Từ ngày 1/9, Thông tư số 59 của Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức có hiệu lực, thay thế hai thông tư ban hành từ năm 2011 và 2013 về hoạt động thỉnh giảng. Điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên pháp luật cho phép các cơ sở giáo dục ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo đã nghỉ hưu nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

Theo Thông tư, việc sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu được đặt trong khuôn khổ pháp lý thống nhất với Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học. Cơ sở giáo dục được phép tuyển dụng đội ngũ này để tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các hoạt động chuyên môn, nhưng phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến việc phát triển đội ngũ giảng viên, giáo viên kế cận và không thay thế lực lượng nhà giáo cơ hữu.

Bên cạnh việc bổ sung cơ chế đối với nhà giáo sau nghỉ hưu, Thông tư 59 cũng sửa đổi toàn diện quy định về hoạt động thỉnh giảng.

Khác với trước đây khi hoạt động thỉnh giảng chủ yếu gắn với việc đứng lớp, quy định mới mở rộng phạm vi công việc để nhà giáo thỉnh giảng có thể tham gia hướng dẫn thực hành, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, hướng dẫn khóa luận, luận văn, luận án và thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn khác theo quy định.

tm-img-alt

Từ 1/9, được ký hợp đồng toàn thời gian với nhà giáo đã nghỉ hưu. Ảnh: Báo Chính phủ

Thông tư đồng thời làm rõ khái niệm nhà giáo thỉnh giảng, cơ sở thỉnh giảng, hợp đồng thỉnh giảng; quy định cụ thể về tiêu chuẩn, điều kiện, định mức giờ giảng, quyền và trách nhiệm của các bên. Đáng chú ý, văn bản cũng phân định rõ trường hợp áp dụng hợp đồng lao động và trường hợp ký hợp đồng dịch vụ tùy theo tính chất của hoạt động thỉnh giảng, góp phần khắc phục những vướng mắc trong quá trình thực hiện trước đây.

Một điểm mới khác là tăng cường yêu cầu về quản lý và kiểm soát chất lượng. Theo đó, các cơ sở giáo dục phải xây dựng kế hoạch sử dụng nhà giáo thỉnh giảng, công khai danh sách trên trang thông tin điện tử (trừ trường hợp đặc thù), tổ chức đánh giá định kỳ chất lượng giảng dạy và lấy ý kiến phản hồi của người học để làm căn cứ tiếp tục hoặc chấm dứt hợp đồng.

Đối với nhà giáo được ký hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu, cơ sở giáo dục cũng phải công khai thông tin theo vị trí việc làm và bảo đảm việc sử dụng phù hợp với yêu cầu kiểm định chất lượng, quy mô đào tạo theo quy định.

Việc bổ sung cơ chế sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu được đánh giá là bước điều chỉnh phù hợp trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục vẫn cần đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm để nâng cao chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, mục tiêu của chính sách không phải là kéo dài thời gian làm việc một cách đại trà, mà tạo thêm lựa chọn để tận dụng chất xám của những nhà giáo có năng lực, đồng thời vẫn bảo đảm quá trình trẻ hóa đội ngũ và phát triển nguồn nhân lực kế cận. Đây cũng là cách tiếp cận cân bằng giữa yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục với định hướng phát triển bền vững đội ngũ nhà giáo trong dài hạn.