Trong đợt cao điểm "Tổng rà soát, thống kê, phát hiện, đấu tranh, làm sạch địa bàn", Công an TP Hồ Chí Minh đã triển khai đồng loạt nhiều tổ công tác kiểm tra các khách sạn, nhà nghỉ, căn hộ chung cư và nhà cho thuê có yếu tố người nước ngoài. Kết quả bước đầu cho thấy quy mô vi phạm rất đáng lo ngại.

Qua kiểm tra 1.616 cơ sở lưu trú, lực lượng chức năng phát hiện 160 cơ sở vi phạm quy định về khai báo tạm trú cho người nước ngoài. Đồng thời, gần 311 trường hợp người nước ngoài bị phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật liên quan đến xuất nhập cảnh, cư trú, lao động trái phép, đánh bạc và nhiều hành vi khác. Đặc biệt, nhiều địa điểm bị phát hiện đang được sử dụng làm nơi tập trung số lượng lớn người nước ngoài phục vụ cho các hoạt động lừa đảo công nghệ cao.

Một trong những vụ việc điển hình xảy ra tại phường Hiệp Bình, nơi cơ quan chức năng phát hiện 42 công dân Trung Quốc cư trú trái phép trong một căn nhà được thuê nguyên căn. Bên trong có hàng trăm thiết bị điện tử, điện thoại, máy tính bảng, thiết bị mạng và viễn thông nghi phục vụ cho hoạt động lừa đảo trực tuyến.

Qua điều tra, Nguyễn Hồng Thảo Nhi được xác định là người trực tiếp thuê nhà, lắp đặt hệ thống mạng, chuẩn bị nơi ăn ở, trang bị cơ sở vật chất và tổ chức sinh hoạt cho nhóm người nước ngoài. Dù biết rõ những người này không đủ điều kiện cư trú hợp pháp, Nhi vẫn tiếp tục tạo điều kiện cho họ lưu trú để hưởng lợi bất chính.

Theo lời khai ban đầu, Nhi ký hợp đồng thuê nhà với giá 45 triệu đồng mỗi tháng và đã thu lợi hàng chục triệu đồng từ việc tiếp tay cho nhóm người nước ngoài.

Một vụ việc khác gây chú ý là tại khách sạn Emerald Gold, nơi lực lượng Công an phát hiện 82 người nước ngoài lưu trú, trong đó có 23 trường hợp không có thông tin nhập cảnh hợp pháp.

Quá trình điều tra xác định Phạm Thanh Sơn cùng đồng phạm đã thuê địa điểm, cải tạo thành cơ sở lưu trú và móc nối với các đối tượng ở nước ngoài để tiếp nhận số lượng lớn người Trung Quốc vào Việt Nam. Mặc dù biết rõ nhiều trường hợp không có giấy tờ hợp lệ hoặc nhập cảnh trái phép, các đối tượng vẫn bố trí nơi ở, tổ chức quản lý lưu trú và không thực hiện khai báo theo quy định.

Đáng chú ý hơn, cơ quan điều tra xác định các đối tượng đã gần như hoàn tất việc tập kết nhân sự, lắp đặt hệ thống máy tính, điện thoại, đường truyền internet và đào tạo nhân lực nhằm chuẩn bị vận hành một trung tâm lừa đảo trực tuyến quy mô lớn. Nếu không bị phát hiện kịp thời, đây có thể trở thành một ổ nhóm lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia hoạt động ngay trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.

Không chỉ dừng lại ở việc cho thuê chỗ ở, nhiều đối tượng còn sử dụng các thủ đoạn tinh vi nhằm qua mặt cơ quan chức năng. Trong đó Trương Thị Bích Trâm được xác định đã nhiều lần phối hợp với người nước ngoài thuê căn hộ tại các chung cư trên địa bàn thành phố để bố trí nơi ở cho người nhập cảnh trái phép. Để tránh bị phát hiện, Trâm không trực tiếp đứng tên hợp đồng mà thuê người khác đứng tên hộ, qua đó che giấu danh tính và mục đích thực sự của việc thuê nhà. Khi kiểm tra hành chính các căn hộ này, lực lượng chức năng phát hiện nhiều trường hợp nhập cảnh trái phép khai nhận sang Việt Nam để tham gia hoạt động lừa đảo qua mạng.

Những thủ đoạn như thuê nhà hộ, đứng tên thay, che giấu thông tin cư trú hoặc không khai báo lưu trú đang trở thành mắt xích quan trọng giúp các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia tồn tại và phát triển. Một trong những thông tin đáng chú ý nhất từ quá trình điều tra là việc Công an TP Hồ Chí Minh phát hiện 6 đối tượng truy nã người nước ngoài đang lẩn trốn trong các nhóm cư trú trái phép. Điều này cho thấy hành vi tiếp tay cho người nước ngoài ở lại Việt Nam trái phép không đơn thuần là vi phạm quy định hành chính về cư trú.

