Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, đất đai luôn là một trong những lĩnh vực có khối lượng công việc lớn và phức tạp nhất. Dữ liệu được hình thành qua nhiều giai đoạn, liên tục biến động và gắn trực tiếp với quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, mục tiêu của chuyển đổi số đất đai không đơn thuần là chuyển hồ sơ từ giấy sang điện tử, mà là xây dựng được hệ thống dữ liệu chính xác, đầy đủ, được cập nhật thường xuyên, có thể kết nối và khai thác hiệu quả.

Tại Thanh Hóa, quá trình ấy đang được triển khai với một hướng đi rõ ràng: hoàn thiện dữ liệu, làm sạch và chuẩn hóa để tạo nền tảng kết nối; từ nền tảng đó, từng bước khai thác dữ liệu nhằm giảm giấy tờ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đưa tiện ích số đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp. Đáng chú ý, tỉnh đang tiên phong thí điểm tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên VNeID.

Hơn 1,39 triệu thửa đất được rà soát, chuẩn hóa

Để dữ liệu đất đai có thể phục vụ các tiện ích số, yêu cầu đầu tiên là thông tin phải chính xác. Đúng thửa đất, đúng thông tin và đúng chủ sử dụng là những điều kiện nền tảng trước khi dữ liệu có thể được kết nối, xác thực và khai thác trên các hệ thống số.

Đây cũng là phần việc khó nhất mà Thanh Hóa tập trung thực hiện trong thời gian qua.

Quá trình làm sạch dữ liệu không chỉ dừng ở việc số hóa hồ sơ. Từng thông tin về thửa đất phải được biên tập, rà soát thuộc tính, cập nhật và chỉnh lý; đồng thời đối chiếu với các hồ sơ, dữ liệu liên quan để bảo đảm tính thống nhất. Thách thức càng lớn khi dữ liệu đất đai được hình thành qua nhiều thời kỳ, trải qua quá trình đăng ký, cấp đổi, chuyển nhượng và nhiều biến động khác nhau. Không ít hồ sơ cũ còn thiếu thông tin hoặc có sự khác biệt giữa các nguồn dữ liệu, trong khi dữ liệu mới vẫn tiếp tục phát sinh.

Xác định đây là nhiệm vụ có ý nghĩa nền tảng, Thanh Hóa đưa việc xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai vào tổng thể triển khai Nghị quyết 57 và Đề án 06. Công tác chỉ đạo được thực hiện theo hướng thường xuyên, bám sát tiến độ và gắn chặt trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.

Hằng tuần, Tổ công tác Đề án 06 của tỉnh tổ chức giao ban, rà soát kết quả thực hiện, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và xác định rõ trách nhiệm trong việc tháo gỡ. Tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả” được cụ thể hóa bằng từng nhiệm vụ, chỉ tiêu và sản phẩm đầu ra.

Theo đó, yêu cầu đặt ra không phải là chạy theo số lượng hay coi việc cập nhật dữ liệu lên hệ thống là kết thúc nhiệm vụ. Chất lượng dữ liệu và hiệu quả khai thác mới là thước đo quan trọng.

Đến ngày 30/7/2026, Thanh Hóa đã làm giàu, làm sạch 1.235.905 trong tổng số 1.394.334 thửa đất, đạt tỷ lệ 88,64%, xếp thứ 13 trong số 34 tỉnh, thành phố.

Trước yêu cầu mới của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về chuẩn hóa, làm sạch và đồng bộ dữ liệu, tỉnh tiếp tục tổ chức rà soát, hoàn thiện. Đến ngày 8/8, đã có 711.996 thửa đất đáp ứng tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” thuộc Nhóm 1, đưa Thanh Hóa lên vị trí thứ 7 trong số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Trong số này, 385.303 thửa đất đã có trong cơ sở dữ liệu, đạt 27,6%, còn 326.693 thửa đất đang chờ xác thực.

Những con số trên không chỉ phản ánh khối lượng công việc rất lớn đã được thực hiện, mà còn cho thấy hiệu quả của cách điều hành sát việc, sát tiến độ và kịp thời xử lý các “điểm nghẽn”.

Quan trọng hơn, khi yêu cầu đối với dữ liệu ngày càng được nâng cao, từ “đúng - đủ - sạch - sống” hướng tới “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”, Thanh Hóa đang từng bước tạo dựng nền tảng cần thiết để chuyển sang giai đoạn tiếp theo: không chỉ xây dựng dữ liệu mà phải khai thác dữ liệu để tạo ra những giá trị thiết thực.

