Bạo hành trẻ mầm non: Khi nơi gửi gắm niềm tin trở thành nỗi ám ảnh

Mỗi ngày, nhiều phụ huynh đưa con đến trường với mong muốn trẻ được chăm sóc, yêu thương và an toàn trong thời gian cha mẹ làm việc. Với trẻ mầm non, giáo viên, bảo mẫu không chỉ hướng dẫn những kỹ năng đầu đời mà còn trực tiếp chăm sóc trẻ trong giai đoạn quan trọng của quá trình phát triển. Vì vậy, họ thường được ví như những “người mẹ thứ hai”.

Thế nhưng, khi người được trao trách nhiệm chăm sóc lại trở thành nguồn gây sợ hãi, tổn thương đối với trẻ không chỉ dừng ở những vết thương trên cơ thể mà còn có thể kéo dài trong tâm lý, ảnh hưởng đến niềm tin của trẻ vào người lớn và môi trường giáo dục.

Mới đây, vụ việc xảy ra tại Trường Mầm non tư thục Lá Xanh, phường Thuận Giao, TP. Hồ Chí Minh tiếp tục khiến dư luận phẫn nộ. Theo thông tin từ Công an TP. Hồ Chí Minh, các đoạn clip lan truyền trên mạng xã hội ghi lại cảnh một bảo mẫu có hành vi tác động mạnh vào trẻ, trong đó đánh vào đầu, tay, ép ăn khi trẻ đang khóc, dùng dây thun kéo căng rồi bắn vào lòng bàn chân và nhấc bổng trẻ bằng một tay.

Hai cháu bé xuất hiện trong clip đều sinh năm 2024. Hình ảnh những đứa trẻ còn rất nhỏ khóc thét, co người né tránh trước hành động của người lớn khiến nhiều người xót xa.

Công an phường Thuận Giao sau đó xác minh vụ việc xảy ra tại Trường Mầm non tư thục Lá Xanh, đồng thời xác định người phụ nữ trong clip là bà Triệu Thị Tâm, sinh năm 1971, bảo mẫu tại cơ sở.

Tại cơ quan công an, bà Tâm thừa nhận hành vi tác động vào hai cháu bé như nội dung clip phản ánh. Cơ sở mầm non tạm dừng hoạt động để phục vụ quá trình xác minh, điều tra và bảo đảm quyền lợi của trẻ.

Đáng chú ý, các đoạn clip được một bảo mẫu khác bí mật ghi lại trước khi nghỉ việc. Chi tiết này đặt ra nghi vấn về khả năng hành vi bạo hành không chỉ xảy ra trong một thời điểm đơn lẻ mà có thể đã diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định.

Ngày 8/8, Công an TP. Hồ Chí Minh cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra lệnh bắt người trong trường hợp khẩn cấp đối với bà Triệu Thị Tâm để tiếp tục điều tra, làm rõ và xử lý theo quy định pháp luật.

Liên quan đến vụ việc, ngày 8/8, UBND TP. Hồ Chí Minh yêu cầu khẩn trương rà soát, xử lý nghiêm vụ việc có dấu hiệu bạo hành trẻ em tại Trường Mầm non tư thục Lá Xanh. Địa phương được yêu cầu đình chỉ hoạt động cơ sở, kiểm tra toàn diện và hỗ trợ chuyển trẻ sang các trường khác.

Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp xử lý, tăng cường giáo dục đạo đức, quy tắc ứng xử cho giáo viên mầm non. Sở Y tế phối hợp gia đình đánh giá sức khỏe, tâm lý trẻ để hỗ trợ kịp thời. Công an TP chỉ đạo Công an phường Thuận Giao khẩn trương xác minh, xử lý vụ việc theo quy định pháp luật.

Vụ việc tại Lá Xanh một lần nữa đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của người trực tiếp chăm sóc trẻ, trách nhiệm quản lý của cơ sở giáo dục cũng như hiệu quả giám sát tại các nhóm trẻ, trường mầm non ngoài công lập.

