị trường quốc tế, việc Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng là một kết quả đáng ghi nhận.

Tôi cho rằng thành tựu lớn nhất không chỉ nằm ở các chỉ số tăng trưởng mà còn ở việc chúng ta duy trì được ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát tốt các cân đối lớn, tạo niềm tin cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục phục hồi ở nhiều lĩnh vực. Xuất khẩu từng bước khởi sắc, thị trường tiêu dùng nội địa được duy trì, đầu tư công được thúc đẩy mạnh mẽ. Cùng với đó, công tác cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được quan tâm. Ở góc độ địa phương, nhiều tỉnh, thành đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế riêng để thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và du lịch.

Đặc biệt, một điểm đáng ghi nhận là niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang từng bước được cải thiện. Dù còn khó khăn, nhiều doanh nghiệp vẫn chủ động thích ứng, đổi mới mô hình hoạt động, tìm kiếm thị trường mới và đầu tư vào công nghệ.

-Theo ông, trong những thành tựu đó, khu vực kinh tế tư nhân đã đóng vai trò như thế nào?

-Nếu nhìn tổng thể, khu vực kinh tế tư nhân hiện nay không chỉ là một thành phần kinh tế mà đã thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.

Trong 6 tháng đầu năm, chúng ta thấy rõ sức bật của khu vực này ở nhiều lĩnh vực. Doanh nghiệp tư nhân tham gia rất mạnh trong sản xuất, chế biến, xuất khẩu, thương mại, dịch vụ, logistics, công nghệ, nông nghiệp và cả những lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh.

Khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp lớn vào GDP, tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động, đóng góp nguồn thu ngân sách và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Điều đáng nói là doanh nghiệp tư nhân đang thể hiện khả năng thích ứng rất nhanh. Trong điều kiện thị trường thay đổi liên tục, họ chủ động tái cơ cấu sản xuất, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và tìm kiếm cơ hội mới.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp phát triển theo hướng nhỏ lẻ, thiếu liên kết, nhưng hiện nay đã có nhiều doanh nghiệp tư nhân mạnh dạn đầu tư quy mô lớn, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đặc biệt, sau những giai đoạn khó khăn, doanh nghiệp tư nhân đã chứng minh tinh thần bền bỉ, năng động và sáng tạo. Tôi cho rằng đây chính là nguồn lực rất lớn cần được khai thác mạnh hơn nữa.

Nhiều kỳ vọng ở kinh tế tư nhân

-Nhiều ý kiến cho rằng khu vực kinh tế tư nhân hiện nay vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

-Tôi đồng tình với nhận định đó. Chúng ta đều biết Đảng và Nhà nước đã xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, để trở thành một động lực mạnh mẽ đúng nghĩa thì vẫn còn rất nhiều việc phải làm.

Hiện nay phần lớn doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam vẫn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ. Năng lực tài chính còn hạn chế, khả năng tiếp cận vốn chưa thật sự thuận lợi, trình độ công nghệ còn khoảng cách nhất định, sức cạnh tranh chưa cao.

Một khó khăn khác là chi phí đầu vào vẫn còn nhiều áp lực. Doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí vốn, chi phí logistics, chi phí mặt bằng, chi phí nhân lực và nhiều khoản chi phí khác. Ngoài ra, mặc dù cải cách hành chính đã đạt nhiều kết quả nhưng trên thực tế vẫn còn một số thủ tục gây mất thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp hiện nay không chỉ cạnh tranh trong nước mà còn cạnh tranh với doanh nghiệp quốc tế. Nếu không có những chính sách hỗ trợ đủ mạnh thì sẽ rất khó để họ phát triển nhanh và bền vững.

-Ông kỳ vọng như thế nào về bức tranh kinh tế - xã hội trong 6 tháng cuối năm?

-Tôi cho rằng 6 tháng cuối năm sẽ có nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức.

Về cơ hội, chúng ta đang có nhiều lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng, sự phục hồi của nhiều thị trường lớn và những chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế trong nước. Đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh sẽ tạo động lực lan tỏa cho nhiều lĩnh vực. Hạ tầng giao thông, hạ tầng logistics, hạ tầng số nếu được thúc đẩy nhanh sẽ mở ra dư địa phát triển rất lớn cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cũng tạo ra nhiều không gian mới.

Tuy nhiên, khó khăn vẫn hiện hữu. Tình hình kinh tế thế giới có thể tiếp tục biến động. Áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Những yêu cầu mới về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững cũng đặt ra thách thức không nhỏ.

Do đó, điều quan trọng là cần giữ được niềm tin thị trường, duy trì môi trường đầu tư ổn định và tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp.

-Riêng với khu vực kinh tế tư nhân, ông đặt kỳ vọng gì trong 6 tháng cuối năm?

-Tôi kỳ vọng khu vực kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt trong nhiều lĩnh vực. Không chỉ dừng ở việc mở rộng quy mô sản xuất, doanh nghiệp tư nhân cần tập trung nâng cao chất lượng tăng trưởng, ứng dụng khoa học công nghệ và đầu tư cho đổi mới sáng tạo.

Tôi cũng kỳ vọng doanh nghiệp tư nhân sẽ tham gia mạnh hơn vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghệ, chế biến sâu, kinh tế số, năng lượng sạch, nông nghiệp công nghệ cao.

Ngoài ra, tôi mong muốn các doanh nghiệp tăng cường liên kết với nhau thay vì phát triển đơn lẻ. Khi có sự liên kết, doanh nghiệp sẽ tạo ra chuỗi giá trị lớn hơn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tôi cũng kỳ vọng sẽ xuất hiện thêm nhiều doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, đủ sức cạnh tranh ở khu vực và quốc tế.

-Theo ông, để đáp ứng được kỳ vọng của Đảng và Nhà nước, khu vực kinh tế tư nhân cần được hưởng những cơ chế, chính sách ưu đãi gì?

-Tôi cho rằng điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay không đơn thuần là ưu đãi theo nghĩa hỗ trợ ngắn hạn mà là một hệ sinh thái phát triển thuận lợi, minh bạch và ổn định.

Trước hết, cần tiếp tục cải cách mạnh thủ tục hành chính. Một thủ tục được cắt giảm sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm rất nhiều thời gian và chi phí.

Thứ hai là cần có chính sách tín dụng phù hợp hơn cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhiều doanh nghiệp có dự án khả thi nhưng khó tiếp cận vốn do yêu cầu về tài sản bảo đảm.

Thứ ba là hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và đổi mới công nghệ. Trong bối cảnh hiện nay, công nghệ không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc.

Nhà nước có thể xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp về đào tạo, tư vấn, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Một vấn đề nữa là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhiều doanh nghiệp hiện rất cần lao động có kỹ năng, có khả năng đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.

Ngoài ra, cần tiếp tục có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, hỗ trợ xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường. Tôi cũng cho rằng cần tạo điều kiện thuận lợi hơn về đất đai, mặt bằng sản xuất và giảm các chi phí logistics.

- Xin cảm ơn ông!