Tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc là nhiệm vụ cao cả, đồng thời là trách nhiệm đại diện cho uy tín của quốc gia và hình ảnh của Quân đội nhân dân Việt Nam. Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ không được dùng danh nghĩa, hình ảnh, quân phục, huy hiệu hoặc vị trí công tác liên quan đến lực lượng gìn giữ hòa bình để quảng bá, trục lợi hoặc phục vụ lợi ích riêng. Mọi hoạt động phối hợp, tài trợ và truyền thông có liên quan cần được thực hiện đúng thẩm quyền, công khai, minh bạch và vì lợi ích chung.

Một buổi chiều, tại khu vực giao lưu cộng đồng do đơn vị tổ chức, đông đảo người dân và học sinh đến tham quan các gian trưng bày. Trên những tấm pa-nô là hình ảnh hoạt động của lực lượng vũ trang trong công tác dân vận, cứu hộ, cứu nạn và tham gia gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.

Trung úy An, trong quân phục chỉnh tề, đang hướng dẫn một nhóm học sinh tìm hiểu về hoạt động của lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam. An là sĩ quan trẻ, vừa được đưa vào danh sách nguồn để tiếp tục huấn luyện, chuẩn bị đáp ứng yêu cầu tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.

Khi các em học sinh vừa rời đi, một người đàn ông trung niên cùng một phụ nữ trẻ bước đến. Người đàn ông chủ động bắt tay An.

“Đồng chí là Trung úy An phải không? Tôi vừa nghe cán bộ giới thiệu đồng chí đang được lựa chọn, chuẩn bị tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.”

“Dạ, tôi đang tham gia khóa huấn luyện theo kế hoạch của đơn vị,” An đáp.

Người đàn ông tỏ vẻ ngưỡng mộ.

“Những người trẻ như đồng chí làm tôi rất khâm phục. Đi làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình không chỉ là vinh dự của cá nhân mà còn là niềm tự hào của cả đất nước.”

“Cảm ơn ông,” An nói. “Chúng tôi vẫn đang học tập, rèn luyện để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.”

Người đàn ông giới thiệu mình là ông Phúc, giám đốc Công ty Phúc Thành, doanh nghiệp kinh doanh vật tư xây dựng. Đi cùng ông là chị Mai, nhân viên truyền thông của công ty.

Ông Phúc đưa danh thiếp cho An.

“Công ty chúng tôi cũng rất quan tâm đến các hoạt động vì cộng đồng. Sắp tới, chúng tôi muốn thực hiện một chương trình mang tên ‘Đồng hành cùng người lính Việt Nam vì hòa bình’.”

“Đó là việc đáng quý,” An đáp.

Ông Phúc nhìn chị Mai rồi nói tiếp:

“Tôi muốn mời đồng chí xuất hiện trong một video ngắn. Đồng chí không cần nói gì về công ty cả. Chỉ cần mặc quân phục, đứng trước phông nền của chương trình và chia sẻ vài câu về trách nhiệm, lòng nhân ái, tinh thần sẵn sàng vì hòa bình. Đổi lại, công ty sẽ đóng góp một khoản kinh phí cho quỹ hỗ trợ gia đình quân nhân có hoàn cảnh khó khăn.”

An hơi bất ngờ.

“Tôi cảm ơn thiện ý của ông, nhưng việc này tôi cần báo cáo đơn vị trước.”

Ông Phúc mỉm cười.

“Tất nhiên rồi. Nhưng đồng chí cứ yên tâm, đây là hoạt động ngoài giờ, hoàn toàn tự nguyện. Đồng chí không nhận tiền riêng, công ty chỉ tài trợ cho quỹ. Chúng tôi cũng sẽ ghi rõ đây là chương trình thiện nguyện, không ảnh hưởng gì đến nhiệm vụ của đồng chí.”

Chị Mai nói thêm:

“Video chỉ khoảng hai phút. Chúng tôi dự kiến đăng trên trang của công ty và một số kênh truyền thông. Hình ảnh của đồng chí sẽ tạo cảm hứng rất lớn, giúp nhiều người biết đến chương trình để cùng đóng góp.”

An nhận danh thiếp, đáp:

“Tôi sẽ báo cáo và trả lời sau.”

Tối đó, tại khu nhà ở của học viên, An ngồi xem bản đề xuất chương trình mà chị Mai đã gửi. Trung úy Bình, đồng đội cùng tham gia khóa huấn luyện, bước vào.

“Cậu đang xem gì mà chăm chú vậy?”

