Không dùng trang phục, phù hiệu hoặc danh nghĩa của Cảnh sát cơ động để hù dọa, giải quyết mâu thuẫn cá nhân hay tạo lợi thế cho mình. Khi phát hiện dấu hiệu giả danh lực lượng chức năng, người dân cần bình tĩnh xác minh và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền. Tôn trọng đúng hình ảnh, thẩm quyền của lực lượng chức năng là góp phần giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.

Cuối buổi chiều, tại cửa hàng của Quang, những chiếc mũ bảo hộ, áo phản quang, găng tay lao động và một số trang phục biểu diễn được treo gọn trên giá. Quang đang kiểm hàng thì Tuấn bước vào. Áo Tuấn còn lấm bụi, gương mặt đầy bực bội.

“Mới giờ này mà mặt mày đã như có chuyện gì vậy?” Quang hỏi. “Lại cãi nhau ở đâu nữa?”

“Em không cãi nhau,” Tuấn đáp. “Mấy người ở quán nước đầu ngõ mới là đám thích gây chuyện. Hôm qua họ chặn xe em, nói mấy câu khó nghe. Hôm nay em đi qua, họ còn cười cợt, như thể em không dám làm gì.”

Quang đặt cuốn sổ xuống.

“Họ làm gì cụ thể? Có đánh nhau, phá xe hay đe dọa gì không?”

“Chưa đến mức đó, nhưng cứ tụ tập, nói chuyện ầm ĩ, nhìn ai cũng kiểu thách thức. Để lâu rồi cả khu này chẳng ai dám đi qua.”

“Nếu có dấu hiệu gây rối, em báo công an phường,” Quang nói. “Mình không phải người có trách nhiệm xử lý chuyện đó.”

Tuấn bực bội.

“Báo thì đến bao giờ mới giải quyết? Em chỉ muốn cho họ biết không phải ai cũng để họ bắt nạt.”

Trong lúc nói, Tuấn đi quanh cửa hàng và nhìn thấy một bộ trang phục treo phía trong. Bộ đồ có kiểu dáng gần giống trang phục của lực lượng Cảnh sát cơ động.

“Bộ này là bộ gì vậy anh?”

“Đồ diễn của đoàn văn nghệ nào đó gửi nhờ bán,” Quang đáp. “Kiểu dáng gần giống trang phục của Cảnh sát cơ động, nhưng không phải đồ cấp phát. Anh đang tính trả lại cho người ta vì để đây cũng không tiện.”

Tuấn cầm chiếc áo lên, quan sát kỹ.

“Nhìn thế này, tối mặc vào đứng trước quán nước, nói đang kiểm tra địa bàn, chắc mấy người kia tự động giải tán.”

Quang lập tức ngăn lại.

“Em nói linh tinh gì vậy? Đừng có động vào. Mặc đồ giống lực lượng chức năng đi hù dọa người khác là không được.”

“Em chỉ mặc vài phút, có lấy tiền ai đâu,” Tuấn nói. “Em cũng không đánh ai. Em chỉ muốn họ sợ để đừng gây sự nữa.”

“Không phải cứ không lấy tiền, không đánh người là muốn làm gì cũng được,” Quang đáp. “Người ta nhìn thấy bộ đồ đó sẽ tưởng em là người đang thi hành nhiệm vụ.”

Tuấn vẫn không chịu nghe.

“Anh cứ lo xa. Mấy người kia chỉ cần thấy có người kiểm tra là co lại ngay. Em làm vậy cũng là giúp khu phố yên ổn hơn.”

Đúng lúc đó, Long bước vào cửa hàng.

“Anh Tuấn, tối nay làm luôn không? Em chở anh đến quán nước. Anh mặc bộ này vào, em đứng ngoài nhìn, bảo đảm mấy người kia không dám ho he.”

Quang nghiêm giọng:

“Long, cậu đừng có xúi nó. Đây không phải trò đùa.”

“Anh Quang yên tâm,” Long nói. “Bọn em chỉ làm cho họ sợ thôi. Chẳng ai bị thiệt gì cả.”

Tuấn nhìn anh trai.

“Anh cho em mượn một lát. Xong em mang trả ngay.”

Quang nhìn Tuấn, giọng đã bớt cứng rắn.

“Anh không đồng ý việc này. Nhưng nếu em đã nhất định làm thì chỉ được mặc áo, không được mang theo thứ gì khác, không được đụng chạm ai, xong phải mang về ngay.”

