Thêm một nhóm đối tượng có thể được hỗ trợ 100% mức đóng

Theo phương án đang được Bộ Y tế lấy ý kiến, từ ngày 1/4 chính sách hỗ trợ đóng BHYT có thể được điều chỉnh theo hướng bao phủ rộng hơn đối với những nhóm có điều kiện kinh tế và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là đề xuất đưa người khuyết tật nhẹ thuộc hộ cận nghèo vào nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ toàn bộ mức đóng BHYT.

Nếu chính sách này được thông qua, đây sẽ là nhóm mới được bổ sung vào diện hỗ trợ 100% mức đóng, nâng tổng số nhóm đối tượng được ngân sách nhà nước đóng toàn bộ BHYT lên 21 nhóm.

Trong khi đó, với các trường hợp khác thuộc hộ cận nghèo, mức hỗ trợ từ ngân sách được đề xuất nâng từ 70% lên tối thiểu 80%.

Không chỉ nhóm yếu thế được điều chỉnh chính sách. Học sinh, sinh viên cũng được đề xuất tăng mức hỗ trợ tối thiểu từ 50% lên 70%. Với nhóm hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình, mức hỗ trợ dự kiến tăng từ 30% lên tối thiểu 50%.

Người đang được nuôi dưỡng, chăm sóc tại các tổ chức, cơ sở từ thiện, tôn giáo theo quy định cũng được đưa vào diện đề xuất hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng.

Việc tăng hỗ trợ đóng BHYT cho các nhóm này không chỉ giúp giảm chi phí tham gia bảo hiểm, mà còn hướng tới duy trì độ bao phủ BHYT ở những nhóm có khả năng gặp khó khăn về tài chính khi tiếp cận dịch vụ y tế.

Quyền lợi BHYT được tính theo lộ trình mới

Cùng với việc tăng hỗ trợ mức đóng, dự thảo còn đặt ra lộ trình nâng tỷ lệ thanh toán chi phí khám, chữa bệnh.

Theo phương án được Bộ Y tế đưa ra, những người hiện được hưởng BHYT ở mức 80% có thể được nâng lên 85% từ ngày 1/7 và tiếp tục lên 90% từ ngày 1/7/2029.

Đáng chú ý, chính sách không chỉ dừng ở việc nâng tỷ lệ hưởng chung mà còn ưu tiên một số nhóm trong những tuyến khám, chữa bệnh nhất định.

Từ ngày 1/7/2030, mức hưởng chi phí khám, chữa bệnh tại cấp ban đầu và cấp cơ bản được đề xuất nâng lên 95% đối với người từ đủ 75 tuổi trở lên; người khuyết tật nhẹ có mức suy giảm khả năng lao động từ 35% đến 60%; người dưới 18 tuổi và người thuộc hộ có mức sống trung bình.

Với những đối tượng còn lại đang hưởng mức 80%, dự thảo cũng đưa ra lộ trình nâng quyền lợi. Từ ngày 1/7/2028, mức hưởng dự kiến tăng lên 85%; đến ngày 1/7/2030, có thể nâng lên 90% khi người tham gia khám, chữa bệnh tại cấp ban đầu và cấp cơ bản.

Điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh được xây dựng theo từng mốc thời gian thay vì tăng đồng loạt. Cách tiếp cận này nhằm tạo dư địa để đánh giá tác động chính sách và khả năng cân đối Quỹ BHYT.

Đổi lại quyền lợi cao hơn là áp lực tăng mức đóng

Hiện mức đóng BHYT của người lao động thuộc diện tham gia theo tiền lương bằng 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.

Từ ngày 1/7, Bộ Y tế đề xuất nâng mức này lên 5,1%. Một số nhóm tham gia BHYT khác dự kiến áp dụng mức 5,1% từ ngày 1/7/2028.

Đối với người tham gia BHYT theo hộ gia đình, từ ngày 1/1/2028, mức đóng dự kiến được tính bằng 5,1% mức lương cơ sở. Chính sách giảm trừ mức đóng khi nhiều thành viên trong cùng hộ gia đình tham gia vẫn được giữ lại.

Sau 3 năm thực hiện mức đóng 5,1%, dự thảo tiếp tục đặt ra bước tăng lên 5,4%. Ba năm tiếp theo, mức đóng có thể được điều chỉnh lên 6%.

Như vậy, nếu được thông qua, người tham gia sẽ đứng trước một bài toán khá rõ: đóng BHYT cao hơn để đổi lấy phạm vi và tỷ lệ thanh toán tốt hơn, trong khi Nhà nước tiếp tục dành nguồn lực hỗ trợ cho các nhóm cần ưu tiên.

Bài toán lớn hơn nằm ở khả năng cân đối Quỹ BHYT

Việc tăng mức hưởng BHYT chắc chắn tạo thêm lợi ích trực tiếp cho người bệnh, đặc biệt với những người thường xuyên phải điều trị hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao về sức khỏe.

Tuy nhiên, tăng quyền lợi đồng nghĩa với việc Quỹ BHYT phải chi trả nhiều hơn nếu số lượt khám, chữa bệnh và chi phí điều trị tiếp tục tăng.

Đây là lý do dự thảo không đề xuất tăng mức hưởng ngay lập tức mà xây dựng một lộ trình kéo dài nhiều năm. Cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý có thêm thời gian đánh giá khả năng cân đối quỹ, tốc độ gia tăng chi phí y tế và mức độ đóng góp thực tế của các nhóm tham gia.

Ở chiều ngược lại, nếu mức đóng tăng nhưng người dân vẫn phải tự chi trả một khoản đáng kể cho thuốc, vật tư y tế, dịch vụ ngoài phạm vi thanh toán hoặc các khoản đồng chi trả, hiệu quả cảm nhận của chính sách sẽ phụ thuộc rất lớn vào chất lượng dịch vụ và phạm vi quyền lợi thực tế.

Do đó, câu chuyện của lần điều chỉnh này không đơn thuần là tăng bao nhiêu phần trăm mức đóng hay nâng thêm bao nhiêu phần trăm mức hưởng. Quan trọng hơn là làm thế nào để đồng tiền người dân đóng vào quỹ chuyển hóa thành quyền lợi y tế thiết thực, đúng lúc và đúng đối tượng.

Với hơn 99 triệu người đang tham gia BHYT, bất kỳ thay đổi nào về mức đóng và mức hưởng đều có tác động xã hội rất rộng. Nếu được xây dựng và thực hiện hợp lý, lộ trình mới có thể tạo thêm lớp bảo vệ tài chính cho người dân khi ốm đau, đồng thời củng cố tính chia sẻ của hệ thống BHYT.

Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, việc điều chỉnh mức đóng cần song hành với kiểm soát chi phí khám, chữa bệnh, chống lạm dụng và trục lợi quỹ, nâng chất lượng tuyến y tế cơ sở và minh bạch hơn về những khoản chi mà người bệnh được quỹ thanh toán.

Bởi xét đến cùng, sức hấp dẫn của BHYT không nằm ở việc người dân có một tấm thẻ, mà ở chỗ khi rủi ro sức khỏe xảy ra, tấm thẻ đó thực sự giúp họ giảm được bao nhiêu gánh nặng viện phí.