“Một doanh nghiệp muốn mời tớ tham gia quay video cho chương trình thiện nguyện,” An nói. “Họ nói nếu tớ xuất hiện thì họ sẽ tài trợ cho quỹ hỗ trợ gia đình quân nhân khó khăn.”

“Cậu đã hỏi đơn vị chưa?”

“Chưa. Tớ đang định hỏi anh Hùng. Tớ thấy cũng khó từ chối, vì tiền đó đâu phải cho tớ. Nếu có thêm kinh phí giúp được gia đình chiến sĩ khó khăn thì tốt.”

Bình ngồi xuống bên cạnh An.

“Tớ hiểu ý cậu. Nhưng doanh nghiệp đó có logo, có thương hiệu, có mục tiêu kinh doanh. Họ không mời một người bình thường, họ mời cậu vì cậu đang được chọn vào nguồn gìn giữ hòa bình.”

“Họ nói không bắt tớ quảng cáo sản phẩm,” An đáp. “Chỉ đứng trong video, nói về tinh thần trách nhiệm thôi.”

“Nhưng người xem sẽ thấy quân phục của cậu, thấy danh nghĩa gìn giữ hòa bình và thấy logo công ty. Họ có thể hiểu công ty ấy được đơn vị mình ủng hộ hoặc có liên hệ chính thức với lực lượng gìn giữ hòa bình.”

An im lặng. Những điều Bình nói khiến anh nhìn bản đề xuất bằng một cách khác.

“Tớ cũng băn khoăn chỗ đó,” An nói. “Mai tớ sẽ hỏi Đại úy Hùng.”

Sáng hôm sau, An đến phòng làm việc của Đại úy Hùng, cán bộ phụ trách huấn luyện. Anh đứng nghiêm trước bàn làm việc.

“Báo cáo đồng chí Đại úy, hôm qua trong hoạt động giao lưu, tôi được ông Phúc, giám đốc một doanh nghiệp, mời tham gia quay video cho chương trình thiện nguyện. Họ nói sẽ tài trợ cho quỹ hỗ trợ gia đình quân nhân khó khăn nếu tôi xuất hiện trong video.”

Đại úy Hùng hỏi:

“Họ muốn đồng chí xuất hiện với tư cách gì?”

“Họ muốn tôi mặc quân phục, chia sẻ vài câu về trách nhiệm và khát vọng gìn giữ hòa bình. Video sẽ có phông nền chương trình và logo doanh nghiệp.”

“Đồng chí đã đồng ý chưa?”

“Báo cáo, tôi chưa đồng ý. Tôi nghĩ khoản tài trợ có thể giúp được nhiều gia đình nên muốn xin ý kiến.”

Đại úy Hùng nhìn An, giọng bình tĩnh.

“Đồng chí nghĩ doanh nghiệp đó mời mình vì điều gì?”

“Vì họ muốn chương trình có ý nghĩa hơn, tạo được sự lan tỏa.”

“Đúng,” Đại úy Hùng nói. “Nhưng họ cũng muốn uy tín của đồng chí và hình ảnh lực lượng gìn giữ hòa bình tạo giá trị cho thương hiệu của họ. Nếu đồng chí đứng trước logo doanh nghiệp trong quân phục, người xem có thể hiểu doanh nghiệp đó được quân đội, đơn vị hoặc lực lượng gìn giữ hòa bình bảo trợ.”

“Nhưng tôi không nhận tiền riêng. Họ nói toàn bộ khoản tài trợ sẽ chuyển cho quỹ.”

“Không nhận tiền riêng không làm thay đổi bản chất của việc sử dụng danh nghĩa, hình ảnh của đồng chí để tạo lợi thế truyền thông cho doanh nghiệp,” Đại úy Hùng đáp. “Đồng chí đang là nguồn cán bộ được lựa chọn huấn luyện. Mỗi hình ảnh, mỗi phát ngôn của đồng chí đều không còn đơn thuần là việc cá nhân.”

An vẫn băn khoăn.

“Nếu mình từ chối thì có thể mất một nguồn hỗ trợ cho gia đình quân nhân khó khăn.”

“Mục đích tốt cần được thực hiện bằng cách đúng,” Đại úy Hùng nói. “Nếu doanh nghiệp thật sự muốn đóng góp, họ có thể gửi đề nghị chính thức đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Cơ quan sẽ xem xét việc tiếp nhận, công khai mục đích sử dụng và lựa chọn hình thức truyền thông phù hợp. Không thể để một cá nhân tự thỏa thuận dùng quân phục, huy hiệu hoặc danh nghĩa gìn giữ hòa bình đổi lấy một khoản tài trợ.”

An đáp:

“Báo cáo, tôi hiểu. Tôi sẽ không tự ý tham gia và sẽ báo cáo đầy đủ thông tin của doanh nghiệp.”

