Khơi thông nguồn lực cho phát triển

Một doanh nghiệp tìm đến địa phương với mong muốn triển khai dự án thường quan tâm đến quy hoạch, hạ tầng, thủ tục hành chính và tiến độ giải quyết hồ sơ.

Ngược lại, người dân sống tại nơi dự án được triển khai lại quan tâm nhiều hơn đến môi trường, sinh kế, đời sống và những tác động có thể xảy ra đối với cộng đồng.

Một bên cần sự thông thoáng để phát triển. Một bên cần sự bảo đảm để yên tâm đồng hành.

Giữa hai mối quan tâm đó là vai trò của chính quyền địa phương trong việc dung hòa lợi ích, tạo sự đồng thuận và bảo đảm sự phát triển diễn ra theo hướng bền vững.

Những cuộc làm việc gần đây của Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long Trần Văn Lâu với doanh nghiệp và người dân phần nào phản ánh yêu cầu đó.

Điển hình là buổi làm việc giữa lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long với Công ty CP Tổng công ty Tân Hoàn Cầu liên quan đến đề xuất triển khai loạt dự án có tổng vốn đầu tư dự kiến gần 84.000 tỷ đồng. Tại đây, những vấn đề về quy hoạch, thủ tục pháp lý, tính khả thi của dự án và sự phù hợp với định hướng phát triển của địa phương được đặt ra một cách thẳng thắn. Thông điệp được đưa ra khá rõ ràng: Vĩnh Long luôn chào đón nhà đầu tư, nhưng mọi dự án đều phải đặt trong khuôn khổ quy hoạch và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút nguồn lực giữa các địa phương ngày càng lớn, một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo đang trở thành lợi thế không kém gì vị trí địa lý hay hạ tầng giao thông.

Bởi với doanh nghiệp, thời gian cũng là nguồn lực. Một thủ tục được giải quyết sớm không chỉ giúp dự án được triển khai đúng kế hoạch mà còn góp phần tạo thêm việc làm, tăng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.

Giữ vững đồng thuận trong nhân dân

Nếu cuộc gặp với doanh nghiệp xoay quanh câu chuyện phát triển và thu hút nguồn lực, thì cuộc đối thoại với người dân tại cù lao Tân Qui lại phản ánh một góc nhìn khác của quá trình phát triển. Khi tỉnh cấp phép khai thác hai mỏ cát trên sông Hậu để phục vụ các dự án giao thông trọng điểm quốc gia, nhiều người dân đã bày tỏ lo ngại về nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống lâu dài. Thay vì chỉ thông tin một chiều, lãnh đạo tỉnh đã trực tiếp đối thoại với người dân, lắng nghe từng ý kiến và cam kết kiểm soát chặt chẽ quá trình khai thác nhằm bảo đảm môi trường và quyền lợi của cộng đồng dân cư ven sông.

Bởi đối với người dân, phát triển không chỉ được đo bằng những cây cầu mới hay những tuyến đường mới, mà còn bằng sự an toàn của mái nhà mình đang sinh sống, của mảnh đất mình đang canh tác và môi trường mình đang gắn bó mỗi ngày.

Chính vì vậy, một dự án chỉ có thể thành công khi nhận được sự đồng thuận của cộng đồng nơi dự án được triển khai. Sự đồng thuận đó không đến từ những khẩu hiệu mà đến từ thông tin đầy đủ, từ đối thoại thẳng thắn và từ những cam kết rõ ràng về trách nhiệm của các bên liên quan.

Đặt cạnh nhau, hai cuộc làm việc tưởng như không liên quan lại cho thấy một yêu cầu ngày càng rõ trong quản trị địa phương hiện đại: doanh nghiệp cần sự minh bạch và khả năng dự báo trong môi trường đầu tư; người dân cần được tham gia, được biết và được bảo đảm quyền lợi trong quá trình phát triển. Chính quyền, vì vậy, không chỉ giữ vai trò quản lý mà còn là cầu nối giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với yêu cầu ổn định xã hội và phát triển bền vững.

Dưới góc độ pháp luật, điều này đã được quy định khá rõ trong nhiều văn bản pháp luật hiện hành. Luật Đầu tư năm 2020 đặt ra yêu cầu xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, bình đẳng và thuận lợi cho doanh nghiệp.

Luật Tiếp công dân năm 2013 quy định trách nhiệm của người đứng đầu trong việc tiếp nhận, lắng nghe và giải quyết các kiến nghị, phản ánh của người dân.

Trong khi đó, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022 tiếp tục khẳng định quyền được biết, được tham gia ý kiến và được giám sát của người dân đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống của cộng đồng dân cư.

Nhìn từ góc độ đó, việc lắng nghe doanh nghiệp và người dân không chỉ là yêu cầu trong công tác điều hành mà còn là trách nhiệm pháp lý của bộ máy quản lý nhà nước trong quá trình phát triển.

Một địa phương phát triển bền vững không phải là địa phương chỉ có nhiều dự án đầu tư, cũng không phải là địa phương chỉ chú trọng giải quyết từng vấn đề riêng lẻ.

Đó phải là nơi doanh nghiệp cảm thấy yên tâm khi bỏ vốn đầu tư và người dân cảm thấy yên lòng khi đồng hành cùng sự phát triển của địa phương.

Bởi suy cho cùng, mục tiêu cuối cùng của mọi chính sách phát triển vẫn là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và tạo ra môi trường thuận lợi cho những nguồn lực mới tiếp tục được khơi thông, phát huy hiệu quả.