Từ ngày 15/8, quy định xử phạt đối với hành vi không sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô sẽ có sự điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mọi trường hợp vi phạm đều chỉ bị nhắc nhở hoặc cảnh cáo. Trên thực tế, người điều khiển phương tiện vẫn có thể bị xử phạt bằng tiền nếu vi phạm những quy định khác liên quan đến việc bố trí chỗ ngồi của trẻ em.

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15), từ ngày 1/7, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m trên ô tô, người lái xe phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ, đồng thời hướng dẫn trẻ sử dụng đúng cách. Bên cạnh đó, trẻ thuộc nhóm đối tượng này cũng không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.

Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc nâng cao tiêu chuẩn bảo vệ trẻ em khi tham gia giao thông, đưa Việt Nam tiệm cận hơn với thông lệ an toàn của nhiều quốc gia trên thế giới.

Chỉ một hành vi được áp dụng hình thức cảnh cáo

Nghị định 238/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/8, đã sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

Điểm đáng chú ý là người điều khiển ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m nhưng không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ chỉ bị phạt cảnh cáo thay vì bị phạt tiền như trước đây. Quy định này không áp dụng đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách.

Việc chuyển sang hình thức cảnh cáo được đánh giá là giải pháp mang tính chuyển tiếp, tạo điều kiện để người dân có thêm thời gian tìm hiểu quy định mới, trang bị thiết bị phù hợp và hình thành thói quen sử dụng ghế an toàn cho trẻ mỗi khi di chuyển bằng ô tô.

Đồng thời, đây cũng là khoảng thời gian để các cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình kiểm định và chứng nhận đối với các loại ghế an toàn dành cho trẻ em lưu hành trên thị trường.

Vẫn có trường hợp bị phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng

Không ít người cho rằng từ giữa tháng 8, mọi hành vi liên quan đến việc không sử dụng ghế trẻ em đều chỉ bị cảnh cáo. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa đầy đủ.

Theo quy định hiện hành, nếu tài xế bố trí trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế), người điều khiển vẫn bị xử phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Như vậy, hình thức cảnh cáo chỉ áp dụng đối với hành vi không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp, còn các hành vi vi phạm khác về vị trí ngồi của trẻ em vẫn bị xử lý bằng chế tài tiền như trước.

Đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách, mặc dù được miễn quy định bắt buộc phải sử dụng thiết bị an toàn dành cho trẻ em, nhưng vẫn phải tuân thủ yêu cầu không để trẻ thuộc nhóm dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái.

Thiết bị an toàn cho trẻ em không chỉ là "ghế trẻ em"

Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn dành cho trẻ em trên ô tô là các thiết bị được thiết kế nhằm giữ cố định cơ thể trẻ khi xe va chạm hoặc phanh gấp, qua đó giảm thiểu nguy cơ chấn thương.

Các thiết bị này gồm hai nhóm chính là Hệ thống ghế trẻ em (Child Restraint System - CRS) và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao (Enhanced Child Restraint System - ECRS).

Một sản phẩm đạt yêu cầu phải thể hiện rõ thông tin về giới hạn chiều cao hoặc cân nặng phù hợp với trẻ, hướng lắp đặt ghế, cùng các cảnh báo và hướng dẫn an toàn theo tiêu chuẩn kỹ thuật.

Việc lựa chọn đúng loại ghế theo độ tuổi và thể trạng của trẻ có ý nghĩa quan trọng không kém việc trang bị ghế. Một thiết bị không phù hợp hoặc lắp đặt sai cách có thể làm giảm đáng kể hiệu quả bảo vệ khi xảy ra tai nạn.

Không phải mọi trẻ em đều bắt buộc dùng ghế an toàn

Một điểm dễ gây nhầm lẫn là nhiều người cho rằng tất cả trẻ em đi ô tô đều phải sử dụng ghế chuyên dụng. Trên thực tế, quy định hiện hành chỉ áp dụng khi đồng thời đáp ứng hai điều kiện: trẻ dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m.

Nếu trẻ đã đủ 10 tuổi hoặc có chiều cao từ 1,35 m trở lên thì không thuộc diện bắt buộc phải sử dụng thiết bị an toàn riêng. Khi đó, trẻ có thể ngồi trên ghế của xe và thắt dây an toàn theo quy định chung.

Cách quy định này cho thấy cơ quan quản lý không chỉ căn cứ vào độ tuổi mà còn tính đến yếu tố thể chất của trẻ để xác định biện pháp bảo vệ phù hợp.

Từ xử phạt đến thay đổi văn hóa an toàn

Thực tế tại nhiều quốc gia, ghế an toàn cho trẻ em đã trở thành trang bị bắt buộc từ nhiều năm trước và được xem là yếu tố quan trọng giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong cũng như chấn thương nặng đối với trẻ em trong các vụ tai nạn giao thông.

Ở Việt Nam, việc bổ sung quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em không đơn thuần nhằm tăng cường xử phạt, mà hướng đến mục tiêu hình thành một văn hóa giao thông an toàn ngay từ trong mỗi gia đình.

Trong giai đoạn đầu triển khai, việc áp dụng hình thức cảnh cáo đối với một số hành vi có thể được xem là giải pháp tạo điều kiện để người dân thích nghi với quy định mới. Tuy nhiên, về lâu dài, điều quan trọng nhất vẫn là nâng cao nhận thức rằng ghế an toàn không phải là một phụ kiện tùy chọn, mà là "lá chắn" có thể bảo vệ tính mạng của trẻ khi xảy ra va chạm.

Bởi vậy, thay vì chỉ quan tâm đến mức xử phạt, mỗi phụ huynh và người điều khiển phương tiện nên chủ động trang bị thiết bị phù hợp, sử dụng đúng cách và hình thành thói quen bảo vệ trẻ trên mọi hành trình. Đây mới là giá trị cốt lõi mà chính sách hướng tới, đồng thời góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn và văn minh hơn.