Thông tư mới của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định rõ danh mục lĩnh vực và thời hạn người có chức vụ, quyền hạn không được thành lập hoặc tham gia quản lý doanh nghiệp sau khi thôi chức. Quy định này nhằm tăng cường kiểm soát xung đột lợi ích, phòng ngừa việc lợi dụng thông tin và ảnh hưởng có được trong quá trình công tác để phục vụ lợi ích cá nhân.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 32/2026/TT-BKHCN, quy định danh mục các lĩnh vực cùng thời hạn người có chức vụ, quyền hạn không được thành lập, giữ chức danh hoặc đảm nhiệm vị trí quản lý, điều hành tại doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh và hợp tác xã sau khi thôi giữ chức vụ. Thông tư có hiệu lực từ 1/8.

Áp dụng đối với 14 lĩnh vực quản lý trọng yếu

Theo quy định mới, những người từng có thẩm quyền quản lý nhà nước sẽ bị hạn chế tham gia điều hành doanh nghiệp hoạt động trong chính lĩnh vực trước đây mình phụ trách.

Danh mục áp dụng trải rộng trên nhiều lĩnh vực then chốt của ngành khoa học và công nghệ, gồm nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng, năng lượng nguyên tử, bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghiệp công nghệ số, chuyển đổi số, giao dịch điện tử, trí tuệ nhân tạo và doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi đại diện chủ sở hữu của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Bên cạnh đó, quy định còn mở rộng đối với các chương trình, nhiệm vụ, đề án và dự án mà người thôi chức trước đây trực tiếp nghiên cứu, xây dựng, thẩm định hoặc phê duyệt.

Thời gian hạn chế từ 6 tháng đến 24 tháng

Thông tư phân biệt thời hạn áp dụng theo chức vụ và nhóm lĩnh vực quản lý.

Đối với người không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, thời gian không được thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp là 6 tháng đối với nhóm lĩnh vực nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng và năng lượng nguyên tử. Với các lĩnh vực còn lại như viễn thông, công nghệ số, chuyển đổi số hay trí tuệ nhân tạo, thời hạn được nâng lên 12 tháng.

Đối với người từng giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, thời hạn tương ứng là 12 tháng và 24 tháng.

Riêng các chương trình, nhiệm vụ, đề án hoặc dự án mà cá nhân từng trực tiếp tham gia nghiên cứu, xây dựng, thẩm định hoặc phê duyệt, việc bị hạn chế thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp sẽ kéo dài cho đến khi chương trình hoặc dự án hoàn thành.

Ngăn ngừa "xung đột lợi ích" sau khi rời vị trí quản lý

Quy định mới phản ánh xu hướng hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong khu vực công, đặc biệt đối với các lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh và giá trị kinh tế lớn như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp công nghệ số hay sở hữu trí tuệ.

Trong thực tế, những người từng giữ vị trí quản lý thường có lợi thế về thông tin, hiểu biết chính sách, các mối quan hệ công tác và khả năng tiếp cận nguồn lực. Nếu ngay sau khi thôi chức họ tham gia điều hành doanh nghiệp trong chính lĩnh vực từng quản lý, nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích hoặc tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng là điều cần được kiểm soát.

Việc quy định thời gian "cách ly" sau khi thôi chức vì vậy được xem là một giải pháp nhằm bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động công vụ, đồng thời củng cố niềm tin vào môi trường kinh doanh công bằng.

Đáng chú ý, Thông tư không cấm tuyệt đối việc thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp mà chỉ giới hạn trong một khoảng thời gian nhất định, tùy theo tính chất công việc và vị trí từng đảm nhiệm. Cách tiếp cận này vừa góp phần phòng ngừa tiêu cực, vừa bảo đảm quyền tự do kinh doanh của cá nhân sau khi hết thời hạn hạn chế theo quy định của pháp luật.