Tuấn cười, lấy bộ trang phục.

“Anh yên tâm. Em biết giới hạn.”

Quang nhìn theo, trong lòng bất an. Anh biết em trai đang nóng giận, nhưng lại tự trấn an rằng Tuấn chỉ muốn dọa vài người quen, chắc sẽ không có chuyện gì nghiêm trọng.

Tối đó, quán nước đầu ngõ vẫn có vài bộ bàn ghế nhựa như mọi ngày. Nam cùng ba thanh niên khác đang ngồi uống nước, nói chuyện. Hải, chủ quán, đứng phía trong pha trà.

“Tối nay mát, ngồi thêm chút rồi về,” Nam nói. “Đừng nói to quá, hôm qua bác Hải nhắc rồi.”

Một thanh niên đáp:

“Có ai nói gì đâu. Mấy người đi qua cứ nhìn mình như mình làm chuyện gì ghê gớm lắm.”

Hải nghe vậy, quay lại nhắc:

“Các cậu ngồi thì ngồi cho đàng hoàng. Quán tôi bán nước, không phải chỗ để ai đến gây chuyện. Khu này có nhiều nhà có trẻ nhỏ, nói năng vừa phải thôi.”

Đúng lúc đó, tiếng xe máy dừng trước quán. Long chở Tuấn đến. Tuấn mặc bộ trang phục có kiểu dáng gần giống Cảnh sát cơ động, đội mũ bảo hộ và đeo khẩu trang. Anh bước xuống xe, cố làm ra vẻ nghiêm nghị.

Một số người dân đi qua thấy vậy thì chậm lại.

“Có lực lượng về kiểm tra gì à?” một người hỏi.

“Không biết, chắc khu này có chuyện,” người khác nói.

Tuấn bước vào quán, nói lớn:

“Tất cả ngồi yên. Khu vực này đang có đợt kiểm tra về an ninh, trật tự. Những người đang ngồi ở đây xuất trình giấy tờ tùy thân.”

Nam ngẩng lên.

“Anh thuộc đơn vị nào? Kiểm tra gì mà không thấy ai đi cùng?”

“Cậu không cần hỏi,” Tuấn nói. “Cứ đưa giấy tờ ra trước.”

Một thanh niên khác hỏi:

“Nếu là kiểm tra thật thì anh cho xem giấy công tác đi.”

Tuấn lúng túng trong chốc lát rồi gằn giọng:

“Các cậu có dấu hiệu tụ tập gây mất trật tự. Không chấp hành thì tôi mời về làm việc.”

Một số người dân bắt đầu hoang mang. Một phụ nữ đứng gần đó kéo con trai đi nhanh.

“Thôi về đi, ở đây có kiểm tra thật rồi.”

Hải quan sát kỹ Tuấn. Anh nhận ra người này nói năng không rõ ràng, không xuất trình được giấy tờ, tác phong cũng không giống cán bộ đang làm nhiệm vụ.

“Anh ơi,” Hải nói, “nếu anh làm nhiệm vụ thì cho tôi biết tên đơn vị, hoặc liên hệ với công an phường để tôi phối hợp. Quán tôi không có chuyện gì nghiêm trọng mà.”

“Anh không cần hỏi nhiều,” Tuấn đáp. “Tôi đang xử lý việc của tôi.”

Hải không tranh cãi. Anh lặng lẽ lấy điện thoại gọi cho Công an phường.

“A lô, tôi là Hải, chủ quán nước ở đầu ngõ số 6. Có một người mặc trang phục giống Cảnh sát cơ động đến yêu cầu khách xuất trình giấy tờ, nhưng tôi thấy có dấu hiệu không bình thường. Nhờ các anh kiểm tra giúp.”

Long đứng ngoài thấy Hải gọi điện thì bắt đầu lo lắng.

“Anh Tuấn, hay mình về đi. Em thấy không ổn rồi.”

“Cậu im đi,” Tuấn nói. “Mới có vài câu đã sợ.”

Nam bình tĩnh nói:

“Anh muốn kiểm tra thì chúng tôi chấp hành, nhưng anh phải chứng minh anh đang làm nhiệm vụ. Không thể ai mặc bộ đồ giống lực lượng chức năng cũng có quyền yêu cầu người khác đưa giấy tờ.”

Tuấn chưa kịp trả lời thì tiếng xe của Công an phường đã đến gần.

Hai cán bộ Công an phường bước vào quán. Mọi người giãn ra. Một cán bộ nhìn Tuấn.