Trưa hôm đó, theo lịch hẹn, An cùng Đại úy Hùng đến văn phòng Công ty Phúc Thành. Trên màn hình lớn trong phòng họp là bản thiết kế phông nền cho chương trình. Dòng chữ “Phúc Thành – Đồng hành cùng người lính Việt Nam vì hòa bình” được đặt ở vị trí nổi bật. Bên cạnh là hình minh họa một quân nhân đứng trước biểu tượng gìn giữ hòa bình.

Chị Mai đang trao đổi với ông Phúc.

“Nếu có Trung úy An trong video, hiệu ứng sẽ rất tốt. Chỉ cần một đoạn ngắn, hình ảnh sẽ tạo cảm giác chương trình của mình có uy tín và gần gũi.”

Ông Phúc gật đầu.

“Bây giờ khách hàng không chỉ nhìn giá cả, họ còn nhìn doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội hay không. Mình gắn với hình ảnh gìn giữ hòa bình thì thương hiệu sẽ khác hẳn.”

Thấy An và Đại úy Hùng bước vào, ông Phúc niềm nở.

“Chào đồng chí An. Tôi đoán đồng chí đã suy nghĩ kỹ rồi. Chúng tôi đã chuẩn bị kịch bản rất gọn, chỉ cần đồng chí dành cho công ty ít thời gian.”

An nói rõ:

“Tôi đến để cảm ơn thiện ý của ông, nhưng tôi không thể tham gia quay video theo đề nghị đó.”

Ông Phúc tỏ vẻ ngạc nhiên.

“Vì sao? Tôi không hề yêu cầu đồng chí quảng cáo sản phẩm. Tôi chỉ muốn lan tỏa tinh thần tốt đẹp, còn tiền tài trợ là để giúp gia đình quân nhân khó khăn.”

Đại úy Hùng nói:

“Chúng tôi ghi nhận thiện chí của doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc sử dụng hình ảnh quân phục, tư cách của người đang chuẩn bị tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình trong hoạt động truyền thông của doanh nghiệp cần được thực hiện theo quy định, không thể thỏa thuận trực tiếp với cá nhân.”

“Nhưng tôi đâu có làm gì xấu,” ông Phúc nói. “Tôi muốn làm từ thiện, muốn đóng góp cho xã hội.”

“Làm từ thiện là đáng trân trọng,” Đại úy Hùng đáp. “Nhưng khi hình ảnh của quân nhân và danh nghĩa gìn giữ hòa bình được đặt cạnh logo, thông điệp thương hiệu của doanh nghiệp, hoạt động đó có thể khiến công chúng hiểu nhầm về sự bảo trợ hoặc quan hệ chính thức. Điều này ảnh hưởng đến uy tín của lực lượng và của Nhà nước.”

Chị Mai nhìn lại bản thiết kế, có phần lúng túng.

“Nếu công ty bỏ logo trong đoạn có đồng chí An, chỉ để nói về hoạt động thiện nguyện thì sao?”

“Vấn đề không chỉ là một chiếc logo,” Đại úy Hùng nói. “Việc tiếp nhận tài trợ, phối hợp truyền thông và sử dụng hình ảnh liên quan đến lực lượng đều cần có cơ quan có thẩm quyền xem xét, thống nhất. Trung úy An không thể tự quyết định thay đơn vị.”

Ông Phúc có vẻ không hài lòng.

“Tôi chỉ muốn hỗ trợ nhanh, làm thủ tục thì biết đến bao giờ. Nếu phải qua nhiều bước như vậy thì chương trình mất ý nghĩa.”

An bình tĩnh đáp:

“Thưa ông, nếu khoản hỗ trợ thật sự dành cho gia đình quân nhân khó khăn, tôi tin việc thực hiện đúng quy định sẽ làm cho khoản hỗ trợ minh bạch và có ý nghĩa hơn. Tôi không thể dùng tư cách của mình để đổi lấy sự thuận tiện cho doanh nghiệp, dù mục đích được nói là tốt.”

Ông Phúc im lặng. Đại úy Hùng đưa cho ông văn bản hướng dẫn.

“Doanh nghiệp có thể gửi đề xuất tài trợ qua cơ quan có thẩm quyền. Nếu nội dung phù hợp, việc tiếp nhận sẽ được thực hiện công khai, đúng đối tượng và không làm ảnh hưởng đến hình ảnh của lực lượng.”

