Theo đó, từ ngày 15/8/2026, Nghị định 238/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, sửa đổi và bổ sung một số quy định quan trọng của Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Đây được đánh giá là một bước điều chỉnh đáng chú ý trong bối cảnh tai nạn giao thông vẫn còn diễn biến phức tạp, trong khi hoạt động vận tải hành khách ngày càng đa dạng với nhiều hình thức mới, khó kiểm soát hơn.

Nghị định lần này không chỉ tập trung vào việc tăng cường chế tài xử phạt, mà còn hướng đến thay đổi hành vi xã hội, nâng cao chuẩn an toàn và xây dựng hệ thống giám sát minh bạch hơn trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Trọng tâm của chính sách mới là bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, đặc biệt là trẻ em, đồng thời siết chặt quản lý hoạt động vận tải kinh doanh bằng công nghệ.

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị định 238 là quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn dành cho trẻ em khi đi ô tô, thường được gọi là “ghế trẻ em”.

Theo quy định, từ ngày 15/8/2026, người điều khiển ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị xử phạt bằng hình thức cảnh cáo. Dù mức xử phạt chưa cao, quy định này mang tính chất thiết lập chuẩn mực mới trong hành vi tham gia giao thông, thay vì chỉ dừng ở khuyến cáo như trước đây.

Bên cạnh đó, nghị định cũng nghiêm cấm việc bố trí trẻ em thuộc nhóm tuổi và chiều cao này ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ trường hợp phương tiện chỉ có một hàng ghế. Quy định tưởng như đơn giản này lại có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro chấn thương khi xảy ra va chạm.

Theo Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an), mục tiêu của quy định là nâng cao tiêu chuẩn an toàn cho trẻ em, tiệm cận với các nước phát triển, nơi ghế an toàn trẻ em đã trở thành thiết bị bắt buộc từ lâu.

Trên thực tế, nhiều nghiên cứu an toàn giao thông quốc tế đã chỉ ra rằng trẻ em không được cố định bằng thiết bị chuyên dụng có nguy cơ chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong cao hơn đáng kể so với người lớn trong cùng điều kiện tai nạn. Vì vậy, việc đưa quy định này vào hệ thống pháp luật Việt Nam được xem là bước tiến quan trọng trong bảo vệ nhóm đối tượng yếu thế trên đường bộ.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất nằm ở nhận thức và thói quen người dân. Việc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em vẫn chưa phổ biến, một phần do chi phí, phần khác do nhiều phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm. Do đó, giai đoạn đầu triển khai sẽ mang nhiều ý nghĩa chuyển đổi hành vi hơn là xử phạt.

Song song với quy định về trẻ em, Nghị định 238 cũng đặt ra lộ trình bắt buộc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh trên phương tiện kinh doanh vận tải.

Theo lộ trình, từ ngày 1/1/2028, các hành vi vi phạm liên quan đến thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe sẽ bắt đầu bị xử phạt đối với nhiều loại phương tiện như xe khách dưới 8 chỗ, xe tải (trừ xe đầu kéo) và xe vận tải nội bộ. Đến ngày 1/1/2029, quy định sẽ tiếp tục mở rộng sang thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang hành khách.

Các hành vi như không lắp thiết bị, thiết bị không hoạt động hoặc can thiệp làm sai lệch dữ liệu sẽ bị xử lý nghiêm. Mức phạt dao động từ 5 - 6 triệu đồng đối với cá nhân và 10 - 12 triệu đồng đối với tổ chức.

Việc áp dụng hệ thống camera và dữ liệu giám sát được xem là bước chuyển quan trọng trong quản lý giao thông theo hướng hiện đại, thay vì chỉ dựa vào kiểm tra thủ công. Dữ liệu hình ảnh và hành trình không chỉ giúp phát hiện vi phạm kịp thời mà còn tăng tính minh bạch trong hoạt động vận tải.

Đặc biệt, hệ thống này còn góp phần hạn chế các hành vi nguy hiểm như sử dụng rượu bia khi lái xe, chạy quá tốc độ hoặc các vi phạm khó phát hiện bằng kiểm tra thông thường.

Tuy nhiên, việc triển khai rộng rãi cũng đặt ra nhiều thách thức như chi phí đầu tư thiết bị, vấn đề bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư của tài xế. Đây sẽ là những yếu tố cần được cân bằng trong quá trình thực thi để đảm bảo vừa hiệu quả quản lý, vừa phù hợp thực tiễn.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc tăng cường kiểm soát hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng, đặc biệt là tình trạng xe cá nhân hoạt động như xe kinh doanh nhưng không đăng ký đúng quy định.

Theo quy định mới, hành vi chở người có thu tiền hoặc xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách ngoài hợp đồng vận tải sẽ bị xử phạt từ 12 - 14 triệu đồng. Đây là nhóm hành vi đang phổ biến trong thực tế, đặc biệt thông qua các hình thức “xe dù, bến cóc” hoặc nền tảng đặt xe công nghệ không chính thống.

Những mô hình này tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với doanh nghiệp vận tải chính thống, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn do phương tiện không được kiểm soát đầy đủ về điều kiện kỹ thuật và người lái.

Việc bổ sung chế tài mạnh hơn thể hiện quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc đưa hoạt động vận tải trở lại khuôn khổ pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền lợi của hành khách và các đơn vị kinh doanh hợp pháp.

Nghị định 238 cũng điều chỉnh thẩm quyền xử phạt để phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi năm 2025.

Theo đó, lực lượng Cảnh sát giao thông được bổ sung thẩm quyền xử lý các vi phạm liên quan đến sát hạch và cấp giấy phép lái xe. Công an cấp xã cũng được trao quyền xử phạt một số hành vi liên quan đến đăng ký xe, giúp tăng tính linh hoạt trong xử lý vi phạm tại cơ sở.

Mức phạt tối đa trong thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã là 37,5 triệu đồng. Trong khi đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Giám đốc Công an cấp tỉnh và Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông có thể xử phạt đến 75 triệu đồng.

Việc phân cấp này giúp tăng tốc độ xử lý vi phạm, giảm tải cho cấp trên, đồng thời nâng cao vai trò quản lý của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi sự đồng bộ trong áp dụng pháp luật để tránh chênh lệch giữa các địa phương.

Tổng thể, Nghị định 238/2026/NĐ-CP thể hiện xu hướng quản lý giao thông mới tại Việt Nam, dựa trên ba trụ cột chính: bảo vệ nhóm yếu thế, minh bạch hóa hoạt động vận tải bằng công nghệ và siết chặt các hình thức kinh doanh vận tải biến tướng.

Không chỉ đơn thuần là công cụ xử phạt, các quy định mới còn hướng đến thay đổi hành vi người tham gia giao thông, xây dựng văn hóa giao thông an toàn và có trách nhiệm hơn.

Trong dài hạn, hiệu quả của nghị định sẽ phụ thuộc không chỉ vào chế tài mà còn vào nhận thức của người dân và mức độ tuân thủ pháp luật. Khi việc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em, tuân thủ quy định vận tải và ứng dụng công nghệ giám sát trở thành thói quen, mục tiêu giảm tai nạn giao thông và xây dựng môi trường giao thông văn minh mới có thể đạt được một cách bền vững.

Trong bối cảnh phương tiện cá nhân và dịch vụ vận tải ngày càng phát triển nhanh, Nghị định 238 được kỳ vọng sẽ tạo ra nền tảng pháp lý quan trọng để quản lý hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn an toàn giao thông đường bộ trong giai đoạn mới.