Trên thực tế, những địa điểm lưu trú không được kiểm soát có thể trở thành nơi ẩn náu của tội phạm quốc tế, đối tượng truy nã hoặc các tổ chức phạm tội xuyên biên giới. Các nhóm này có thể lợi dụng địa bàn để tổ chức lừa đảo công nghệ cao, rửa tiền, đánh bạc trực tuyến, sử dụng mạng viễn thông trái phép hoặc thực hiện nhiều hành vi nguy hiểm khác. Hệ lụy không chỉ ảnh hưởng đến an ninh trật tự mà còn tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư, hình ảnh và uy tín của thành phố.

Nhiều người cho rằng việc cho thuê nhà hoặc khách sạn chỉ là giao dịch dân sự thông thường và không phải chịu trách nhiệm đối với hành vi của khách thuê. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam quy định rất rõ trách nhiệm của chủ cơ sở lưu trú và người cho thuê nhà đối với người nước ngoài.

Theo quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh và cư trú, cơ sở lưu trú phải kiểm tra hộ chiếu, giấy tờ cư trú hợp pháp và thực hiện khai báo tạm trú cho người nước ngoài. Khi phát hiện người nước ngoài không có giấy tờ tùy thân hoặc có dấu hiệu vi phạm, chủ cơ sở phải thông báo ngay cho cơ quan Công an.

Nếu cố tình bỏ qua các quy định này hoặc biết rõ người nước ngoài cư trú trái phép nhưng vẫn tạo điều kiện cho họ lưu trú, người vi phạm không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình 

Trong các vụ án vừa được khởi tố, Cơ quan An ninh điều tra đã khởi tố nhiều bị can về tội "Tổ chức cho người khác ở lại Việt Nam trái phép" theo Điều 348 Bộ luật Hình sự. Đây là tội danh có khung hình phạt nghiêm khắc. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, số lượng người được tổ chức lưu trú trái phép và hậu quả gây ra, người phạm tội có thể đối mặt với án phạt tù nhiều năm, đồng thời bị phạt tiền và áp dụng các hình phạt bổ sung khác.

Ngoài trách nhiệm hình sự, cơ sở kinh doanh lưu trú còn có nguy cơ bị đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép hoặc bị xử lý về các vi phạm liên quan đến điều kiện an ninh trật tự. Bên cạnh đó, lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm cũng có thể bị tịch thu theo quy định pháp luật.

Thực tế cho thấy nhiều đối tượng vi phạm ban đầu chỉ vì ham lợi nhuận hoặc chủ quan trong quản lý. Tuy nhiên, khi tham gia vào chuỗi hành vi tiếp tay cho người nước ngoài cư trú trái phép, họ vô tình trở thành mắt xích trong các đường dây tội phạm xuyên quốc gia. Chỉ một hợp đồng cho thuê nhà, một lần đứng tên thuê hộ hoặc một lần bỏ qua việc khai báo lưu trú cũng có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự rất nghiêm trọng.

Đối với các khách sạn, nhà nghỉ, căn hộ dịch vụ và chủ nhà cho thuê, việc tuân thủ quy định về quản lý cư trú cần được xem là yêu cầu bắt buộc chứ không phải thủ tục hình thức.

Trước thực trạng trên, Công an TP Hồ Chí Minh khuyến cáo các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ lưu trú cần: Kiểm tra đầy đủ hộ chiếu, thị thực và giấy tờ cư trú của người nước ngoài trước khi nhận lưu trú; Thực hiện khai báo tạm trú đúng thời hạn theo quy định; Từ chối tiếp nhận các trường hợp không có giấy tờ hợp lệ hoặc có dấu hiệu nghi vấn; Không đứng tên thuê nhà hộ, ký hợp đồng thay hoặc che giấu danh tính người thuê; Không vì lợi ích kinh tế mà bỏ qua các quy định về quản lý cư trú; Chủ động thông báo cho cơ quan Công an khi phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc nghi vấn vi phạm pháp luật.

Cơ quan Công an cũng khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, rà soát các khách sạn, nhà nghỉ, căn hộ và nhà cho thuê có yếu tố nước ngoài; xử lý nghiêm mọi hành vi tiếp tay cho hoạt động nhập cảnh, cư trú trái phép.

Những vụ khởi tố liên tiếp tại TP Hồ Chí Minh là lời cảnh báo mạnh mẽ rằng bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào vì lợi nhuận mà tiếp tay cho người nước ngoài cư trú trái phép đều có thể phải trả giá đắt trước pháp luật. Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao và tội phạm xuyên quốc gia ngày càng tinh vi, việc chấp hành nghiêm các quy định về quản lý cư trú không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là trách nhiệm đối với an ninh, trật tự và sự an toàn của cộng đồng.