Chiều cùng ngày, Thượng tá Sơn chủ trì cuộc họp với An, Đại úy Hùng và một số cán bộ. Sau khi nghe An báo cáo, ông nói:

“Đồng chí An đã báo cáo trước khi tham gia, đó là việc cần làm. Trong môi trường thông tin hiện nay, chỉ một bức ảnh, một đoạn video hoặc một dòng giới thiệu không đúng cũng có thể tạo ra cách hiểu sai về mối quan hệ giữa lực lượng vũ trang và doanh nghiệp.”

An báo cáo:

“Ban đầu tôi nghĩ nếu không nhận tiền riêng, lại giúp được quỹ hỗ trợ thì có thể tham gia. Sau khi được phân tích, tôi hiểu rằng hình ảnh của mình không còn là chuyện cá nhân.”

“Đúng,” Thượng tá Sơn nói. “Khi được lựa chọn tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình, đồng chí mang theo hình ảnh Việt Nam, hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam. Danh nghĩa ấy không thể dùng để quảng bá, tạo uy tín hoặc phục vụ lợi ích của bất kỳ tổ chức, cá nhân nào.”

Đại úy Hùng đề xuất:

“Chúng tôi đề nghị đơn vị tổ chức sinh hoạt chuyên đề để cán bộ, chiến sĩ nắm rõ nguyên tắc này, nhất là trong việc sử dụng mạng xã hội, tham gia sự kiện bên ngoài và tiếp nhận lời mời hợp tác.”

“Thống nhất,” Thượng tá Sơn nói. “Cũng cần nói rõ: không phải cứ có yếu tố thiện nguyện là mọi hình thức phối hợp đều được phép. Việc đúng phải đúng từ mục đích, thẩm quyền đến cách thức thực hiện.”

Vài ngày sau, tại hội trường đơn vị, cán bộ, chiến sĩ tham dự buổi sinh hoạt chuyên đề với chủ đề: “Giữ gìn hình ảnh lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam.”

Đại úy Hùng nói:

“Khi tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, mỗi cán bộ, chiến sĩ không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn đại diện cho uy tín quốc gia. Vì vậy, không được tự ý dùng quân phục, huy hiệu, tư cách công tác hoặc danh nghĩa liên quan đến gìn giữ hòa bình để nhận quảng cáo, đánh bóng tên tuổi, tạo lợi ích cho cá nhân hoặc tổ chức.”

Trung úy Bình đứng lên hỏi:

“Thưa đồng chí Đại úy, nếu một doanh nghiệp muốn tài trợ thật sự cho hoạt động hỗ trợ gia đình quân nhân thì chúng ta nên xử lý thế nào?”

“Cần hướng dẫn doanh nghiệp liên hệ với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền,” Đại úy Hùng đáp. “Việc tiếp nhận phải minh bạch, đúng quy định và không gắn với yêu cầu cá nhân phải xuất hiện, phát ngôn hoặc dùng hình ảnh của lực lượng để quảng bá thương hiệu.”

An nói với các đồng đội:

“Tôi đã từng nghĩ rằng từ chối một lời mời tài trợ là bỏ lỡ cơ hội làm việc tốt. Nhưng tôi hiểu rằng nếu vì muốn giúp nhanh mà để danh nghĩa gìn giữ hòa bình bị sử dụng không đúng, thì về lâu dài có thể làm tổn hại chính giá trị mà chúng ta muốn bảo vệ.”

Một thời gian sau, tại hoạt động trao hỗ trợ do cơ quan có thẩm quyền tổ chức, Công ty Phúc Thành có mặt với tư cách doanh nghiệp tài trợ. Khoản hỗ trợ được công bố rõ ràng, trao đúng đối tượng và không gắn với hình ảnh cá nhân của An, quân phục hay danh nghĩa gìn giữ hòa bình để quảng bá thương hiệu.

Ông Phúc gặp An và Đại úy Hùng.

“Sau khi được hướng dẫn, công ty đã gửi đề xuất theo đúng quy trình,” ông nói. “Ban đầu tôi nghĩ thủ tục làm mọi việc chậm đi, nhưng bây giờ tôi thấy rõ khoản hỗ trợ được công khai, đến đúng đối tượng và không khiến ai hiểu lầm doanh nghiệp đang dựa vào hình ảnh của lực lượng để quảng bá.”

An đáp:

“Cảm ơn ông đã hợp tác. Khi việc tốt được thực hiện đúng cách, giá trị của nó sẽ bền vững hơn.”

Ông Phúc gật đầu.

“Tôi cũng rút ra bài học. Một chiếc huy hiệu hay một bộ quân phục không phải công cụ để doanh nghiệp tạo lợi thế. Đó là biểu tượng của trách nhiệm và uy tín quốc gia.”