tm-img-alt
Bắn pháo sáng phát tín hiệu cứu hộ. Ảnh minh hoạ

Mỗi tín hiệu cứu nạn trên biển đều có thể là lời cầu cứu trong thời khắc nguy hiểm nhất của ngư dân. Khi thiên tai, sự cố kỹ thuật hoặc tai nạn xảy ra giữa biển khơi, việc phát tín hiệu kịp thời, cung cấp chính xác vị trí và phối hợp với lực lượng chức năng có ý nghĩa quyết định đối với an toàn tính mạng và tài sản. Tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn trên biển là trách nhiệm của các lực lượng chuyên trách, đồng thời là một nội dung quan trọng của hoạt động phòng thủ dân sự nhằm bảo vệ Nhân dân trước những tình huống khẩn cấp.

Đêm xuống trên vùng biển miền Trung. Từ ngoài khơi, gió bắt đầu thổi mạnh hơn từng cơn. Mặt biển không còn phẳng lặng như buổi chiều mà liên tục dâng lên những lớp sóng cao, trắng xóa dưới ánh đèn từ cabin tàu.

Tàu cá QNg 321 của anh Thành đã ra khơi gần một tuần. Mẻ lưới cuối cùng chưa được nhiều, nhưng nhìn thời tiết chuyển xấu, anh quyết định cho tàu quay vào bờ sớm hơn dự định.

“Anh em thu lưới nhanh lên,” anh Thành nói qua tiếng gió. “Biển đang động mạnh, mình không nên ở lại thêm.”

Các thuyền viên lập tức chia nhau làm việc. Người kéo lưới, người thu dây, người kiểm tra hàng hóa và dụng cụ trên boong. Ai cũng hiểu rằng khi biển đã nổi gió, chỉ chậm một chút là hành trình về bờ có thể trở nên khó lường.

Đúng lúc tàu bắt đầu chuyển hướng, một tiếng động lớn bất ngờ vang lên từ khoang máy. Âm thanh khô và mạnh khiến mọi người giật mình.

Một thuyền viên từ dưới khoang chạy lên, mặt tái đi.

“Anh Thành, máy chính bị hỏng rồi. Nước đang tràn vào khoang.”

Anh Thành lập tức lao xuống kiểm tra. Dưới ánh đèn yếu, nước biển đã tràn qua một vị trí ở phần thân tàu bị va đập bởi sóng lớn. Máy chính không còn hoạt động bình thường. Tàu mất dần khả năng cơ động, trong khi gió ngoài khơi mỗi lúc một mạnh hơn.

Một thuyền viên nhìn dòng nước đang dâng lên, giọng run run:

“Nước vào nhanh quá. Nếu không xử lý được, tàu mình có thể chìm.”

Anh Thành đứng im trong vài giây. Anh đã đi biển nhiều năm, từng gặp không ít trận sóng lớn, nhưng lần này khác. Tàu không thể chạy, nước vẫn tiếp tục tràn vào, còn đất liền thì ở rất xa.

Anh lập tức cầm máy liên lạc.

“A lô, a lô… đây là tàu cá QNg 321. Chúng tôi đang gặp nạn ngoài khơi. Tàu bị hỏng máy, nước tràn vào khoang, đề nghị hỗ trợ cứu nạn khẩn cấp.”

Anh đọc lại thông tin nhận dạng của tàu, vị trí ước tính và số lượng người đang có mặt trên tàu. Trong lúc đó, các thuyền viên chia nhau tát nước, mặc áo phao và cố giữ bình tĩnh.

Tín hiệu cầu cứu nhanh chóng được Trung tâm phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng hải tiếp nhận. Sau khi xác định khu vực tàu cá gặp nạn, thông tin được chuyển đến lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam đang làm nhiệm vụ gần đó.

Trên tàu Cảnh sát biển, Trung úy Hùng nhận được điện báo rồi nhanh chóng báo cáo thuyền trưởng.

“Báo cáo thuyền trưởng, có tàu cá QNg 321 gặp nạn trong điều kiện thời tiết xấu. Tàu mất khả năng cơ động, nước đang tràn vào khoang, có nguy cơ chìm.”

Thuyền trưởng Quân lập tức nhìn lên hải đồ điện tử.