“Anh cho tôi xem giấy tờ công tác và cho biết anh thuộc đơn vị nào.”

Tuấn đáp lúng túng:

“Tôi… tôi đang hỗ trợ kiểm tra địa bàn.”

“Hỗ trợ theo kế hoạch nào? Ai phân công? Anh tên gì, thuộc đơn vị nào?”

Tuấn nhìn Long. Long cúi mặt.

“Anh vui lòng tháo khẩu trang, xuất trình giấy tờ tùy thân.”

Tuấn tháo khẩu trang. Hải nhận ra ngay.

“À, Tuấn ở cuối ngõ đây mà. Tôi biết cậu này.”

Một số người xôn xao. Nam nhìn Tuấn, giọng bức xúc.

“Hóa ra cậu mặc đồ để dọa chúng tôi à? Cậu lấy quyền gì mà bắt mọi người xuất trình giấy tờ?”

Tuấn vội giải thích:

“Tôi chỉ muốn các cậu bớt tụ tập, đừng gây sự với người khác. Tôi không có ý làm gì xấu.”

Cán bộ Công an phường nói rõ:

“Dù mục đích của anh là gì, việc mặc trang phục có kiểu dáng gần giống trang phục Cảnh sát cơ động, tự xưng đang kiểm tra địa bàn và yêu cầu người khác xuất trình giấy tờ là hành vi rất nghiêm trọng. Người dân có thể tin anh là lực lượng chức năng thật và làm theo yêu cầu của anh.”

“Tôi không lấy tiền, cũng không bắt ai đi đâu cả,” Tuấn nói.

“Hành vi giả danh không chỉ nguy hiểm khi có người bị mất tài sản,” cán bộ đáp. “Chỉ cần anh dùng hình ảnh của lực lượng chức năng để tạo sự sợ hãi hoặc buộc người khác làm theo, anh đã làm ảnh hưởng đến trật tự và uy tín của lực lượng đang thực hiện nhiệm vụ.”

Cán bộ yêu cầu Tuấn giao nộp bộ trang phục. Long cũng được mời về trụ sở để làm rõ sự việc.

Sau đó, cán bộ Công an phường cùng Tuấn và Long đến cửa hàng của Quang. Quang đang dọn hàng thì thấy em trai trở về với vẻ mặt căng thẳng.

“Có chuyện gì vậy? Tuấn, em đã làm gì?”

Cán bộ Công an phường hỏi:

“Anh Quang, bộ trang phục Tuấn sử dụng được lấy từ cửa hàng của anh phải không?”

Quang nhìn bộ đồ đặt trên bàn, sắc mặt thay đổi.

“Dạ đúng. Nhưng tôi đã bảo nó không được làm bậy. Nó nói chỉ mượn một lát, tôi nghĩ nó chỉ đi hù dọa mấy người quen.”

“Anh biết em mình có ý định dùng bộ trang phục để giả danh lực lượng chức năng mà vẫn để mang đi?”

Quang cúi đầu.

“Tôi có ngăn, nhưng sau đó tôi nghĩ nó không làm gì quá đáng.”

“Chính suy nghĩ ‘chỉ hù dọa một chút’ là điều rất nguy hiểm,” cán bộ nói. “Khi anh để người khác sử dụng trang phục có thể khiến người dân nhầm là của lực lượng Cảnh sát cơ động, anh đã tạo điều kiện cho hành vi vi phạm xảy ra.”

Tuấn nói với anh trai:

“Em xin lỗi anh. Em tưởng làm vậy là giải quyết được chuyện với mấy người ở quán nước.”

Quang thở dài.

“Anh cũng có lỗi. Lẽ ra anh phải giữ bộ đồ đó cẩn thận, không cho em mang đi, thậm chí phải báo ngay khi biết em có ý định giả danh. Anh chỉ nghĩ đến chuyện em nóng giận, không nghĩ đến hậu quả.”

Cán bộ Công an phường nói:

“Mâu thuẫn ở khu dân cư phải được giải quyết bằng cách báo cho tổ dân phố, Công an phường hoặc cơ quan có thẩm quyền. Không ai được tự tạo ra quyền lực cho mình bằng cách mặc trang phục, dùng danh nghĩa của lực lượng chức năng.”

Tại trụ sở Công an phường, Tuấn, Quang, Long, Hải và Nam cùng ngồi làm việc. Cán bộ Công an phường trước hết ghi nhận cách xử lý của Hải.

