Từ không gian số đến vấn đề của đời sống

Không gian số đang ngày càng trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Với sự phát triển nhanh của hạ tầng viễn thông và Internet, không gian số ở Quảng Ngãi ngày càng trở thành một phần quan trọng của đời sống xã hội.

Toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện có 1.706.713 thuê bao điện thoại và 1.966.812 thuê bao Internet băng rộng. Cùng với đó, 100% xã, phường, đặc khu đã được phủ sóng 3G/4G/5G, trong đó tỷ lệ phủ sóng 5G đến dân cư đạt 87%; tỷ lệ hộ gia đình sử dụng Internet cáp quang đạt 71,7%, tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh đạt 77,25%.

Những con số này cho thấy, cùng với sự phát triển của hạ tầng số, một lượng lớn thông tin về đời sống xã hội, tâm tư, phản ánh và thái độ của người dân cũng đang hiện diện ngày càng rõ trên không gian mạng.

Trên không gian số không chỉ phản ánh nhận thức, thái độ hay tâm tư của người dân. Trong nhiều trường hợp, chính những hình ảnh, video được người dân ghi lại và chia sẻ đã trở thành nguồn thông tin giúp cơ quan chức năng phát hiện, xác minh và xử lý những vấn đề cụ thể trong đời sống. Có rất nhiều những hành vi vi phạm pháp luật được đăng tải trên môi trường số thông quan các mạng xã hội, các kênh thông tin như Youtube, Tiktok, Facebook... Đằng sau một đoạn video ngắn trên mạng xã hội có thể là một vụ việc cụ thể cần được giải quyết.

Điều đó cho thấy người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin mà còn có thể trở thành nguồn cung cấp thông tin quan trọng cho cơ quan chức năng. Khi một vấn đề được phản ánh trên mạng và được tiếp nhận, xác minh, xử lý ngoài thực tế, khoảng cách giữa “không gian mạng” và “đời sống thực” được rút ngắn.

Nếu không gian mạng đã trở thành một phần của đời sống thì sự hiện diện của cơ quan nhà nước, lực lượng chức năng trên không gian này cũng không thể chỉ dừng ở việc xử lý thông tin.

Một yêu cầu quan trọng hơn là cơ quan nhà nước, lực lượng chức năng phải chủ động tuyên truyền, giáo dục và phổ biến pháp luật trên chính những nền tảng số ấy, cung cấp thông tin chính thống, kịp thời giải thích những vấn đề người dân quan tâm và hạn chế khoảng trống thông tin nơi tin đồn, thông tin chưa kiểm chứng hoặc thông tin xuyên tạc có thể phát triển.

Việc thông tin kịp thời, rõ ràng, có trách nhiệm đối với những vấn đề dư luận quan tâm là một cách quan trọng để hạn chế khoảng trống thông tin, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin có căn cứ.

Tỉnh Quảng Ngãi đã phát động phong trào “Bình dân học vụ số” theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, đưa kiến thức, kỹ năng số đến gần hơn với người dân. Ý nghĩa của phong trào không chỉ nằm ở việc giúp người dân biết sử dụng các nền tảng, dịch vụ số, mà còn từng bước hình thành những “công dân số” có kỹ năng tiếp cận, nhận diện, sàng lọc và kiểm chứng thông tin.

Đồng thời đây cũng là nền tảng để tuyên truyền, giáo dục phổ biến pháp luật nhanh chóng, thuận tiện đến từng người dân. Thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”, người dân được hướng dẫn từ cài đặt, sử dụng VNeID, kích hoạt Sổ sức khỏe điện tử đến nhận diện, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên mạng xã hội.

Quảng Ngãi cũng đã ban hành kế hoạch số 137/KH-UBND tháng 6/2025 cụ thể hóa Đề án chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Xây dựng và vận hành kho dữ liệu số dùng chung về pháp luật, chuẩn hóa thông tin để người dân khai thác thuận tiện trên môi trường internet.

Ứng dụng công nghệ trong tuyên truyền pháp luật trên không gian số

Các cơ quan đoàn thể, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Ngãi thời gian qua đã mạnh dạn và chủ động ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Nhiều đơn vị công an đã triển khai mô hình “Công an AI”.

Thông qua mô hình này, đơn vị xây dựng những video ngắn trực quan, sinh động, nhằm lan tỏa thông tin đến với người dân trên không gian mạng. Các video đăng tải đã nhận được sự quan tâm, tương tác, chia sẻ của đông đảo người dân.

Trong đó, có những video thu hút hàng chục nghìn lượt xem, hàng trăm lượt chia sẻ, trở thành cầu nối tuyên truyền pháp luật hiệu quả giữa lực lượng công an với người dân. Nhờ đó, không chỉ nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật mà còn thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo, thích ứng với chuyển đổi số của lực lượng chức năng.

Điển hình như Fanpage “Công an tỉnh Quảng Ngãi” với 100.000 người theo dõi thường xuyên đăng tải thông tin về hoạt động của lực lượng Công an, tình hình an ninh, trật tự, tuyên truyền pháp luật, cảnh báo phương thức, thủ đoạn của các loại tội phạm, lừa đảo trên mạng và thông tin về an toàn giao thông.

