Sáng 2/10 (tức 22/8 năm Bính Ngọ), tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh, xã Lam Sơn, UBND tỉnh Thanh Hóa long trọng tổ chức Lễ hội Lam Kinh, kỷ niệm 608 năm Khởi nghĩa Lam Sơn, 598 năm vua Lê Thái Tổ đăng quang và 593 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Lê Lợi. Lễ hội là dịp để hậu thế tưởng nhớ, tri ân công lao của các bậc tiền nhân, đồng thời tiếp tục lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất Lam Sơn – nơi kết tinh hào khí dân tộc và khát vọng dựng xây đất nước.

Trong không gian linh thiêng của vùng đất Lam Kinh, nơi lưu giữ những dấu tích đặc biệt của triều Hậu Lê và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Lễ hội Lam Kinh diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách.

Dự lễ khai mạc có các đồng chí: Lê Đức Thái, Bí thư Tỉnh ủy; Nguyễn Hồng Phong, Chủ tịch HĐND tỉnh; Tô Anh Dũng, Phó Bí thư Tỉnh ủy; Trịnh Tuấn Sinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy; các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh; đại diện lãnh đạo các đơn vị chức năng thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng đông đảo Nhân dân, du khách.

Trước khi diễn ra lễ khai mạc, thay mặt Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Thanh Hóa, các đồng chí lãnh đạo tỉnh đã dâng hương tại Đền thờ vua Lê Thái Tổ thuộc Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh.

Trong khói hương thành kính, các đồng chí lãnh đạo tỉnh bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Anh hùng dân tộc, Đức Thái tổ Cao Hoàng đế Lê Lợi, các bậc khai quốc công thần, các anh hùng, nghĩa sĩ đã có công dựng nước, giữ nước.

Trước anh linh các bậc tiên đế, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Thanh Hóa nguyện tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, tinh thần quật khởi của nghĩa quân Lam Sơn; củng cố khối đại đoàn kết, phát huy nội lực, khơi dậy khát vọng phát triển, nỗ lực thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025-2030, quyết tâm xây dựng tỉnh Thanh Hóa trong nhóm các tỉnh dẫn đầu cả nước.

Đó cũng là sự tiếp nối từ quá khứ đến hiện tại, từ hào khí Lam Sơn của hơn sáu thế kỷ trước đến khát vọng phát triển của Thanh Hóa hôm nay.

Lễ hội Lam Kinh mở đầu bằng nghi thức rước kiệu Đức vua Lê Thái Tổ và kiệu Trung Túc vương Lê Lai từ đền thờ vua Lê Thái Tổ và đền thờ Trung Túc vương Lê Lai về sân rồng Chính điện Lam Kinh.

Nghi thức rước kiệu là một trong những nét đẹp truyền thống được gìn giữ qua nhiều năm trong Lễ hội Lam Kinh. Không đơn thuần là một nghi lễ tín ngưỡng, đây còn là biểu tượng của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, thể hiện sự tri ân của hậu thế đối với những người đã có công với đất nước.

Từ những bước rước trang nghiêm trên vùng đất từng ghi dấu một trong những cuộc khởi nghĩa lớn của lịch sử dân tộc, quá khứ như được nối liền với hiện tại. Những nhân vật lịch sử từng làm nên đại nghiệp vẫn hiện diện trong đời sống tinh thần của Nhân dân qua những nghi lễ được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Sau nghi thức rước kiệu, các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đại diện Hội đồng họ Lê Việt Nam, họ Lê Thanh Hóa kính cẩn dâng hương tưởng nhớ công đức vua Lê Thái Tổ, các bậc tiền nhân, các anh hùng, nghĩa sĩ đã có công lao trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tiếp đó, nghi lễ truyền thống đọc chúc văn tấu cáo được tổ chức trang trọng tại sân rồng trước Chính điện Lam Kinh, tưởng nhớ công lao của Đức Thái Tổ Cao Hoàng đế, các vị vua, hoàng thái hậu nhà Lê, các công thần và tướng sĩ nghĩa quân Lam Sơn.