Những “vết sẹo” không nhìn thấy và khoảng trống giám sát

Lá Xanh không phải trường hợp cá biệt. Trong nhiều năm qua, TP. Hồ Chí Minh từng ghi nhận nhiều vụ bạo hành trẻ tại các cơ sở mầm non, nhóm trẻ tư thục và cơ sở chăm sóc trẻ, gây chấn động dư luận.

Năm 2017, vụ việc tại cơ sở Mầm Xanh, quận 12, trở thành một trong những vụ bạo hành trẻ gây phẫn nộ nhất. Hình ảnh được ghi nhận cho thấy trẻ bị các bảo mẫu đánh đập trong lúc ăn, ngủ và sinh hoạt. Vụ án đặt ra nhiều vấn đề về tuyển dụng, đào tạo người chăm sóc trẻ cũng như công tác quản lý, kiểm tra các nhóm trẻ ngoài công lập.

Năm 2018, tại cơ sở mầm non Ánh Sao Vàng ở Bình Chánh, một bé gái 5 tuổi bị bảo mẫu tát nhiều lần sau khi nôn ói trong lúc uống sữa. Gia đình phát hiện mặt bé sưng tím và cháu được xác định bị nứt xương hàm. Bảo mẫu Trần Thị Hồng Phúc sau đó bị tạm giữ để điều tra.

Đến năm 2023, vụ việc tại Trường Mầm non Măng Non, quận Phú Nhuận, tiếp tục khiến phụ huynh lo lắng khi một giáo viên bị tố đánh trẻ. Cơ quan chức năng sau đó xác định còn có một người khác có hành vi đánh một trẻ khác. Những đoạn clip liên quan tiếp tục được lan truyền trong các năm sau đó, cho thấy một vụ bạo hành có thể để lại dư âm lâu dài trong xã hội.

Tháng 4/2024, vụ việc tại lớp mẫu giáo Tí Bo ở TP Thủ Đức tiếp tục gây phẫn nộ khi clip ghi lại cảnh trẻ bị túm tóc, xô đẩy, bị người lớn ngồi lên người và ép ăn. Chính quyền địa phương sau đó đình chỉ hoạt động của cơ sở.

Ngoài trường, lớp mầm non, vụ Mái ấm Hoa Hồng năm 2024 cũng cho thấy mức độ nghiêm trọng của bạo hành trong môi trường chăm sóc trẻ. Dù không phải cơ sở giáo dục mầm non, vụ việc vẫn thu hút sự quan tâm đặc biệt bởi những trẻ được giao cho người lớn chăm sóc lại bị hành hạ.

Điểm chung đáng lo ngại trong nhiều vụ việc là nạn nhân còn quá nhỏ để có thể kể lại đầy đủ những gì đã xảy ra. Một số trẻ chưa phát triển hoàn thiện khả năng ngôn ngữ, trong khi hành vi bạo hành thường diễn ra vào thời điểm phụ huynh không thể trực tiếp quan sát.

Khoảng cách giữa gia đình và nơi chăm sóc trẻ vì thế có thể trở thành “khoảng trống” để hành vi sai trái bị che giấu. Khi không có cơ chế giám sát hiệu quả và không có người lên tiếng, trẻ có nguy cơ tiếp tục chịu đựng mà không biết cách cầu cứu.

Đối với trẻ mầm non, hậu quả của bạo hành không chỉ nằm ở những vết bầm hay thương tích có thể nhìn thấy. Đây là giai đoạn cảm xúc, nhận thức và khả năng hình thành các mối quan hệ xã hội phát triển mạnh. Trẻ bắt đầu xây dựng cảm giác an toàn, niềm tin vào người lớn và cách nhìn nhận thế giới xung quanh.

Khi người chăm sóc trở thành nguồn gây đau đớn và sợ hãi, cảm giác an toàn của trẻ có thể bị phá vỡ. Trẻ có thể sợ đến trường, quấy khóc kéo dài, mất ngủ, giật mình, thu mình hoặc thay đổi tính cách. Một số trường hợp có thể trở nên hung hăng vì dần hình thành nhận thức rằng bạo lực là cách giải quyết vấn đề.