Đây không chỉ là một kênh tuyên truyền mà còn là điểm tiếp nhận phản ánh, giúp lực lượng chức năng có thêm nguồn thông tin từ người dân để phục vụ công tác nắm tình hình.

Khi người dân được kết nối, được trang bị kỹ năng số và có những kênh tương tác thường xuyên với chính quyền, với lực lượng chức năng, thì công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật càng đạt hiệu quả cao hơn.

Ở các địa phương, các thôn làng cũng đã xây dựng những Trang thông tin điện tử, Zalo OA, Fanpage Facebook và các nhóm Zalo thôn đang tạo thành mạng lưới kết nối giữa chính quyền với người dân. Chủ trương, chính sách, cảnh báo và những thông tin liên quan trực tiếp đến đời sống được chuyển tải nhanh hơn. Ở chiều ngược lại, người dân cũng có thêm những kênh để đặt câu hỏi, phản ánh và tương tác với chính quyền.

Một điều bất thường được nhìn thấy, một thông tin cần phản ánh hay một nỗi lo cần sẻ chia đều có thể nhanh chóng được chuyển đến lực lượng chức năng. Từ những nhóm nhỏ trên chiếc điện thoại, một sợi dây kết nối lớn hơn đang được hình thành sợi dây của sự gần gũi, trách nhiệm và niềm tin.

Điển hình như tại Giáo xứ Đăk Tiêng Kơ Tu (xã Đăk Hà), qua những nhóm Zalo “An ninh giáo xứ”, “Tổ an ninh, trật tự cơ sở”, người dân là tín đồ tôn giáo đã được tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhanh chóng.

Từ tháng 10/2025, Công an xã Đăk Hà tham mưu UBND xã thành lập mô hình “Trật tự an ninh, thắm tình giáo xứ” tại Giáo xứ Đăk Tiêng Kơ Tu, thu hút khoảng 3.650 tín đồ tại 7 thôn và 5 họ đạo tham gia.

Chỉ trong khoảng thời gian ngắn, đã có 18 buổi tuyên truyền với hơn 1.050 lượt giáo dân tham gia, trở thành những cuộc gặp gỡ để pháp luật đến gần hơn với đời sống, để bà con biết cách tự bảo vệ mình trước những nguy cơ từ tội phạm, ma túy, lừa đảo trên không gian mạng và những vấn đề có thể ảnh hưởng đến sự bình yên của xóm đạo. Khoảng cách giữa lực lượng chức năng với bà con tín đồ dường như gần hơn.

Thời gian qua, công an tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các đơn vị chức năng triển khai Chiến dịch “Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến” tại Quảng Ngãi, hay mô hình Câu lạc bộ Niềm tin số Quảng Ngãi.

Những câu chuyện về lừa đảo, dụ dỗ, thao túng trên không gian mạng được đưa đến gần hơn với học sinh, giáo viên, thanh thiếu niên bằng những tình huống thực tế, giúp người nghe nhận diện nguy cơ và biết cách ứng xử khi chính mình hoặc người xung quanh gặp phải. 

Thiếu tá Nguyễn Tiến Quân, cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết, hiệu quả của Chiến dịch đã giúp những học sinh biết cảnh giác trước một lời mời kết bạn bất thường, một giáo viên nhận ra những dấu hiệu học trò có thể đang gặp nguy hiểm, hay một người trẻ hiểu rằng khi bị đe dọa, dụ dỗ, lừa đảo trên mạng, các em không phải âm thầm đối diện “một mình”.

Cùng với đó, các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến trên nền tảng internet cũng đã giúp người dân dễ dàng tham gia tìm hiểu pháp luật mà không giới hạn về không gian, thời gian.

Điển hình như cuối tháng 9, Công an tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh Quảng Ngãi và các đơn vị liên quan đã phát động cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về phòng, chống ma túy” năm 2026, nhằm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đưa chính sách pháp luật đến gần hơn với các tầng lớp nhân dân.

Chương trình được tổ chức đồng bộ, kết nối trực tuyến từ điểm cầu trung tâm tại Hội trường Công an tỉnh đến điểm cầu của 96 xã, phường, đặc khu trên địa bàn toàn tỉnh.

Bên cạnh những hình thức tuyên truyền truyền thống, các quy định pháp luật đã được chuyển tải bằng hình ảnh trực quan, đồ họa sinh động và ngôn ngữ dễ hiểu, phù hợp với xu hướng tiếp nhận thông tin trên môi trường số.

Ứng dụng công nghệ số và AI trong công tác tuyên truyền đang mở ra hướng đi mới trong phổ biến, giáo dục pháp luật. Khi thông tin được truyền tải bằng hình thức trực quan, dễ tiếp cận và phù hợp với thói quen sử dụng mạng xã hội của người dân, hiệu quả tuyên truyền được nâng lên rõ rệt.

Qua đó giúp người dân dễ tiếp cận, ghi nhớ và nâng cao khả năng tự bảo vệ mình trước các hành vi vi phạm pháp luật.