Trong không gian cổ kính của Lam Kinh, những nghi thức truyền thống ấy không chỉ tạo nên sự trang nghiêm cho ngày hội mà còn góp phần khẳng định giá trị của một di sản đã vượt qua giới hạn của thời gian, trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của người dân xứ Thanh.

Sau các nghi thức tế lễ, ông Lê Văn Trung, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đọc diễn văn khẳng định công lao to lớn của Thái tổ Cao Hoàng đế Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn.

Lịch sử Khởi nghĩa Lam Sơn gắn với một trong những giai đoạn đầy biến động của dân tộc.

Năm 1407, sau khi nhà Hồ thất bại, nước Đại Việt rơi vào ách đô hộ của nhà Minh, Nhân dân lâm vào cảnh lầm than. Trước tình thế đó, những người yêu nước đã đứng lên tìm con đường giành lại độc lập cho dân tộc.

Năm 1416, tại Lũng Nhai, Lê Lợi cùng 18 vị tướng tài mở Hội thề, quyết tâm chống giặc Minh, giành lại giang sơn. Từ lời thề ấy, ngày càng có nhiều anh hùng, hào kiệt từ nhiều miền tìm về Lam Sơn tụ nghĩa.

Ngày mùng 2 Tết năm Mậu Tuất 1418, dưới sự lãnh đạo của Bình Định vương Lê Lợi, cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn chính thức diễn ra.

Mười năm “nếm mật nằm gai” là mười năm thử thách ý chí, bản lĩnh và sức chịu đựng của nghĩa quân. Với tài thao lược của Lê Lợi cùng tinh thần đoàn kết, ý chí chiến đấu và lòng yêu nước của tướng sĩ, nghĩa quân Lam Sơn từng bước tạo dựng thế và lực, tiến tới giành thắng lợi vào năm 1428, đánh đuổi giặc Minh ra khỏi bờ cõi.

Tháng 4 năm Mậu Thìn 1428, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Thuận Thiên, khôi phục quốc hiệu Đại Việt và lập nên vương triều Hậu Lê.

Một triều đại mới được mở ra từ thắng lợi của cuộc khởi nghĩa kéo dài mười năm. Và cũng từ đây, vùng đất Lam Sơn được gắn với một trang sử đặc biệt của dân tộc.

Sau khi lên ngôi, vua Lê Thái Tổ chọn đất tổ Lam Sơn làm nơi thờ cúng tổ tiên, nơi an nghỉ của các vua và hoàng hậu. Lam Kinh, hay Tây Kinh, từ đó trở thành vùng đất thiêng, nơi hậu thế hướng về cội nguồn và tri ân tiền nhân.

Qua nhiều thế kỷ, giá trị lịch sử ấy không mất đi mà ngày càng được bồi đắp trong đời sống văn hóa cộng đồng. Lam Kinh trở thành nơi hội tụ của ký ức lịch sử, tín ngưỡng, văn hóa và niềm tự hào về truyền thống dân tộc.

Trong không khí trang nghiêm, thành kính của ngày đại lễ, ông Lê Đức Thái, Bí thư Tỉnh ủy đã đánh trống khai hội, chính thức mở màn Lễ hội Lam Kinh.

Nếu phần lễ là sự trở về với cội nguồn, thì phần hội là không gian để lịch sử được tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật, đưa những câu chuyện của hơn sáu thế kỷ trước đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Với chủ đề “Hào khí Lam Sơn - Bản hùng ca đất Việt”, chương trình nghệ thuật tái hiện một giai đoạn lịch sử hào hùng với những dấu mốc tiêu biểu của Khởi nghĩa Lam Sơn, từ Hội thề Lũng Nhai, Lam Sơn dấy nghĩa đến thời khắc Bình Định vương Lê Lợi đăng quang Hoàng đế.