Những tổn thương này có thể kéo dài lâu hơn nhiều so với thời gian một vết thương thể chất lành lại. Những “vết sẹo tâm lý” không dễ nhận biết ngay có thể ảnh hưởng đến sự tự tin, khả năng giao tiếp và niềm tin của trẻ đối với người khác.

Cha mẹ cũng phải đối diện với cú sốc lớn khi phát hiện con bị bạo hành tại nơi từng được tin tưởng. Sự day dứt, tức giận và mất niềm tin vào cơ sở giáo dục có thể trở thành hệ lụy lâu dài. Một môi trường vốn được xem là nơi an toàn sau gia đình lại trở thành nguồn nguy hiểm sẽ ảnh hưởng không chỉ đến một gia đình mà còn đến niềm tin của xã hội đối với giáo dục mầm non.

Chăm sóc trẻ nhỏ là công việc có áp lực cao, đòi hỏi sự kiên nhẫn, chuyên môn, kỹ năng sư phạm và khả năng kiểm soát cảm xúc. Tuy nhiên, áp lực nghề nghiệp không thể là lý do biện minh cho bạo lực. Khi cảm thấy mất kiểm soát, người chăm sóc cần tìm kiếm sự hỗ trợ hoặc bàn giao công việc, tuyệt đối không trút sự tức giận lên những đứa trẻ không có khả năng tự vệ.

Vụ Lá Xanh cũng cho thấy vai trò quan trọng của người chứng kiến. Việc một nhân viên bí mật ghi lại hình ảnh đã góp phần giúp vụ việc được phát hiện. Nếu người chứng kiến lựa chọn im lặng, hành vi bạo hành có thể tiếp tục diễn ra và thêm nhiều trẻ trở thành nạn nhân.

Bảo vệ trẻ em vì vậy không chỉ là trách nhiệm của cha mẹ hay cơ quan công an. Giáo viên, bảo mẫu, nhân viên, người quản lý và người dân khi phát hiện dấu hiệu bạo hành đều cần lên tiếng, thông báo cho cơ quan có thẩm quyền để ngăn chặn nguy cơ tiếp diễn.

Không để bạo lực trở thành “chuyện nội bộ” của trường mầm non

Về pháp lý, trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, sức khỏe, thân thể, danh dự và nhân phẩm. Các hành vi đánh đập, hành hạ, ngược đãi, làm nhục hoặc xâm phạm thân thể trẻ đều bị pháp luật nghiêm cấm.

Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, người có hành vi bạo hành trẻ có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu hành vi có tính chất đối xử tàn ác, thường xuyên hành hạ trẻ là người lệ thuộc vào mình, cơ quan tố tụng có thể xem xét dấu hiệu của tội hành hạ người khác theo Điều 140 Bộ luật Hình sự.

Trường hợp đánh đập gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe cho trẻ, người thực hiện có thể bị xem xét về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134 Bộ luật Hình sự. Việc xác định tội danh và mức hình phạt phải căn cứ kết quả điều tra, mức độ thương tích, tính chất hành vi, độ tuổi của nạn nhân và các chứng cứ liên quan.

Nếu hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt hành chính. Giáo viên, bảo mẫu cũng có thể phải chịu các hình thức xử lý về nghề nghiệp, lao động tùy từng trường hợp.

Trách nhiệm không nhất thiết chỉ dừng ở người trực tiếp đánh trẻ. Cơ sở giáo dục, người quản lý và cá nhân liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm trong phạm vi nghĩa vụ quản lý, giám sát nếu buông lỏng quản lý, không bảo đảm điều kiện chăm sóc trẻ hoặc biết hành vi bạo hành nhưng không ngăn chặn. Nếu hành vi gây thiệt hại về sức khỏe, tinh thần hoặc tài sản, người gây thiệt hại còn có thể phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường theo quy định pháp luật dân sự.

Tuy nhiên, xử lý sau khi vụ việc xảy ra chỉ là một phần của bài toán. Quan trọng hơn là phải ngăn chặn bạo lực trước khi trẻ trở thành nạn nhân.