Khi dữ liệu không chỉ để lưu trữ

Từ nền tảng dữ liệu đất đai đã được số hóa, chuẩn hóa và làm sạch, Thanh Hóa đang từng bước chuyển từ tư duy “có dữ liệu” sang “dùng dữ liệu”.

Một trong những hướng đi đáng chú ý là đề xuất thí điểm tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất điện tử trên VNeID.

Đây xuất phát từ nhu cầu thực tế của một địa phương có diện tích rộng, dân số đông và số lượng giao dịch, thủ tục đất đai phát sinh lớn. Bình quân mỗi ngày, toàn tỉnh có gần 3.000 hồ sơ thuộc lĩnh vực đất đai cần giải quyết.

Đằng sau con số này là nhu cầu rất lớn liên quan đến đăng ký, cấp đổi, chuyển nhượng, thế chấp và cập nhật biến động đất đai. Trong nhiều giao dịch, người dân vẫn phải xuất trình, sao chụp hoặc cung cấp Giấy chứng nhận bản giấy để phục vụ việc kiểm tra, đối chiếu. Một số trường hợp, quá trình xác minh thông tin còn cần thực hiện thủ công.

Trong khi đó, giấy tờ bản cứng có thể bị hư hỏng, thất lạc hoặc tiềm ẩn nguy cơ bị làm giả. Điều này không chỉ tạo thêm gánh nặng thủ tục cho người dân mà còn gia tăng áp lực xử lý, kiểm tra đối với các cơ quan quản lý.

Thực tế đó đặt ra một câu hỏi: khi dữ liệu đất đai đã được xây dựng và từng bước làm sạch với quy mô lớn, làm thế nào để dữ liệu có thể trực tiếp giúp người dân giảm giấy tờ trong các giao dịch?

Đây chính là cơ sở để Thanh Hóa đề xuất và triển khai những bước đi mới trong khai thác dữ liệu.

Theo Kế hoạch số 207 của UBND tỉnh về công bố, kết nối cơ sở dữ liệu đất đai và thí điểm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm, từ ngày 1/7/2026, Thanh Hóa thực hiện thí điểm tiếp nhận và xử lý trực tuyến 5 thủ tục đăng ký biện pháp bảo đảm.

Điểm đáng chú ý không chỉ là việc đưa thủ tục lên môi trường trực tuyến. Quan trọng hơn, tỉnh hướng tới việc tăng cường khai thác và tái sử dụng dữ liệu số, dữ liệu đã được số hóa và thông tin được chia sẻ từ các cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước, qua đó từng bước thay thế việc yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại những giấy tờ mà cơ quan quản lý đã có dữ liệu.

Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy giải quyết thủ tục hành chính.

Bởi nếu người dân chỉ chuyển từ việc mang hồ sơ giấy đến cơ quan hành chính sang tự sao chụp rồi tải toàn bộ giấy tờ lên hệ thống trực tuyến, thì chuyển đổi số mới chỉ thay đổi cách thức nộp hồ sơ. Giá trị thực sự của dữ liệu số phải được thể hiện ở khả năng tái sử dụng thông tin, giảm thành phần hồ sơ, giảm số lần đi lại và tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Hướng tới tích hợp Giấy chứng nhận điện tử trên VNeID

Trên cơ sở thực tiễn đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã chủ động đề xuất Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp cho phép thí điểm “Giải pháp cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất điện tử trên VNeID”.

Nếu dữ liệu đất đai được kết nối với nền tảng định danh và xác thực điện tử quốc gia, việc khai thác thông tin có thể từng bước trở nên thuận tiện hơn. Người dân có cơ sở giảm việc phải xuất trình hoặc sao chụp nhiều loại giấy tờ; cơ quan quản lý có thể hạn chế các khâu nhập liệu, đối chiếu thủ công và tăng khả năng xác thực thông tin.

Theo đề xuất của Thanh Hóa, Giấy chứng nhận điện tử có thể được xây dựng với cơ chế xác thực nhiều lớp, kết hợp chữ ký số, mã định danh, mã QR và khả năng truy xuất dữ liệu gốc.

Việc hình thành dữ liệu có cấu trúc cũng tạo điều kiện để kiểm tra tính hợp lệ của thông tin, đối chiếu với cơ sở dữ liệu đất đai và từng bước mở rộng khả năng kết nối với các lĩnh vực liên quan như công chứng, ngân hàng, thuế và tòa án.

Tuy nhiên, đây là lĩnh vực mới, đòi hỏi việc triển khai phải được thực hiện thận trọng và bảo đảm chặt chẽ về pháp lý, kỹ thuật cũng như an toàn dữ liệu.