“Xác định chính xác tọa độ. Tàu chuyển hướng tiếp cận khu vực cứu nạn. Tổ quân y và tổ cứu hộ chuẩn bị phương án ứng cứu. Thông báo cho toàn tàu sẵn sàng làm nhiệm vụ trong điều kiện biển động.”

Mệnh lệnh được truyền đi nhanh chóng. Con tàu Cảnh sát biển tăng tốc, hướng về phía vùng biển đang có sóng lớn. Trên boong, các chiến sĩ kiểm tra áo phao, dây cứu sinh, thiết bị y tế và xuồng cứu hộ. Không ai nói nhiều, bởi ai cũng hiểu thời gian lúc này có thể quyết định sự an toàn của những ngư dân đang mắc kẹt giữa biển đêm.

Giữa sóng gió, việc xác định vị trí tàu gặp nạn không hề dễ dàng. Trên màn hình radar, tín hiệu của tàu cá lúc hiện, lúc mất. Mỗi khi sóng lớn ập đến, con tàu Cảnh sát biển lại rung lắc dữ dội.

Trung úy Hùng nhìn chằm chằm vào màn hình.

“Tín hiệu rất yếu. Có thể tàu cá đang mất điện dần.”

Thuyền trưởng Quân dứt khoát:

“Tiếp tục rà soát theo hướng di chuyển cuối cùng. Dù thế nào cũng phải tìm được bà con trước khi tàu chìm.”

Nhiều giờ trôi qua. Biển vẫn tối đặc, chỉ có những dải bọt trắng hiện lên rồi biến mất dưới ánh đèn pha. Trên tàu QNg 321, nước đã ngập sâu hơn. Những người đàn ông vốn quen với sóng gió bắt đầu mệt lả vì tát nước liên tục.

Anh Thành nhìn từng người trên tàu. Có người lớn tuổi, có người mới đi biển được vài năm, có người còn là trụ cột duy nhất của gia đình. Anh cố giữ giọng bình tĩnh.

“Anh em đừng bỏ vị trí. Cứ mặc áo phao, giữ liên lạc, tiếp tục tát nước. Lực lượng cứu nạn đã nhận được tín hiệu của mình rồi.”

Một thuyền viên hỏi:

“Liệu họ có tìm được mình không anh?”

Anh Thành nhìn vào màn đêm, đáp chậm rãi:

“Mình đã phát tín hiệu. Còn hy vọng thì phải giữ.”

Gần sáng, khi gió có dấu hiệu giảm bớt, một chiến sĩ trên tàu Cảnh sát biển bất ngờ chỉ về phía mạn trái.

“Phát hiện ánh đèn phía trước.”

Mọi người lập tức tập trung quan sát. Giữa những đợt sóng, một ánh đèn pin chập chờn hiện ra rồi khuất đi. Con tàu Cảnh sát biển giảm tốc độ, tiếp cận thận trọng. Khi đến gần, lực lượng cứu hộ nhìn thấy tàu cá QNg 321 đang chìm thấp xuống mặt nước. Phần đuôi tàu đã ngập, các ngư dân vẫn cố gắng tát nước trong tuyệt vọng.

Thuyền trưởng Quân lập tức ra lệnh:

“Triển khai xuồng cứu hộ. Ưu tiên đưa người sang tàu an toàn trước. Tổ quân y sẵn sàng tiếp nhận người bị lạnh, kiệt sức hoặc bị thương.”

Xuồng cứu hộ được hạ xuống trong điều kiện sóng lớn. Các chiến sĩ phải giữ chặt dây an toàn, tính toán từng thời điểm để áp sát tàu cá mà không gây va chạm. Khi xuồng đến gần, họ lần lượt hỗ trợ các ngư dân mặc áo phao, buộc dây cứu sinh và đưa từng người sang xuồng.

Một ngư dân vừa bước lên boong tàu Cảnh sát biển đã ngồi thụp xuống vì kiệt sức. Sau khi được khoác chăn giữ ấm, anh nắm chặt tay một chiến sĩ.

“Nếu các anh không đến kịp, chắc chúng tôi không còn cơ hội trở về.”

Người chiến sĩ chỉ đáp:

“Bà con an toàn là quan trọng nhất. Anh cứ để quân y kiểm tra, mọi việc còn lại chúng tôi sẽ xử lý.”