Trước hết, việc tuyển dụng giáo viên, bảo mẫu cần được kiểm soát chặt chẽ. Người trực tiếp chăm sóc trẻ phải đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp. Các cơ sở mầm non cần thường xuyên tập huấn về tâm lý trẻ em, kỹ năng xử lý tình huống, kiểm soát cảm xúc và phương pháp chăm sóc không sử dụng bạo lực.

Khi trẻ khóc, không chịu ăn, không chịu ngủ hoặc có hành vi khó kiểm soát, giáo viên phải sử dụng phương pháp giáo dục phù hợp thay vì đánh, đe dọa hoặc ép buộc.

Camera giám sát cũng là một công cụ hỗ trợ phòng ngừa quan trọng, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi hoạt động liên tục và có cơ chế kiểm tra thực chất. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, đặc biệt là kiểm tra đột xuất tại các cơ sở ngoài công lập, nhóm trẻ và lớp mẫu giáo độc lập. Những cơ sở không đủ điều kiện hoạt động hoặc để xảy ra vi phạm nghiêm trọng cần được xử lý kịp thời.

Về phía phụ huynh, việc lựa chọn trường cho con không nên chỉ dựa vào học phí, khoảng cách địa lý hay cơ sở vật chất. Cha mẹ cần tìm hiểu tình trạng pháp lý của cơ sở, đội ngũ giáo viên, điều kiện chăm sóc, hệ thống camera và cơ chế tiếp nhận phản ánh.

Quan trọng hơn, phụ huynh cần dành thời gian trò chuyện với con mỗi ngày. Những biểu hiện như trẻ đột nhiên sợ đến trường, khóc kéo dài, giật mình, thu mình, xuất hiện vết bầm không rõ nguyên nhân hoặc hoảng sợ khi nhắc đến một giáo viên cần được quan tâm.

Công an TP. Hồ Chí Minh cũng khuyến cáo người dân lựa chọn các cơ sở giáo dục mầm non, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập được cấp phép; thường xuyên quan tâm, trò chuyện với trẻ để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường về tâm lý và sức khỏe. Khi phát hiện hành vi bạo hành trẻ em hoặc có thông tin liên quan, cần nhanh chóng thông báo cho công an, chính quyền địa phương hoặc cơ quan chức năng để được tiếp nhận, xác minh và xử lý.

Bạo hành trẻ em không thể được xem là “chuyện nội bộ” của một trường học. Một cái tát, cú đánh, lời đe dọa hay hành động ép buộc có thể để lại hậu quả vượt xa thời điểm hành vi xảy ra.

Xử lý nghiêm người vi phạm là cần thiết để bảo đảm tính răn đe. Nhưng về lâu dài, điều quan trọng hơn là xây dựng một hệ thống phòng ngừa đủ mạnh, trong đó gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và cộng đồng cùng tham gia bảo vệ trẻ.

Một xã hội văn minh không chỉ được đánh giá bằng tốc độ phát triển kinh tế hay những công trình hiện đại mà còn bằng cách xã hội bảo vệ những người yếu thế nhất. Trẻ em, đặc biệt là trẻ mầm non, chưa có khả năng tự bảo vệ mình. Vì vậy, trách nhiệm phải được đặt lên vai người lớn.

Mỗi đứa trẻ đến trường đều có quyền được học tập, vui chơi và lớn lên trong sự yêu thương, tôn trọng. Người làm nghề chăm sóc trẻ cần hiểu rằng mình không chỉ đang trông giữ một đứa trẻ trong vài giờ mỗi ngày mà còn góp phần hình thành cảm xúc, niềm tin và nhân cách của một con người.

Để không còn những đoạn clip khiến xã hội phẫn nộ, không còn những đứa trẻ khóc trong sợ hãi tại chính nơi được gọi là trường học, công tác bảo vệ trẻ em cần bắt đầu từ những điều căn bản: tuyển đúng người, đào tạo đầy đủ, quản lý chặt, giám sát thường xuyên, xử lý nghiêm và tuyệt đối không im lặng trước bạo lực.

Chỉ khi trường mầm non thực sự trở thành nơi an toàn, trẻ em mới có thể đến trường bằng niềm vui thay vì nỗi sợ; phụ huynh mới có thể gửi con bằng sự yên tâm và niềm tin vào môi trường giáo dục.