Không chỉ dừng lại ở việc tái hiện lịch sử, chương trình còn khắc họa sự tiếp nối của truyền thống lịch sử, văn hóa và khát vọng phát triển của Thanh Hóa hôm nay.

Được dàn dựng công phu về nội dung, âm nhạc và biên đạo, chương trình có sự tham gia của hơn 200 nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân. Những câu chuyện lịch sử được kể bằng sự kết hợp giữa nghệ thuật ca múa nhạc hiện đại với các di sản văn hóa phi vật thể và những loại hình diễn xướng truyền thống đặc trưng của xứ Thanh như trò Xuân Phả, diễn tấu cồng chiêng...

Sự kết hợp ấy tạo nên một không gian nghệ thuật vừa mang âm hưởng hào hùng của lịch sử, vừa đậm bản sắc văn hóa địa phương. Những giá trị văn hóa truyền thống không nằm yên trong ký ức mà tiếp tục được làm mới, được biểu đạt bằng những phương thức phù hợp với đời sống đương đại.

Qua nghệ thuật, câu chuyện về Lê Lợi, nghĩa quân Lam Sơn và hành trình giành lại độc lập cho dân tộc được tiếp cận một cách sinh động hơn, đặc biệt đối với thế hệ trẻ. Lịch sử vì thế không chỉ được ghi nhớ bằng những trang sách mà còn được cảm nhận bằng âm thanh, hình ảnh, không gian và cảm xúc.

Lễ hội Lam Kinh không chỉ là một hoạt động văn hóa được tổ chức thường niên. Đằng sau mỗi nghi lễ, mỗi câu chuyện lịch sử và mỗi chương trình nghệ thuật là một thông điệp về trách nhiệm gìn giữ ký ức dân tộc.

Hơn sáu thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn dấy nghĩa. Những nhân vật lịch sử đã trở thành tiền nhân, những chiến công đã trở thành một phần của lịch sử dân tộc. Nhưng tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, sức mạnh đoàn kết và khát vọng dựng xây đất nước mà thế hệ cha ông để lại vẫn có giá trị trong hiện tại.

Bởi vậy, bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh không chỉ là giữ gìn những công trình, dấu tích hay nghi lễ truyền thống. Quan trọng hơn, đó là làm cho những giá trị lịch sử và văn hóa tiếp tục được nhận biết, được trân trọng và được trao truyền trong cộng đồng.

Lễ hội cũng là dịp để Nhân dân và du khách tìm hiểu sâu hơn về vùng đất Lam Sơn, về cuộc khởi nghĩa đã làm nên một trong những trang sử vẻ vang của dân tộc, qua đó nâng cao ý thức về trách nhiệm bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.

Từ những nghi lễ thành kính trước anh linh tiền nhân đến những tiết mục nghệ thuật giàu sức biểu cảm, Lễ hội Lam Kinh tạo nên một dòng chảy liền mạch giữa quá khứ và hiện tại.

Trên vùng đất từng chứng kiến lời thề Lũng Nhai, từng ghi dấu bước chân nghĩa quân Lam Sơn và từng được lựa chọn làm nơi thờ cúng tổ tiên của nhà Lê, hào khí của tiền nhân tiếp tục được nhắc nhớ.

Đó không chỉ là niềm tự hào về một quá khứ hào hùng, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của hôm nay: gìn giữ cội nguồn, trân trọng di sản, phát huy truyền thống và biến những giá trị lịch sử, văn hóa thành nguồn lực tinh thần cho hành trình phát triển.

Lam Kinh vì thế không chỉ là nơi trở về của ký ức. Đó còn là nơi những giá trị của quá khứ tiếp tục được đánh thức, lan tỏa và đồng hành cùng hiện tại, để hào khí Lam Sơn mãi là một bản hùng ca trong dòng chảy lịch sử đất Việt.