Thanh Hóa cũng xác định rõ những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Mặc dù các quy định hiện hành đã xác định Giấy chứng nhận điện tử có giá trị pháp lý như Giấy chứng nhận giấy khi đáp ứng đầy đủ điều kiện, song việc chuyển đổi từ giấy sang điện tử, đặc biệt đối với các hồ sơ cũ hoặc thiếu thông tin, vẫn cần có hướng dẫn cụ thể. Cơ chế liên thông, khai thác thông tin giữa dữ liệu đất đai với các lĩnh vực như công chứng, ngân hàng, thuế và tòa án cũng cần tiếp tục được hoàn thiện.

Vì vậy, mục tiêu của việc thí điểm không chỉ nhằm kiểm chứng khả năng ứng dụng của một giải pháp công nghệ. Quan trọng hơn là đánh giá toàn diện quy trình để tìm ra phương án triển khai bảo đảm an toàn, chính xác, có giá trị pháp lý và có khả năng nhân rộng.

An Nông - bước đi đầu tiên từ dữ liệu đến danh tính số

Xã An Nông được Thanh Hóa lựa chọn là địa bàn đầu tiên triển khai thí điểm.

Tại đây, dữ liệu Giấy chứng nhận đã được cập nhật được đồng bộ lên Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai VNLIS, tạo nền tảng cho việc kết nối với VNeID. Chủ trương này đã được Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất.

Ngày 23/7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa đã trực tiếp làm việc với các cơ quan Trung ương để được hướng dẫn về quy trình kỹ thuật.

Kết quả bước đầu cho thấy, xã An Nông đã đồng bộ thành công 32.414 thửa đất lên VNLIS. Trong đó, 6.416 thửa đất đã được đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an, tạo tiền đề cho việc tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên VNeID.

Ý nghĩa của kết quả này không chỉ nằm ở những con số

Lần đầu tiên, một phần dữ liệu đất đai sau quá trình làm sạch và chuẩn hóa đã được kết nối với dữ liệu về danh tính điện tử của người dân. Qua đó, chuỗi quy trình từ xây dựng dữ liệu, làm sạch, đồng bộ đến tích hợp để phục vụ khai thác đã bắt đầu được hình thành.

Giá trị của giải pháp vì thế không đơn thuần là chuyển “sổ đỏ” từ bản giấy lên môi trường điện tử. Điều quan trọng hơn là dữ liệu đất đai, sau khi được chuẩn hóa và xác thực, có thể từng bước trở thành nguồn thông tin phục vụ trực tiếp cho người dân và cơ quan quản lý.

Người dân có thể hướng tới việc giảm dần các thao tác xuất trình, sao chụp giấy tờ. Cơ quan chức năng có điều kiện hạn chế việc nhập liệu và đối chiếu thủ công, đồng thời nâng cao khả năng kiểm tra, xác thực thông tin trong quá trình giải quyết các giao dịch.

Đây được xem là kết quả quan trọng của quá trình thí điểm tại An Nông, đồng thời bước đầu cho thấy tính khả thi của hướng đi từ làm sạch dữ liệu đến kết nối và khai thác dữ liệu trên nền tảng định danh điện tử.

Tuy nhiên, từ kết quả tại một địa bàn thí điểm đến triển khai trên quy mô toàn tỉnh vẫn là một chặng đường dài. Bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện, làm sạch số lượng lớn dữ liệu còn lại, nhiều vấn đề về quy trình nghiệp vụ, hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm an toàn dữ liệu, quyền khai thác thông tin và hành lang pháp lý cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Thanh Hóa vì vậy kiến nghị Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện giải pháp kỹ thuật, cơ chế kết nối; đồng thời đề nghị Bộ Tư pháp đánh giá cơ sở pháp lý để kết quả thí điểm trở thành căn cứ thực tiễn trong việc hoàn thiện mô hình trước khi xem xét nhân rộng.

Từ thực tiễn tại An Nông, một hướng đi mới trong khai thác dữ liệu đất đai đang dần được định hình: làm sạch để kết nối, kết nối để khai thác và khai thác để phục vụ người dân.

Với Thanh Hóa, chuyển đổi số đất đai vì thế không dừng ở những con số về lượng dữ liệu được số hóa hay tỷ lệ thửa đất được làm sạch. Đích đến là đưa dữ liệu đã được đầu tư xây dựng trở thành một tiện ích thực sự, giúp giảm giấy tờ, đơn giản hóa thủ tục và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Đó cũng là tinh thần của một bước đi tiên phong: lựa chọn những việc khó để làm trước, kiểm nghiệm từ thực tiễn và biến thành quả chuyển đổi số thành những giá trị cụ thể trong đời sống.