“Chúng tôi ghi nhận việc anh Hải đã bình tĩnh xác minh và báo tin cho cơ quan công an thay vì tự ý xô xát. Đây là cách xử lý đúng khi gặp người tự xưng là lực lượng chức năng nhưng có biểu hiện bất thường.”

Hải nói:

“Tôi chỉ thấy lạ vì nếu có kiểm tra thật thì thường sẽ có kế hoạch, có cán bộ địa phương phối hợp. Người này lại đến một mình, nói năng không rõ ràng nên tôi gọi để hỏi.”

“Đúng,” cán bộ nói. “Người dân có quyền yêu cầu xác minh phù hợp, không cần đối đầu, không cần gây căng thẳng. Nếu nghi ngờ, hãy liên hệ Công an phường hoặc cơ quan gần nhất.”

Cán bộ quay sang Tuấn.

“Anh Tuấn, anh nói nhóm thanh niên ở quán nước thường gây ồn ào. Nếu có vi phạm, chúng tôi sẽ kiểm tra, nhắc nhở hoặc xử lý theo quy định. Nhưng việc anh giả danh lực lượng chức năng không giúp giải quyết vấn đề, mà còn làm tình hình phức tạp hơn.”

Tuấn cúi đầu.

“Tôi hiểu rồi. Tôi cứ nghĩ không đánh nhau, không lấy tiền thì không nghiêm trọng. Đến lúc mọi người hoang mang, tôi mới biết mình đã làm sai.”

Nam nói:

“Bọn tôi có thể ngồi nói chuyện to, nhưng không có quyền gì để cậu đến giả làm cán bộ rồi dọa cả quán. Nếu cậu thấy bọn tôi gây mất trật tự thì cứ báo, chứ đừng làm như vậy.”

“Tôi xin lỗi cậu và mọi người,” Tuấn đáp. “Tôi nóng nảy, muốn hơn thua nên mới nghĩ ra cách đó.”

Long cũng nói:

“Tôi xin lỗi. Tôi biết việc đó không đúng mà vẫn đi theo, còn hùa vào.”

Cán bộ Công an phường kết luận:

“Mỗi người phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Cơ quan chức năng sẽ xử lý vụ việc theo quy định. Điều quan trọng là từ đây các anh phải hiểu: trang phục, phù hiệu, giấy tờ và danh nghĩa của lực lượng Cảnh sát cơ động không phải thứ để bất cứ ai dùng nhằm tạo áp lực hay giải quyết việc riêng.”

Vài ngày sau, tại nhà văn hóa khu phố, đại diện Công an phường tổ chức buổi tuyên truyền về việc nhận biết và xử lý khi gặp hành vi giả danh lực lượng chức năng. Tuấn và Quang cũng có mặt.

Cán bộ Công an phường nói:

“Người dân cần lưu ý: không tự ý mua bán, làm giả, sử dụng trang phục, phù hiệu, giấy tờ hoặc các dấu hiệu nhận biết của lực lượng chức năng. Khi gặp người tự xưng là cán bộ, chiến sĩ nhưng có dấu hiệu bất thường, cần bình tĩnh, không chống đối, không tự ý quay phim kích động hoặc đối đầu. Hãy ghi nhận thông tin cần thiết và thông báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất để xác minh.”

Tuấn bước lên, giọng chân thành.

“Tôi từng nghĩ mặc bộ đồ giống Cảnh sát cơ động để hù dọa người khác chỉ là chuyện nhỏ. Nhưng khi mọi người tin đó là kiểm tra thật, khi chủ quán hoang mang, khi các anh công an phải đến giải quyết, tôi mới hiểu mình không chỉ làm sai với những người ở quán nước mà còn làm ảnh hưởng đến hình ảnh của lực lượng chức năng.”

Quang nói tiếp:

“Tôi cũng rút ra bài học. Biết người khác có ý định dùng trang phục để giả danh mà vẫn cho mượn, vẫn nghĩ ‘chỉ dọa một chút’ thì cũng là thiếu trách nhiệm. Từ nay, tôi sẽ không giữ, không mua bán và không để bất kỳ ai sử dụng những trang phục có thể gây nhầm lẫn với lực lượng vũ trang.”

Nam đứng trong đám đông, gật đầu.

“Còn chúng tôi cũng sẽ chấp hành quy định ở khu dân cư, không tụ tập gây ồn ào, không để mâu thuẫn nhỏ thành chuyện lớn.”