Sau khi toàn bộ thuyền viên được đưa sang tàu Cảnh sát biển, lực lượng cứu hộ tiếp tục kiểm tra khả năng lai dắt tàu cá ra khỏi khu vực nguy hiểm. Do thân tàu đã bị hư hỏng và nước vẫn tràn vào, việc lai dắt phải được thực hiện rất thận trọng. Tổ kỹ thuật phối hợp với các ngư dân cố định dây kéo, đồng thời theo dõi tình trạng tàu trong suốt hành trình.

Trên đường trở về, anh Thành ngồi bên cửa sổ khoang tàu, nhìn ra biển. Những cơn sóng vẫn còn, nhưng phía chân trời đã bắt đầu hiện lên một vệt sáng nhạt.

Trung úy Hùng đến hỏi thăm.

“Lúc phát hiện tàu gặp sự cố, anh đã làm gì đầu tiên?”

Anh Thành đáp:

“Lúc đầu ai cũng hoảng. Nhưng tôi nghĩ nếu không báo tin ngay thì càng nguy hiểm. May là máy liên lạc còn dùng được. Chúng tôi gửi tín hiệu, báo vị trí và số người trên tàu.”

Trung úy Hùng gật đầu.

“Đó là việc rất quan trọng. Khi gặp nạn trên biển, phải phát tín hiệu cầu cứu sớm, cố gắng cung cấp thông tin chính xác về vị trí, tình trạng tàu và số người. Đồng thời giữ liên lạc, mặc áo phao và thực hiện hướng dẫn của lực lượng cứu nạn.”

Anh Thành nhìn ra phía boong tàu, nơi các thuyền viên của mình đang được chăm sóc.

“Sau chuyến này, tôi sẽ nhắc anh em kiểm tra kỹ hơn thiết bị thông tin liên lạc, áo phao và phương án an toàn trước khi ra khơi. Đi biển không chỉ cần biết luồng cá, mà còn phải biết cách giữ mạng sống của mình.”

Khi mặt trời lên, tàu Cảnh sát biển đưa các ngư dân vào khu vực an toàn. Người thân của họ đã chờ sẵn ở bờ. Chị vợ của một thuyền viên chạy đến ôm chầm lấy chồng. Một người mẹ già nắm tay con trai, nước mắt không ngừng rơi.

Anh Thành bước xuống cầu tàu sau cùng. Anh quay lại bắt tay Thuyền trưởng Quân.

“Chúng tôi mang ơn các anh nhiều lắm.”

Thuyền trưởng Quân đáp:

“Bảo vệ tính mạng và tài sản của Nhân dân trên biển là nhiệm vụ của chúng tôi. Nhưng bà con cũng cần luôn chủ động phòng ngừa, tuân thủ quy định an toàn và phát tín hiệu sớm khi có tình huống nguy hiểm.”

Anh Thành gật đầu. Anh hiểu rằng chuyến biển này đã để lại một bài học không thể quên. Giữa biển khơi, con người có thể nhỏ bé trước sóng gió. Nhưng khi có sự chuẩn bị, có tín hiệu cứu nạn kịp thời và có những lực lượng sẵn sàng ứng cứu, cơ hội trở về vẫn luôn được giữ lại.

CĂN CỨ PHÁP LUẬT THAM KHẢO

Điều 8 Luật Cảnh sát biển Việt Nam năm 2018quy định một trong các nhóm nhiệm vụ của Cảnh sát biển Việt Nam là tham gia phòng, chống thiên tai; tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn và khắc phục, ứng phó sự cố môi trường biển.

Luật Phòng thủ dân sự năm 2023 sửa đổi, bổ sung năm 2025quy định Phòng thủ dân sự là một bộ phận của phòng thủ đất nước, bao gồm các biện pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh; bảo vệ Nhân dân, cơ quan, tổ chức và nền kinh tế quốc dân.

Khi xảy ra sự cố trên biển, chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn, phát tín hiệu cứu nạn kịp thời, cung cấp thông tin cần thiết cho cơ quan, lực lượng có thẩm quyền và chấp hành hướng dẫn trong quá trình tìm kiếm, cứu nạn cứu hộ.